Кіріспе

Әджман әмірлігі (إمارة عجمان; ) – Біріккен Араб Әмірліктерінің жеті әмірлігінің бірі. Ол 1971 жылдың 2 желтоқсанында Біріккен Араб Әмірліктері федерациясына қосылды. Оның ауданы 259 шаршы километрді (100 шаршы миль) құрайды, бұл оны аумағы бойынша ең кішкентай әмірлік етеді, ал 2017 жылғы Федералды бәсекеге қабілеттілік және статистика орталығының мәліметтері бойынша шамамен 504 846 тұрғынымен елдегі халық саны бойынша төртінші әмірлікке айналдырады. Әмірлік өзінің атын үкімет орталығы болып табылатын Әджман қаласының атымен аталады. Әмірліктің басты құрлық бөлігі – жартылай анклав, солтүстік, шығыс және оңтүстік жағынан Шаржа әмірлігімен қоршалған. Парсы шығанағының жағалауында орналасқан Әджман, сонымен қатар Манама және Масфут деген екі шағын ішкі эксклавты басқарады, олардың екеуі де негізінен ауыл шаруашылығымен айналысады. Әмірлік халқының шамамен 95% Дубай-Шаржа-Әджман қалалық агломерациясының бір бөлігі болып табылатын Әджман қаласында тұрады. Әджманды Наим тайпасының шейх Хумаид бин Рашид Аль Нуаими III басқарады. Әмірліктің тақ мұрагері – шейх Аммар бин Хумаид Аль Нуаими.

География

Әжман әмірлігінде халықтың 95 пайызы Әжман қаласында тұрады.

Манама және Масфут

Әджман қаласынан басқа, әмірлікке екі құрлықтан оқшауланған эксклав кіреді – Манама мен Масфут. Манама астананың шығысына қарай 73 шақырым қашықтықта орналасқан, аумағы 26 км² құрайды. Манама Аджман қаласынан шығысқа қарай 60 шақырымдағы Хаджар тауларының етегінде жатыр. Онда магний мен хром кендері бар, негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын шағын оазис те бар. Ал Масфут Аджман қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 110 шақырымдағы таулы аймақта орналасқан. Бұл шағын қала тұрғындарды қажетті қызметтермен қамтамасыз етеді, ал аңғарлар көшпенді шаруашылық пен мәрмәр кендерінің есебінен тіршілік етеді. Аджман қаласы мен басты аумағы құрлық жағынан Шаржамен шектеседі, ал Манама Шаржа және Фуджейрамен ортақ шекараға ие. Масфут Оманмен, Дубайдың (Хата ауылы мен эксклавы) және Рас-Аль-Хаймамен шектеседі. Манама мен Масфут екі аймақ та құнарлы және ауыл шаруашылығының кең дамуына жағдай жасайды. Солтүстік-шығысқа қарай жеңіл өнеркәсіп аймақтары мен қоймалар орналасқан. Аджманның арнасы кеме қабылдау үшін тереңдетіліп, қабырғаланған, осы жерде Аджман порты мен Аджман еркін аймағы орналасқан. Әджман тоқыма өнеркәсібінде дамыған және БАӘ-нің өндіріс фирмаларының шамамен 15%-ын құрайды. Қаланың сыртындағы құмды шөлде жапайы шөптер мен бұталар, ғаф ағаштары және сирек кездесетін құрма пальмалары маусымдық өседі. Акация мен ғаф ағаштары Манамада көптеп кездеседі, ол ұзақ жылдардан бері ауыл шаруашылығы орталығы ретінде танымал. Масфут құрма бақтарымен және жеміс ағаштарының плантацияларымен ерекшеленеді.

Басқару

Аджман әмірлігі – 1981 жылы әкесінен билікке келгеннен бері шейх Хумаид бин Рашид Аль Нуайми III басқаратын монархия. Аджманның мұрагерлік принці – шейх Аммар бин Хумаид Аль Нуаими. Эмират 1810 жылдан бері Әл-Нуайми отбасының (немесе руының) мүшелерімен басқарылып келеді. Ол Біріккен Араб Әмірліктері Федералды Ұлттық Кеңесінің 40 орындық құрамына төрт сенатор, яғни орын бөледі. Аджман қалалық әкімдігі мен жоспарлау департаменті 1968 жылы құрылған және біртұтас қала құрылысын, сауда лицензияларын, құрылыс лицензияларын беруді және жоспарлауды, сондай-ақ жолдар мен азаматтық инфрақұрылымды дамытуды, денсаулық сақтауды, ауыл шаруашылығы саясатын және қоғамдық саябақтарды ұйымдастыруға жауапты. Шейх Рашид бин Хумаид Аль Нуайми 2005 жылдан бері Аджман қалалық әкімдігі мен жоспарлау департаментінің төрағасы болып табылады. Бұдан өзге, Аджманда шетелдік инвестицияларды ынталандыратын және әмірліктің экономикалық мүмкіндіктерін дамытатын Экономикалық даму департаменті бар. Аджманның жылжымайтын мүлік нарығын 2008 жылдың желтоқсанында құрылған Аджман жылжымайтын мүлік реттеу органы (ARERA) реттейді. Бұл орган Аджманның қарқынды дамып, бақылаусыз өскен жылжымайтын мүлік нарығын реттеу мақсатында құрылды.

Құқық қорғау органдары

Әжман полициясы 1967 жылы құрылды және бастапқыда Әжман бекінісінде орналасқан, оны сол жылы билеуші шейх Рашид бин Хумаид әл-Нуаими босатып, басқа жерге көшті. Әжманның құқықтық жүйесі БАӘ Федералды заңдарымен және Федералды соттармен реттеледі.

Экономика

2012 жылы Аджманның ЖІӨ 4,23 миллиард долларды құрады, ол 1,61 миллиард доллар экспорт және 600 миллион доллар импортпен оң сауда балансына ие болды. 2013 және 2014 жылдарғы жылдық экономикалық есептерге сәйкес, Аджманның ЖІӨ-сі 2012 жылы 15,690 миллион дирхамнан 2013 жылы 16,441 миллион дирхамға дейін өскендіктен, Аджман экономикасы 5% өсті. Аджман экономикасында бес сектор басым: өндіріс, құрылыс, көтерме және бөлшек сауда, жылжымайтын мүлік және бизнес-қызметтер, сондай-ақ көлік, сақтау және байланыс. 2012 жылы осы секторлар ЖІӨ-нің шамамен 82%-ын құрады, оның ішінде өндіріс (37%) және құрылыс (15%) ең үлкен үлес қосушылар болды. Химиялық заттар мен пластик бұйымдарын қайта экспорттау осы кезеңде 100%-дан астам өсімді көрсетті.

Аджман еркін аймағы (AFZA)

1988 жылы әртүрлі компанияларды тарту және түрлі жеңілдіктер ұсыну арқылы әмірліктің өнеркәсіптік дамуын жетекшілік ету мақсатында құрылған. Әджман порты мен Әджман еркін аймағы әмірліктің экономикасына маңызды үлес қосады. 65-тен астам елге экспорт жасайтын еркін аймақта 256 өнеркәсіптік компания және 12 мыңнан астам компания қызмет етеді. Әджман еркін аймағындағы бизнес белсенділігі жылына шамамен 23% өсіммен дамыды, ал берілген лицензиялардың саны 2009 жылы 1590-нан 2011 жылы 2386-ға дейін өсті. Әджман қалалық әкімдігі берген лицензиялардың саны 2009 жылы 17 873-тен 2011 жылы 21 799-ға дейін жылдық орташа көрсеткішпен 10,4% өсті. 2013 жылы бұл көрсеткіш 24 525-ке жетіп, орташа өсім деңгейі 26% құрады. Бұл жылжымайтын мүліктің бағасының бір шаршы футына 11 доллардан тез өсуіне әкелді, ал 2007 жылға қарай девелоперлер 21,78 миллиард долларлық құны бар, барлығы 65 мыңға жуық бірліктерден тұратын жобаларды жариялады. Бұрын халқы 240 мың адамды құраған әмірлік үшін бұл көрсеткіш кез келген стандарт бойынша жоғары болды және даму қарқыны тұрақты емес еді, соның салдарынан әлемдік қаржы дағдарысы дамуды күрт тоқтатты. Іске аспаған жобаларға инвестиция салғандардың қатты наразылығына байланысты Әджман жылжымайтын мүлік реттеу агенттігі үлкен қысымға ұшырады. 2011 жылға қарай бірқатар жобалар бойынша жұмыстар жалғасты, оның ішінде бизнес, демалыс және тұрғын үй кешенін біріктіретін «Аджман One» жобасы да бар.

Соңғы өзгерістер

2004 жылы Әжманның жылжымайтын мүлік нарығы әлемдік инвесторларға ашылғаннан кейін даму қарқыны күшейді, сондай-ақ толыққанды меншік құқығы ұсынылды. 2008 жылға қарай жылжымайтын мүлікке байланысты спекуляция мен инвестицияның өсуі Әжман жылжымайтын мүлік реттеу агенттігінің құрылуына әкелді. Бірақ, осы алтын асыру кезеңінің қарқынымен салыстырғанда, ARERA тиімді болмады және әлемдік қаржы дағдарысы басталып, көптеген жобалар тоқтап қалғанша, нарықтың ыстыққан күйін басуға бағытталған кең ауқымды саясатты немесе ережелерді енгізбеді. Бұл жобаға 575 миллион доллар инвестиция қажет болды. Дегенмен, ол 2020 жылдың басына дейін тоқтап тұрды. 2007 жылы "Танмият" тобы Әжман маринасы жобасын бастады. 3 миллиард долларлық жоба келесі бес жылда екі кезеңде салынуға жоспарланған. Жобаға халықаралық спорттық жарыстарды өткізуге және эміратқа туристер тартуға арналған жүгіру жолдары мен басқа да инфрақұрылымдар кіреді.

Қызықты орындар

Аджман бекінісі бұрын Аджман билеушісінің резиденциясы болған, бірақ 1967 жылы Аджман полициясына казарма ретінде берілді. Кейіннен ол мұражайға айналдырылып, Аджманның дәстүрлі өміріне қатысты алуан түрлі жәдігерлер мен көрмелерді ұсынды. Қызыл форт шейх Хумаид бин Абдул Азиз Әл Нуаими (1910–1928) тұсында салынды және екі мұнарада орналасқан төрт бөлмеден тұрады. Форт 1986 жылы қайта жаңартылып, ескі екі мұнараға үшінші мұнара қосылды. Форт қабырғаларын салу үшін қиыршық тас және қызыл гипс қолданылған, содан кейін ол Қызыл форт деп аталды. Шатырларын салу үшін ағаш қабырғалар мен тіректе сандал ағашы пайдаланылды. Аджман Корнишында орналасқан Ал-Мурабаа күзет мұнарасы 1930 жылдары салынған. Аджманның жұмбақ корнишы кешкі уақытта және демалыс күндері отбасылар үшін танымал орын болып табылады, онда көптеген жылдам тамақ дүкендері, кофеханалар мен сауда орындары бар. Бұл жерде шетелдіктер арасында танымал "Outside Inn" мейрамханасы, сондай-ақ "Рамада", "Аджман Палас", "Аджман Отель", "Fairmont Ajman" және сәнді "Аджман Сарай" сияқты бірнеше қонақ үйлер орналасқан.

Білім

Аджман ғылым және технология университеті 1988 жылы Аджман ғылым және технология университетінің колледжі (AUCST) ретінде құрылды, кейіннен Аджман ғылым және технология университеті (AUST) деп аталды. Бұл Аджманның басты жоғары білім беру мекемесі болып табылады, онда инженерлік, ақпараттық технологиялар, стоматология, бұқаралық коммуникация, фармацевтика және денсаулық сақтау ғылымдары, бизнес-администрация, қоршаған орта, су және энергия, білім беру және құқық салаларында мамандықтар ұсынылады. Екі кластерден – J1 (25 дәріс зал және 23 зертхана) және J2 (56 дәріс зал және 56 зертхана) тұратын университетте стоматологиялық және медициналық мамандықтар бойынша оқу ауруханасы бар. Перс шығанағының медициналық университеті бакалавриат және магистратура бағдарламаларын ұсынады. City University College of Ajman (CUCA) – Аджман қаласында орналасқан жоғары білім беру мекемесі. CUCA 2011 жылдың тамызында БАӘ Жоғары білім және ғылыми зерттеулер министрлігінен (MOHESR) лицензия алды. Ол БАӘ азаматтары мен халықаралық студенттерге білім беруді қамтамасыз етеді.

Көлік

Аджманда таксилер, мүгедектікке арналған таксилер, әйелдерге арналған таксилер және автобустар сияқты бірнеше көлік түрлері бар, бағасы 3 дирхамнан басталады. 2010 жылы АПТА төрағасы Аджманда төрт компания 1600 такси қызмет ететінін мәлімдеді.

Спорт

Аджман қаласында крикет пен футбол танымал ойындар мен спорт түрлері. Аджман клубы – Аджман қаласындағы Эмират футбол клубы.