Кіріспе
15721579 голландтар көтерілісі кезінде шабуылдар Испан ашуы (немесе испан террорисі) - Нидерланды немесе Бенилюкс қалаларын, негізінен испан Габсбург әскерлері, 15721579 жылдары Голландия көтерілісі кезінде болған. Кейде қалалар өздері басып алынғаннан кейін ғана тоналған. Басқа жерлерде қалалардың құлдырауынан кейін испан командирлері тонауды бұйырды немесе кем дегенде оны тоқтатпады. Испанияның ең атақты ашу-ызасы 1576 жылы қарашада Антверпенді тонау болды. Ағылшын тілінде бұл және жалпы алғанда 1576 жылғы бүлікшіл науқан "испан қаһары" деп аталады. Голландия тілінде бұл термин жұмыстан босатудың кең ауқымын қамтиды, әсіресе 1572 жылғы қалалық жазалар. Испаниялық ашудың оқиғалары Еуропаның көптеген жерлерінде испанға қарсы сезімді туғызды.
A Spanish Fury (or the Spanish Terror) was a number of violent sackings of cities in the Low Countries or Benelux, mostly by Spanish Habsburg armies, that happened in the years 1572–1579 during the Dutch Revolt. In some cases, the sack did not follow the taking of a city. In others, the sack was ordered, or at least not restrained, by Spanish commanders after the fall of a city. The most notorious Spanish Fury was the sack of Antwerp in November 1576. In English, this, and the mutinous campaign of 1576 in general, tends to be what is meant by "Spanish Fury". In Dutch, the term includes a wider range of sackings, in particular the city punishments of 1572. The events of the Spanish Fury contributed to the creation of anti Spanish sentiment in many parts of Europe.
Өмірбаян
Нидерландта діни мәжбүрлеуді жеңілдету туралы бірнеше өтініш жасалды, оның ішінде 1565-66 жылдың қысында ақсүйектердің келісімінің қабылданбаған өтініші бар. Жаз мезгілі бейнелеушіліктің жаңа түрін әкелді, онда "Бельденсторм" кальвинисттері католик монастырлары мен шіркеулеріндегі діни мүсіндерді жойды. 1567 жылдың наурыз айында Остервель шайқасы көптеген тәртіпсіздіктерге және Сегіз жылдық соғыстың басына алғашқы испандық әскери жауап болды. Испания королі генерал-капитан Альба, темір герцог, 10 000 адаммен бірге алғаш рет Испания жолын әскери мақсатта қолданды. Оған корольдің жартылай қарындасы Маргарет Пармалықтан артық билік берілді, ол Гранвелл мен Оранждық Уильямды жергілікті басымдықтарды испандықтармен татуластыруға тырысқанда, фонға айналдырды. Кездесуден кейін герцогтің төтенше ұстанымдарға берілмейтіндігін бағалап, герцогиня отставкаға кетті. Ол оны Он жеті провинцияның генерал-губернаторы етіп алмастырды және сол жылдың қыркүйек айында заңсыз түрде Қауіпсіздік кеңесін құрды. Бұл соттың әскери үлгідегі трибуналы саяси қарсыластарын және діни реформаторларды өлім жазасына кесіп отырды; 1000-нан астам өлім жазалары оны 'Қан кеңесі' деп атауға себеп болды. Елизавета I ағылшын порттарынан қуып шыққан теңіз қайыршылары 1572 жылы 1 сәуірде Бриеллді басып алды. Бұл негіз Зеландия және Голландия графстволарында роялистерге қарсы көтеріліске әкелді. Нидерландтағы протестанттардың салық салу мен қудалауына қарсы көтеріліс белгілері болған немесе екі жақтың да әскерлерін кіргізбеген басқа қалалар католиктік дінге күштеп мәжбүрленді және Испанияның патшасына толық саяси мойынсұнды.
became vigorously forced into Catholicism and total political obedience to the Spanish Crown.
Әдеттегі әскердің төмен жалақымен
Жаулап алынған қалаларды тонау жиі кездесетін жағдай еді, ал губернатор Альба оны бір қадам алға жылжытып, бүлікшілерге деген жанашырлыққа қарсы қасақана қорқынышты мысалдар келтірді. Бұл терминмен белгілі ең алғашқы оқиға - Мехелендегі испан ашуы. Оранждың лейтенанты Бернард Мерод Мехелен қаласын бір ай бойы басып алып, оны бақылауға алғаннан кейін, ол және оның адамдары Испанияның әлдеқайда күшті күштерінің келуімен қалды. Соңғысын күнәсына өкіну жырларын әндетіп, берілу белгісі ретінде қарсы алғанына қарамастан, 1572 жылдың 2 қазанынан бастап губернатор Альваның ұлы Фадрикедің қолбасшылығымен үш күн бойы қала оның қырғын, зорлау және тонау әскерлерімен тоналды. Алва патша Филипп II-ге (кейін оны түрмеге қамап қойған) " қабырғаға бірде-бір шеге қалмағанын" айтты. Мехеленді тонаған Фландрия армиясы Дист пен Роермондты қайта басып алды, Гелдерске қарай жүріп кетті және қарашада Оранж үшін маусымда алынған Зуффенді оңай қайтарып алды. Дон Фадрике өз адамдарына гарнизонды өлтіруді бұйырды, оларға қаланы өлтіріп, тонауға рұқсат берді. Испандықтар Зутфенде ашуланғаннан кейін солтүстік аймақтар берілді. Желтоқсан айында Голландияның Наарден қаласында тұрғындар өздерінің берілуін келісті, бірақ қала тоналып, өртелген және Наарден қырғында тек 60 адам аман қалды. 1573 жылдың желтоқсанына қарай жоғары, бірақ тиімсіз қаржылық шығындар мен губернатордың жорықтарының қатыгездігі туралы шағымдар Филипп ІІ-ді Рекесенске әкелді, онда ол Испанияға оралған Альбаны алмастырды. Жаман атымен танылған "Қан кеңесі" бұдан былай өлім жазасына кесілуді бұйырған жоқ және оны 1574 жылдың маусым айында Рекесенс ресми түрде жойды, бірақ 1576 жылдың жазына дейін сессияда қалды. 1576 жылдың қазан айында Маастрихт қаласының қамалына қарсы көтерілісі кезінде, өйткені ауыр төлемдер жалғасып жатты, испан гарнизонының неміс сарбаздары қалалық кеңестің бұйрықтарын орындап, шетте қалды. Кейбір испан әскерлері қақпалардың бірінде тұрып жатқанда, басқалары гарнизонның қолбасшысы Франсиско де Монтескокамен бірге Маас көпірінің арғы жағындағы Уайк қаласындағы капитан Мартин де Айаланың кішігірім бекінісіне қашып кетті. Монтескокаға келіссөздер кезінде қауіпсіздік ұсынылса да, ол осы даудың қызуында тұтқындалды. Ол Далемнен келген әскерлер мен Уик әскерлері қаланы басып алған кезде босатылды. Испаниялықтардың аз өліміне байланысты немістер кешірілді, бірақ көрші ауылдарда қоныстанды. 1576 жылдың қазан айындағы испандық ашу-ызасы қаладағы қантөгіспен жазалауды білдіреді.
Ұрлықтау экспедициясында әскерилер тастап кеткен
1576 жылы наурыз айында Рекесенс қайтыс болғаннан кейін, испан патшасы өзінің туғаннан туған ағасы Дон Хуанды Нидерландының генерал-губернаторы етіп тағайындады, бірақ оны хабарлаудан бірнеше ай бұрын шектен шықты. Алайда Дон Хуан Нидерландқа баруға асықпады. Офицерлер мен қарапайым сарбаздар жалақысын алмай, тонаушылықпен айналысты. 1573 жылдан бастап кез-келген уақытта жиі орын алған әскери көтерілістердің 1576 жылдың шілдесіне қарай толықтай бақылаудан шығып кеткенін көрсетті. Жаугершілік жасақшылар Брабантте 170-ке жуық жерді тонаған. Филипп ешқашан мойындамаса да, католиктер оның немере інісі Матиас Австрияның Бургундия мен Брабант герцогы Матиасқа 1581 жылға дейін Нидерландының губернаторы лауазымына орналастырды.
Қауіпсіз жеңіске жетуші әскерилер
Пармдық Маргареттің ұлы Александр Фарнезе досы мен жауының қадір-қасиетіне сай әдістермен Нидерландының үлкен бөлігін қайта жаулап алды. Осыдан кейін Аррас одағына қол қойылды, ал бірнеше аптадан кейін, 1579 жылы 23 қаңтарда Утрехт одағы жасалды, онда оңтүстік және солтүстік Нидерландының арасы бөлінді. Бірақ соғыс бітпеді. 1579 жылдың 12 наурызы мен 1 шілдесі аралығында Маастрихт қоршауында екі жақ та қатты зардап шекті. Жеңімпаз шабуылшылар Маастрихтте екінші испан ашуын өткізді, ол 30000 тұрғындардың 400-ден басқасының бәрін өлтірді.