Кіріспе

Actes et Documents du Saint Siège relatifs à la Seconde Guerre Mondiale (Французша - Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты Киелі орынның актілері мен құжаттары), жиі қысқартылған Actes немесе ADSS, Ватиканның тарихи архивтерінен Папа Пий XII-нің ІІ дүниежүзілік соғыс кезінде папалық қызметіне қатысты он бір томдық құжаттар жинағы. Жинақты төрт иезуит тарихшысы - Пьер Блет (Франция), Анджело Мартини (Италия), Буркхарт Шнайдер (Германия) және Роберт А. Грэм (АҚШ) жинақтады. 1964 жылы Папа Пауыл VI-дің рұқсатымен 1965 және 1981 жылдар аралығында жарық көрді. Пий XII папшылығының қалған құжаттары, ақыры, 2 наурызда 2020 жылы Папа Францисктің бұйрығымен, қырық жылдан кейін жарияланды. Толық каталогқа Пий XII папшылығынан (1939-1958 жж.) шамамен 16 миллион құжат кіреді, олар 700 қорапқа бөлінген, олар Мемлекеттік хатшы кардиналға және әртүрлі нунциаттарға қатысты. Католиктік дереккөздерге сәйкес, "кедергілер негізінен талап етілетін кең көлемді каталогтауға байланысты болды".

Шығу тегі

Бұл жинақ Ватиканның архивтерін ашуға арналған жеті жүз бес жылдық ережесіне сирек кездесетін ерекшелік болып табылады, ол Рольф Хоххуттың "Депутат" атты даулы пьесасынан кейін жарық көрді. Бұл жинақ Пьос XII-ді сынға алғандарға жауап беру үшін жасалды, мысалы, Хоххут, папаның нацистердің еврейлерге қарсы зұлымдықтарына көз жұмғанын айтты. Әсіресе, редакторлар көптеген құжаттар ұсынды, олар Рим папасы Пий XII яһудилерді қудалауға және әртүрлі жер аударылуға қарсылық білдіргенін көрсетеді.

Ұйым

Он бір томның бесеуі хронологиялық тәртіппен Екінші дүниежүзілік соғысқа арналған. Төрт томда соғыстың кезінде Киелі орынның гуманитарлық қызметі туралы сөз болады, сонымен қатар хронологиялық тәртіппен.

Қосылған және шығарылмаған деректер

Редакторлар таңдалған құжаттарды Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ватиканның қызметінің үлгісі ретінде сипаттайды; төрт иезуит тек көлемдік шектеулер оларды толық құжаттар жинағын жариялауға кедергі келтірді және соңғы толық жарияланумен бірге ешқандай жаңа маңызды аян болмайды деп мәлімдеді. Ватиканның "Л'Оссерваторе Романо" газетінде (1998 жылдың 29 сәуірінде) осы серияның соңғы редакторы, Пьер Блет ата осы жинақтың дұрыстығын қорғады. "Біріншіден, кейбір құжаттарды қалдыру Пьос XII-ді өзіне қатысты айыпталған қателіктерден қалай құтқаруға көмектесетіндігі нақты белгісіз", - деп жазды Блет. "Біздің басылымның толық емес екендігін айту дәлелденбейтін нәрсені айтумен бірдей: бұл үшін біздің басылымды мұрағатпен салыстыру және мұрағаттағы қандай құжаттар біздің басылымда жоқ екенін көрсету қажет". Блет өзінің және тағы үш иезуитінің "қалай да маңызды құжатты әдейі елемегенін, өйткені біз оны Папаның беделіне және Киелі орынның беделіне зиян келтіретінін ойлаған болар едік" деп қосты.

Бас редакторлар

Төрт иезуит редакторы осы негізгі көздерден алынған көптеген мақалалар жазды, олардың көпшілігі итальян тіліндегі иезуит журналы La Civiltà Cattolica-да жарияланды.

Блет

Блеттің "Пий XII және Екінші дүниежүзілік соғыс: Ватикан мұрағаттары бойынша" (1999) - бұл он бір томдық жинақтан қандай маңызды қорытындылар шығаруға болатынын түсіндіреді.

Грэхам

Роберт А. Грэмнің зерттеулері ADSS басылымымен тоқтаған жоқ; ол Ватиканның ішінде және сыртында негізгі дереккөздерді іздеуді және қаза болғанға дейін замандастарымен сұхбат алуды жалғастырды. Ол Калифорнияға зейнеткерлікке шығып, өзінің едәуір жазбаларын өзімен бірге алып кетті; бұл жинақ оның өліміне дейін жұртшылыққа ашық болды (бірақ сирек пайдаланылды), бұл кезде Ватикан барлық қағаздарды Римге қайтарып, мөрмен бекіттірді.