Кіріспе

1982 жылы Стивен Кингтің романы Apt Pupil (1982) - Стивен Кингтің "Сыбайлас жемқорлық жаз" атты романы, ол 1982 жылы Different Seasons романдар жинағында басылып шыққан. Apt Pupil 30 тараудан тұрады, олардың көпшілігі бір айлық жетекшілік етеді. Оңтүстік Калифорнияның "Санто Донато" деп аталатын ойдан шығарылған маңындағы қалашықта орналасқан оқиға төрт жыл бойы өтеді, іс-әрекеттің көп бөлігі бірінші жылы және соңғы айларда өтеді. Бұл "Бір мезгілде" романында үшінші тұлғада баяндалған жалғыз роман. Sony Pictures 1998 жылы Apt Pupil фильмінің нұсқасын шығарды. Фильмді Браян Сингер режиссерлік етті. Брэд Ренфро Тодд Боуден рөлінде, ал Иан МакКеллен Дюссандер рөлінде. Фильмнің соңы мүлдем басқаша.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

1974 жылы Лос-Анджелестегі Тодд Боуден ескі неміс иммигранты Артур Денкердің үйіне келіп, оны іздестіріліп жатқан нацистік соғыс қылмыскері Курт Дюссандер деп айыптайды. Қарт адам өзінің кім екенін мойындауға асығады. Тодд өзінің қылмыстары туралы егжей-тегжейлі әңгімелерді тыңдауды сұрайды, өйткені ол жақында Холокостқа қызығушылық танытты. Егер Дюссандер талаптарынан бас тартса, Тод оны полицияға тапсырады. Келесі айларда Тодд Дюссандерге күнделікті барып, оған кітап оқып беру сылтауымен, оның зұлымдықтары туралы көбірек мәлімет беру үшін оны әрдайым қыспақтады. Тодд Дуссандерді СС Oberleutnants киімінің көшірмесін киіп, команда бойынша жүріп шығуға мәжбүр етеді. Уақыт өте келе Тодттың да түстері түсіп, сыныптары төмендей бастайды. Әкесі баласының бағасы туралы сұраған соң, ол ата-анасына тапсырудан бұрын, есеп қағаздарын жалғанға айналдырады. Ақырында Тодд бірнеше курстан сүріну қаупіне ұшырайды. Эд Френч, Тодттың кеңесшісі Боудендермен кездесуді сұрайды. Тодд пен Дюссандер Дюссандерді Френчтің кездесуіне Тодттың әжесі Виктор болып жүріп баруына итермелейді. Дюссандер Тодттың сыныптары үйдегі проблемалардың нәтижесі деп жалған айтады және оның сыныптары жақсарғанына көз жеткізуді уәде етеді; Француз Тодттың "әжесі" оны атымен атамайтынын байқайды. Тодттың есептік карточкаларын бұрмалап, соғыс қылмыскерімен араласқанын білген Дюссандер оны оқумен айналысуға шантаж жасайды. Тод мектептегі тапсырмасын жақсырақ орындайды. Дюссандердің пайдасы жоқ болғандықтан, Тод оны өлтіріп, оны жазатайым оқиғаға айналдыруды шешеді. Тодд бұрын Дуссандер туралы хатты досына бергенін мәлімдеген еді; Егер Тодтқа бірдеңе болса, хат билік органдарына жіберіледі. Алайда, Тодд Дюссандерді өлтірместен бұрын, қарт жігіт Тоддтың ниеті туралы біледі және Тодттың өзімен қарым-қатынасы туралы жазғанын және оның өлімі кезінде табылған сейфке өз мәлімдемесін салып отырғанын айтады. Дюссандер де, Тод да блеф ойнап жатыр. Келесі бірнеше ай ішінде Тодд бірнеше үйсіз босқындарды өлтіреді; ол кісі өлтіру оның қасіретіне көмектесетінін біледі. Жылдар өте келе оның Дюссандерге баруы жиі болмайды. Ол қыздығынан айырылып, бірақ жыныстық қатынасты өлтірудің қызығына қарағанда қанағаттандырарлық емес деп санайды. Ол өзінің жыныстық қатынастағы сәтсіздіктерін қыздарының еврей екендігіне байланысты деп санайды. Жағдайлар оған кісі өлтіруді жалғастыруға мүмкіндік бермегенде, ол автокөлік жолына қарап тұрған жасырын жерді таңдайды да, аңшылық мылтығымен өтіп бара жатқан көліктегі адамдарды нысанаға алады. Дюссандер өзінің қасіретінен зардап шегіп, баспанасыздарды өлтіріп, денелерін жертөлесіне көміп жүр. Олардың арасындағы байланысқа қарамастан, Дюссандер мен Тодд бір-бірінің ерліктерін бірден білмейді. Бір күні түнде Дюссандер соңғы құрбаны үшін қабір қазып жатқанда, жүрек соғысы болады. Ол Тодтты шақырады, ол мәйітті жерлеп, жедел жәрдем шақырғанға дейін қылмыс орнын тазартады. Ауруханада Дюссандер "Денкер мырзаны" танитын, бірақ оны таба алмайтын ескі еврей және Холокосттан аман қалған Моррис Хейзелмен бөлмеде тұрады. Тодд ауруханада Дюссандермен кездеседі. Дюссандер Тодд өлтірген үйсіз адамдар туралы оқыды және оған абай болмауды айтады. Бірнеше күннен кейін Гейзель Денкердің Дюссандер екенін түсінеді, ол өзінің әйелі мен қыздары газ камераларында өлтірілген лагердің коменданты. Израильдік нацистерді аулаушы Вайскопф Дюссандерге келіп, оның бар екендігін айтты. Вейскопф кеткеннен кейін Дюссандер аурухананың дәріханасынан дәрі-дәрмек ұрлап, өзін-өзі өлтіреді. Полиция детективы Ричлер, Вайскопфпен бірге, кейіннен Тоддты сұхбаттайды. Кейінірек бір босқындар Тодтты бірнеше үйсіз адамдармен соңғы рет көрген адам ретінде таниды және полицияға хабарлайды. Осы арада Френч Тодттың шынайы әкесін кездестіреді, ол Дюссандермен ешқандай ұқсастық танытпайды. French күдікпен Тодттың ескі аттестаттарын тексеріп, олардың бұрмаланғанын байқайды. Дюссандермен шын мәнінде кездескен адам ретінде танысып, Френч Тодтқа қарсы шығады, ол оған өлімге ұшыраған. Тоддтың ақыл-есі бұзылады. Ол мылтығын және оқ-дәрілерін автокөлік жолындағы жасырындығына алып, атыс бастайды, нәтижесінде билік оны бес сағаттан кейін өлтіреді.

Кингтің басқа шығармаларымен байланысы

Курт Дюссандер "Майн штатындағы банкті" қолданғандығын еске алады. Ол сондай-ақ, оларды сатып алған банкирдің Дюссандер үшін әйеліне қол жұмсау үшін бір жыл бойы түрмеге қамалғандығын айтады. Ол тіпті Энди Дюфренді атымен атаған. Ол есімді есігінде сақтап қалды, өйткені "ол менің есіміме ұқсайды". Дюфрен - Рита Хейворт пен Шоушенктің құтқарылуындағы негізгі кейіпкер, ол "Артқы маусымдағы сәбидің" алдындағы новелла. Тоддты оның кісі өлтіруі туралы күмәнге салғанда, Дюссандер "Спрингхил Джек" атты сериялық өлтіруші туралы айтады. Бұл кісі өлтіруші "Страуберри көктемі" атты қысқа әңгіменің басты тақырыбы болып табылады. Консультант Эд Френч өзінің қонақ үйдегі номері 217 екенін айтады, ол "Шайнинг" фильміндегі атақты "Оверлук" қонақ үйіндегі номерімен бірдей. Сонымен қатар, "Шайнинг" романында Джек Торранс Денкер есімді кейіпкерді қамтитын пьесада жұмыс істейді, бұл Дюссандердің басқа есімі. Бұл кейбір жанкүйерлерді "Апталық оқушы" - Торранстың пьесасы дегенге итермеледі. "Бір мезгілде" кітабының аяғында Кинг "Аққушы" кітабын "Шырақ" кітабынан кейін жазғанын айтады.

Медиа

1987 жылы Алан Бриджестің бейімделуіне тырысу басталды, бірақ аяқталмады. Онда Рикки Шродер Тодд Боуден рөлінде, Николь Уильямсон Курт Дюссандер рөлінде болды. 40 минуттай уақыт түсірілген. Басқа дереккөздер фильмнің 75% түсірілгенін айтады. Ақшаның жоғалуынан ол ешқашан аяқталмаған. Фильмді аяқтау үшін қажетті қаржы жиналғаннан кейін, Шродер рөлге тым қарт деп танылды, сондықтан жобадан бас тартылды. Кинг фильмнің аяқталмаған бастапқы нұсқасын көрді және ол "өте жақсы" деп ойлады. 1995 жылы Чикагодағы Defiant театры Чикагодағы Престон Брэдли орталығында новелланың толық масштабты бейімделуін ұйымдастырды. Роман Кристофер Джонсонның сахналық нұсқауымен түсірілген. Ардагер сахна және кино актері Уильям Дж.Норрис Курт Дюссандер рөлін сомдады. Трас-метал тобы "Anthrax" тобының "A Skeleton in the Closet" әні осы повестен алынған. Фанк супер тобы Cameo жиі "Word Up" атты зорлық-зомбылыққа қарсы әнді орындаған кезде "Don't pull a Bowden" сөзін қосады. Family Guy эпизодының "Неміс жігіті" романының пародиясы.