Кіріспе

Лю Цзюнь (劉) (429 453 жылы 27 мамыр), сыйлы есімі Сиуминг (休明), лақап аты Хуту (虎頭), Қытайдағы Лю Сун әулетінің императорлық ханзадасы. Ол 453 жылы аға ағасы Лю Шаомен бірге әкесі Лю Шао император болу үшін оны өлтіруге сөз байластырған император Вэннің ұлы болды. Кейіннен оларды ағасы Лю Цзюнь (өзге кейіпкер) Вуллинг князі жеңіп, өлтірді. Лю Цзюньнің ұлдары, қыздары мен кәнизактары да өлтірілді. Тек оның ханшайымы Чу, ол тұтқындалғанға дейін ажырасып кеткендіктен, аман қалды.

Өмірбаян

Лю Цзюнь 429 жылы император Вэньдің екінші ұлы болып дүниеге келді. Оның анасы император Вэннің сүйікті кәнизагы, ханшайым Пан болды. 436 жылы, сегіз жасында (Шығыс Азиялық есептеу бойынша) ол Шисинг князі болды. 439 жылдан бастап ол провинциялық губернатор болды, әр түрлі провинцияларға ауыстырылды, бірақ оның штаб басшылары оның жасына байланысты провинциялық істерді басқаруға жауапты болды. Жасы ұлғайған сайын ол провинциялық губернаторлардың міндеттеріне көбірек араласты. Ол кітап оқып, сыр-сырын жақсы білетін. 440 жылдың қыркүйегінде император Вэньдің әйелі император Юань Цигуй қайтыс болды. Осыдан кейін, ханшайым Пан, император болмағанмен, сарайдың қожайыны болды. Осыған байланысты император Юаньның ұлы Лиу Шао ханзада Пан мен Лиу Цзюнь екеуіне де реніш білдірді. Лиу Чжун мұны сезіне отырып, ағасына жақсылық жасап, қызмет етті.

Император Вэнге қарсы төңкеріс

452 жылға дейін Лю Шао мен Лю Цзюнь Шисинг князі сиқыршы Ян Даоюмен танысып, оның сиқырлы қабілеттеріне олардың әпкесі Лю Иньэ (劉英) Дуньян ханшайымы қатты сенді. Уэн императоры ұлдарына қатаң болғандықтан, Лю Шао мен Лю Цзюньді мінез-құлқындағы қателіктері үшін жиі сөгіс берген. Бастапқыда Лю Шао мен Лю Цзюнь Янға сиқырлы күш-қуатын қолданып, император Вэн олардың қателіктерін естімеу үшін құдайлар мен арбаларға жалбарынуын өтінді. Кейіннен Лю Шао мен Лю Цзюнь Янға император Вэньді өлтіруді жеделдету үшін қарғыс айта бастады, осылайша Лю Шао император бола алды. Осы уақытқа қарай ағалары әкесі император Вэньге қатты ренжігендіктен, бір-біріне хат жазғанда, олар әкесіне "ол адам" деп, ал ағалары Лю Йигунға, Цзянсяның ханзадасына, премьер-министрі болған, "мақтаныш" деп атаған. 452 жылы Ян Даоюның сиқыршылығы туралы хабарлар тарады. Лю Иньдің қызметшісі Ван Иньву (王), Лю Шао, Лю Цзюнь және Ян арасында байланыс қызметін атқарған, Лю Иньдің қызметшісі Чэнь Тянью (陳天與)мен қарым-қатынас жасаған, ол да сиқыршылыққа қатысқан, Лиу Цзюньның көмекшісі Шэнь Хуайюаньның (沈懷遠) кәнизагы болған. Шеннің Ченмен жыныстық қатынаста болғанын білетінін ойлап, Лю Шаоға Ченді өлімге кесуді ұсынды. Тағы бір қызметші, Чэнь Цингуо (陳慶國), сондай-ақ сиқыршылыққа қатысқан, ол да өлтіріледі деп қорқып, сол себепті император Вэнге жоспарды хабарлады. Император Вэнь Ван Ингуды тұтқындап, Лю Шао мен Лю Цзюньнен сиқыршылыққа қатысты хат-хабарларды тауып алды. Алайда, император Вэнь Лю Шао мен Лю Цзюньді жазалауға батылы жетпеді, тек қана оларға сөгіс берді. 453 жылдың көктемінде Ян Лю Цзюнь қорғауында Лю Цзюньнің Цзинькоудағы (京口, қазіргі Чжэньцзян, Цзянсу) бекетіне жасырынған, Лю Цзюньнің қызметшісі Чжан Вуның (張) үйінде тұрған. Лю Цзюнь Цзинь провинциясының (州, қазіргі Хубэй) губернаторы болды, оның лауазымы Цзянлингте болды және ол Янды астана Цзянканға қайтарып алды. Алайда, бұл кезде император Вэнь Янның Чжанның үйінде тұрғаны туралы хабар алған болатын, ол үйді іздестірді. Ян табылмағанымен (ол Лю Цзюньмен бірге Цзяньканға оралғандықтан), оған Янның Цзяньканда Лю Цзюньмен бірге екенін айтты. Император Вэнь Лю Цзюнь мен Лю Шаоның әлі де сиқыршылықпен айналысып жүргеніне қатты ашуланды. Сондықтан ол Лю Шаоның билігінен кетіп, Лю Цзюньді өз-өзіне қол жұмсауға мәжбүрлеуді қарастырды. Ол бұл мәселені Сюй Данчжи, Цзян Дан және Ван Сенчжуомен (王僧) жасырын түрде және жан-жақты талқылады. Сөйлесу Лиу Шаоның орнын кім алмастыратыны туралы талқылауға түсіп қалды. Цзян өзінің інісі Лю Шуо Наньпиннің ханзадасын және Сюй өзінің күйеу баласы Лю Данды (劉誕) Сюй ханзадасын қолдады. Ванның мәселені тез арада шешуге шақырғанына қарамастан, император Вэнь Лю Шуо мен Цзянпин ханзадасы Лю Хун (劉宏) арасында екі ойлы болды. Бұл арада, талқылаулардың құпиялылығына қарамастан, император Вэнь Консорт Панға талқылаулар туралы айтты, ол тез арада Лю Цзюньге хабарлап, содан кейін Лю Шаоға хабар берді. Сондықтан Лю Шао әкесіне қарсы төңкеріс жасамақ болды. Лю Шаоның серіктесі Юань Шу () қарсылық көрсеткеніне қарамастан, басқа серіктестер Лю Шаоның жоспарын қолдады және ол жалғасты. Лю Шао, император Вэньдің әскерлері көтеріліске қарсы қорғауға көмектесу үшін сарайға кіру керектігі туралы жарлық жасақтағаннан кейін, сарайды қорғауға кірісті және ол өзінің күзетшісі Чжан Чаоцзиді (張超之) жіберді. Лю Шао сондай-ақ Сюй, Цзян, Консорт Пан және император Вэннің басқа да бірнеше серіктестерін өлтірді. Лиу Чжун оған көп ұзамай сарайда қосылды, ал ағайындылар император Вэньді Сюй мен Цзян өлтірді деп жалған жариялады. Содан Лю Шао таққа отырды. Төңкеріс кезінде Лю Чжун бастапқыда қаладан тыс жерде болған. Төңкеріс туралы хабарлар жеткенде, Лю Цзюньнің қатысы бар екенін білмейтін оның штабының мүшелері қаладан батыстағы бекіністі Шитуды басып алып, жағдайды бақылауға кеңес берді. Лю Чжун, Лю Шаоның сәттілікке жеткеніне сенімді емес, келісті. Алайда кейін Шитуға жеткенде Лю Шао Чжан Чаоцзиді өзімен кездесуге жіберіп, жағдайды түсіндірді. Лю Цзюнь, штабының қарсылығына қарамастан, Шитудан шығып, Лю Шаоға қосылды. Лю Шао оған Панның өлтірілгенін айтқанда, ол тіпті: "Бұл менің қалауымға сәйкес келеді. Мен оны көптен бері аңсайтынмын".

Лю Шаоның қысқа билігі кезінде

Императорлық княздер мен провинциялық губернаторлардың көпшілігі Лю Шаоға қарсы тез көтеріліп, Лю Цзюньды, Вуллинг князін, өздерінің көшбасшысы ретінде қолдады. Лю Шао Шисинг князі Лю Цзюньді өзінің премьер-министрі етіп тағайындады, олар көтеріліске бірге қарсы тұрды. Лю Шао сондай-ақ Лю Цзюньнің қайын атасы Чу Даньцзиді (之) басты лауазымды адам етті, бірақ Чу кейін көтерілісшілерге көшті. (Оған жауап ретінде Лю Цзюнь әйелі Чжу ханшайымынан ажырасады.) Кейіннен, Лю Шаоның әскерлері император Сяовудың жеңіліске ұшырағаннан кейін, Лю Цзюнь Лю Шаоға Шығыс Қытай теңізіне бірге қашуды ұсынды, бірақ Лю Шао бас тартты. Көп ұзамай сарай құлап, Лю Шао тұтқынға алынды. Лю Цзюнь өзінің серіктестерімен бірге басқа ағасы, Нанпин ханзадасы Лю Шуоны (劉) тұтқынға алғаннан кейін қашып кетуге тырысты, бірақ жолда олар бұған дейін көтеріліске қосылған ағасы Лю Йигунды кездестірді. Лю Цзюнь Лю Йигунға өз атынан аралассын деп жалбарынды, және Лю Йигун Лю Цзюньді өзімен бірге алып кетті, бірақ император Сяову лагеріне бара жатқанда Лю Йигун Лю Цзюньді және оның үш ұлын, Лю Чжанвэньді (劉長文), Лю Чжанреньді (劉長仁) және Лю Чжандаоны (劉長道) бас тартты. Лю Цзюньнің кәнизактары мен қыздары өз-өзіне қол жұмсауға мәжбүр болды. Тек Чжу ханшайымы ғана аман қалды, өйткені Лю Цзюнь онымен ашық ажырасып кетті.