Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германияның Арнем қаласынан әскерлерін шығару, Нидерланды Ашу операциясы (кейде "Жұмысты ашу" операциясы деп аталады) - Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде 1945 жылдың сәуірінде Арнем қаласын басып алу үшін жүргізілген әскери операция. Бұл соғыс Арнемнің екінші шайқасы немесе Арнемді азат ету деп те аталады. Операция Канаданың бірінші армиясының Нидерландыны азат етуінің бір бөлігі болды және оны 49-шы британдық жаяу әскер дивизиясы жүргізді, 5-ші канадалық бронедивизияның броньдары, Корольдік әуе күштері әуе шабуылдары және Корольдік теңіз флотының қайықтары қолдады. Батыс одақтастары Арнемді 1944 жылдың қыркүйек айында "Маркет-Гарден" операциясы кезінде азат етуге тырысты. Кедей жоспарлау, неміс броньды бөлімшелерінің күтпеген қатысуы және жер күштері кешіктірілген ілгерілеу 1-ші британдық әуеде десантталған дивизияның жеңілгенін және қаланың оңтүстігінде жаңа майданның тұрақтанғанын білдірді. Жаңа жылдан бастап Арнемді алуды жаңадан жоспарлау басталды, өйткені Канаданың бірінші армиясы Нидерландыға қарай жылжыған бөлімшелерін біріктірудің жолдарын іздеді. Алайда, сәуірде ғана қаланың азат етілуі нақты мүмкін болды. II Канада корпусы Ижсель өзенінің шығыс жағалауын қорғап, солтүстікке қарай алға жылжи бастағаннан кейін, I Канада корпусы Арнемге шабуыл жасауға дайындалды. Операция 1945 жылы 12 сәуірде басталды және қала арқылы 49-ші дивизияның үш жаяу әскер бригадасы бір-бірінен асып түсті. Төрт күн ішінде Арнем одақтастардың бақылауында болды, бұл канадалықтарға Нидерландыға әрі қарай ілгерілеуге мүмкіндік берді. Ұрыстан кейін екі аптадан аз уақыт өткенде, жалпы бітімгершілік елдегі негізгі ұрыс операцияларын аяқтады және 5 мамырда Нидерландыдағы неміс бас қолбасшысы Канада армиясына берілді. Үш күннен кейін Германия шартсыз беріліп, Еуропадағы соғыс аяқталды.

Арнемнің бірінші шайқасы

1944 жылдың қыркүйегінде одақтастар "Маркет-Гарден" операциясын бастады, бұл Зигфрид сызығын айналып өтіп, Рурға жол ашуға тырысты. Британдық 1-ші әуеде десантталған дивизия Арнемге келіп, қалада және оның маңындағы қалалар мен ауылдарда тоғыз күн бойы шайқасты, бірақ британдық 2-ші армияның алға жылжуы оларға жетпеді және олар қатерлі түрде жойылып кетті. Нидеррайннің оңтүстігіне қарай кері шегінгеннен кейін майдан сызығы қыс бойы "Аралға" (Ниммеген мен Арнем арасындағы полдер) тұрақтанды. Арнем мен Остербек тұрғындары (олардың 450-ден астамы шайқаста қаза тапты) үйлерінен шығарылды, содан кейін Германиядағы босқындарға көмек көрсету үшін құнды заттары жүйелі түрде тоналды. 1944 жылы қазанда одақтастар Арнемдегі көпірді бомбаға түсіріп, оны немістерге пайдалануға рұқсат бермеді. Нидерланд теміржолшылары қыркүйекте одақтастардың ілгерілеуіне көмектесу үшін ереуілге қарсы немістер барлық ішкі жүк қозғалысына тыйым салды. Бұл солтүстікте өсірілетін азық-түліктің елдің оңтүстігіне және батысына жетуіне кедергі болды және аштық қысында голландиялықтардың мыңдаған өліміне себеп болды. Канада армиясына Ноябрь айында Нимгегеннің жауапкершілігін бірінші рет қабылдаған кезде Төменгі Рейн арқылы алға жылжуды жоспарлауға нұсқау берілді, бірақ кез келген жоспарлар қыс және одан кейінгі ресурстарды бөлу арқылы кешіктірілді. Алайда, Операция Veritable Crerar Арнемді басып алудың және Рейнді кесіп өту кезінде Эммерихке жол ашудың артықшылықтарын көрді. Қаланы алу жоспарының алғашқы жобасы - "Анже" операциясы деп аталды - ақпан айында "Пладжер" операциясының қосалқы операциясы ретінде құрастырылды, бірақ жақында келген I Канада корпусының қолбасшысы генерал-лейтенант Чарльз Фолкс Рейн өзенін Арнемге қарсы іс-қимыл бастамас бұрын кесіп өткенше күту қауіпсіз деп ойлады, ал "Анже" тоқтатылды. Лоудерден кейін генерал-лейтенант Гай Симондс басқарған II Канада корпусы батысқа шабуыл жасап, Эммерихті басып алды. Крерар Арнемді басып алып, солтүстікке қарай Зутфен мен қала арасындағы жолды ашу мүмкіндігін көріп, екі корпус командиріне өздерінің алға жылжуларын сәйкесінше үйлестіруді бұйырды. Алайда, ол IJssel өзенінің солтүстігіне көпір салынбастан бұрын Арнемді басып алуға тырысудан сақ болды. Наурыз айында қараша айынан бері Ниймеген аралында болған 49-шы (Батыс Атпен жүзу) дивизиясы (шаруа аты Полярлық аюлар) I Канада корпусының қол астында болды. 3 сәуірде I корпустың элементтері IJssel өзенінің шығысында Nederrijn арқылы өтіп, Арнемге қарама-қарсы Westervoort қаласында II корпустың бөлімшелерімен кездесті. Аралдың қалған бөлігі бір күн ішінде тазартылды және одақтастар Арнемге шабуылға дайындық ретінде Ндеррийннің оңтүстік жағалауын басып алды. 3 және 4 сәуірде жүргізілген барлау патрульдері өзенге қарап тұрған Вестербуинг биіктіктеріндегі неміс бақылау бекеттері мен позициялары Ндеррайнды кесіп өтуді қауіпті етеді деп анықтады. Нердрихн өзенінің оңтүстік жағалауын немістерден жасыратын түтін көшпелілер жасауға тырысты, бұл техника Ұрлық операциясы кезінде сәтті болып шықты. Экран Арнемнен батысқа қарай 16 км жердегі Рандвик қаласынан, өзеннің оңтүстік жағалауы бойымен Арнемнің оңтүстігіндегі Хюйсенге дейін созылып жатыр, бірақ күшті желдер мен тиісті генераторлардың болмауы оның тиімділігін төмендетеді.

Достасқан әскерлер

Шабуыл міндетті түрде кешіктірілді, ал 49-дивизия Вестервортқа көшті және II Канада корпусы Ижсель өзенін солтүстікке қарай кесіп өтуге дайындалды. Шабуыл үш кезеңнен тұрады. Алғашқы шабуылды 56-шы британдық жаяу әскер бригадасы жүзеге асырмақ, олар қаланың шығыс және оңтүстік аудандарын тазартудан бұрын түнде Онтарио полкінің Буффало IV-те IJssel арқылы өтетін. Британдықтар 79-шы британдық бронедивизиясының Черчилль крокодилдік танктерімен бірге бірнеше канадалық бөлімшелерді қол астына алды. 1-ші Канадалық жаяу әскер дивизиясының және 5-ші Канадалық бронедивизиясының көпшілігі қолдау көрсету үшін орналастырылды, ал Мерфифорс деп аталатын құрамдас топ Ндеррийннің оңтүстігіне бұрып жіберді. оның ішінде 509-шы LCA флотилиясы және 660, 661 және 662-ші LCM флотилиялары, барлығы 45 кеме. Операция кезінде Корольдік армиялық қызмет корпусы (RASC) өзеннің арғы жағына DUKW жүгірткісімен жүгіреді. жақында Фортец Холланд (немісше: Festung Holland) деп қайта аталды, бірақ бұл атаудың өзгеруі жердегі бөлімшелерге әсері болмады. 30-шы армия корпусының шамамен 10 000 әскері Арнем-Апельдорн аймағында генерал дер Кавалерие Филипп Клеффельдің қолбасшылығында болды деп есептеледі.

Шайқас

11 сәуірде II корпус "Каноншот" операциясын іске қосты - Deventer-де IJssel өзенін кесіп өтіп, Apeldoorn-ге батысқа қарай соққы берді. 12 сәуір күні таңертең Фолкске операцияның жақсы жүріп жатқаны туралы хабарланды, содан кейін ол 49-дивизияға сол күні кешке шабуыл жасауды тапсырды. Бүкіл күнді Арнемдегі жауды артиллерия мен жер астынан шабуыл жасайтын ұшақтармен бомбалаумен өткіздік. RAF 36 Spitfire және 83 ракеталық Typhoon шабуылдарын неміс позицияларын жұмсарту үшін жасады және шабуылға I Канада корпусының ең ауыр артиллериялық шабуылдарының бірі басталды. Ал Пионерлер корпусы соғыс барысында 30 000 түтін снарядтарын атқан. Кемеде болған оқиғалар, әрине, соғыс кезінде болған. Алайда олардың ілгерілеуі тоқтады және 1-7 батальон, Веллингтон әмірлігінің герцогы, бастапқыда 3-ші кезеңде өтуі керек еді, оларды қолдау үшін өзеннен жіберілді. Бұл операцияның 2-ші кезеңін жалғастыруға мүмкіндік берді және көп ұзамай 146-шы бригаданың әскерлері мен Онтарио полкінің танктері 56-шы бригаданың позицияларына көтерілді. Сол күні таңертең немістер Остербекке қарай жылжып, ондағы бомбалаудан қашып құтылды. Линкольншир полкінің 4-ші батальонына кешенді тазарту міндеті жүктелді, бірақ немістер салыстырмалы түрде жаңа болғандықтан, біраз қарсылық көрсете алды. Сол күні 34-ші СС ерікті гренадерлік дивизиясының голландтық сарбаздары Landstorm Nederland броньмен қолдана отырып, Веллингтон герцогының позицияларына қарсы шабуыл жасады. Голландиялықтар ауыр шайқастардан кейін танкілерін құлатып, ақырында жеңілді, бірақ кейіннен британдықтардың өз аймағына ілгерілеуін тоқтата алды. 15 сәуірде Веллингтон герцогы қаланың зоопаркын басып алды және тірі ақ аюды тауып, оны бригада командиріне ұсынды, ол бас тартты. Немістер 15 және 16 сәуірде Вельп және оның айналасындағы аймақтан шығарылды, бұл "Анже" операциясын аяқтады. Канадалық телерадиокомпанияның тілшісі Мэтью Халтон қаланы "жойылған, жанып жатқан қоршау" деп сипаттады және 49-дивизияның соғыс күнделігі "қаланы ешқашан бұдан да зорлық-зомбылықпен жоймағанын" атап өтті. Неміс күштерінің үлкен бөлігі 5-ші дивизияға қарсы шабуыл жасады. 17 сәуірде 49-дивизия голландтық СС басып алған Эдеге шабуыл жасап, 24 сағат ішінде қаланы азат етті. 27 сәуірде уақытша бітімгершілік күшіне енді, ол неміс бақылауындағы аймақтарда аштықтан өлген голландтық азаматтарға азық-түлік көмегін таратуға мүмкіндік берді (Мана операциясы). Британдықтар 62 адам өлтіріп, 134 адам жарақат алды. 1999 жылы капитан Санчес Кингтің зерттеулері полктің құқықтылығын дәлелдегеннен кейін, Princess Louise Fusiliers-ке де құрмет берілді.