Кіріспе
"Das Märchen von der Padde" ("Құқық туралы әңгіме") - неміс халық ертегісі, оны Иоганн Густав Готлиб Бюшинг Volks Sagen, Märchen und Legenden (1812) жинағына жинаған. Ол ағылшын тіліне "Паддоки" немесе "Черри жабайы қалыңдық" деген атпен аударылған.
"Das Märchen von der Padde" ("The Tale of the Toad") is a German folktale collected by Johann Gustav Gottlieb Büsching in Volks Sagen, Märchen und Legenden (1812). It has been translated into English under the titles of "Puddocky" or "Cherry the Frog Bride".
Қысқаша мазмұны
Бұл оқиғаның басында әйел адам қызғалдаққа ашкөз болып, анасы оны ұрлап алады. Сондықтан оны "Парсы" деп атайды. Бұл бақшаға жақын маңдағы монастырдың абысыны иелік етеді. Қызды үш ханзада көреді, олар оның сұлулығынан қызды таласады. Ашулы абысыны қызды шатастығы үшін қарғап, оны жабайыға айналдырады және алыс жерге жібереді. Патша тағдырдың үш ұлының арасынан өзінің мұрагерін таңдауына мүмкіндік беруді шешеді. Ол оларға жүз метрлік жіп тауып, оны сақинаға салып, жіпке батыруды тапсырады. Екі үлкен әмірші көпшілік жүретін жолмен барып, жүн бөліктерін жинап жүргенде, кіші ұлы қараңғы, жалғыз жолға шығады. Ол батпаққа келіп, оған қажетті матаны ұсынатын жабайыны кездестіреді. Бұл оның ағаларының ашылуынан асып түседі. Патша оларды жаңғақ қабығына сыятын ит іздеуге жібереді. Бұл да жабайының көмегімен. Үшінші тапсырмада патша оларға қалыңдық алып қайтуға бұйырады. Ең әдемі әйелді алған патша болады. Бұл жолы жабайының өзі кішкентай ханзадаға еріп, тышқандар тартқан картондық күймеде, артта отырғандарға - елік, күймешіге - тышқан, ал екі құланға - құлшындар. Олар бұрышты бұраған кезде, ханзада күймені әдемі көліктің адам қызметшілерімен алмастырғанын және жабайының сұлу әйелге айналғандығын көріп, таңғалады. Ол жаңа патша болып сайланады және Персиді үйленеді.
The king decides to allow fate to choose his successor from among his three sons. He sets them the task of finding a hundred yard piece of linen fine enough to fit through a ring. While the two oldest princes choose to follow busier roads and collect bales of linen, the youngest son sets out on a dark and lonely road. He comes into a marsh, where he encounters a toad which offers him the fabric he needs. It exceeds his brothers' discoveries. The king then sends them out to find a dog that can fit inside a walnut shell. Again, the toad provides. For the third task, the king orders them to return with a bride. The one who obtains the most beautiful wife will be king. This time, the toad herself accompanies the youngest prince, riding in a cardboard carriage drawn by rats, with hedgehogs for outriders, a mouse for a coachman, and two frogs as footmen. When they turn a corner, the prince is astonished to see the carriage replaced by a beautiful coach with human attendants, and that the toad has become a beautiful woman whom he recognizes as Parsley. He is selected as the new king, and marries Parsley.
Аудармалар мен қайта баяндаулар
Эдгар Тейлор бұл ертегіді "Шершін немесе жабайы қалыңдық" деп аударды Неміс танымал әңгімелері (1826), қалаған өсімдікті де, қыздың атын да Шершін деп өзгертіп, оны Гримм ағайындыларының ертегілерімен топтастырды. Бұл аударманы Мариан Эдвардс сәл түзетіп, өзгертіп, "Гриммнің үй шаруасындағы әңгімелер" (1912) жинағына "Күллі жабайы қалыңдық" деп енгізді. Гриммдердің "Үш қауырсын" атты ертегісінде бақшадағы ұрлық туралы ешбір оқиға айтылмаған, ал бақаның шығу тегі ешқашан түсіндірілмеген. Эндрю Ланг бұл ертегіді "Паддоки" деген атпен аударды. Лэнгтің нұсқасында петрушка бағының иесі - қызды өзіне беруді талап ететін сиқыршы, Рапунцельдегідей. Гейл Карсон Левин бұл әңгімені өзінің балалар кітабында "Биддл үшін" деп жазды.
Нұсқалар
Бұл әңгіме Аарн Томпсонның 402-түрі, Жануарлық қалыңдық ретінде жіктеледі және Қаңқа ханшайымымен тығыз байланысты, онда кіші ұлының қалыңдық, қалыңдықтарды сынауға арналған үш тапсырмада басқа ұлдарының адам қалыңдықтарынан гөрі жақсы орындайды. Puddocky сонымен қатар 310-түрімен, "Қаладағы қыз" сияқты, соның ішінде Рапунцель сияқты әңгімелермен қатар. Ақ мысық - 1697 жылы Мадам д'Ольной жазған ертегілердің алғашқы әдеби нұсқасы. Венгриялық варианты, Рибике, титуллы Рибике өзінің сүйікті жемісі, қызыл жаңғақпен мазаланғандығын көрсетеді. Бір монах әйелдің қарғысына ұшырап, ол әміршіге шегіртке түрінде көмектеседі. Француз ертегісі "La Belle Blonde" ("Сары сұлу") қыздың асыраушы әжесі оны тек оның ұзын шашынан көтеріліп қана қол жетімді мұнарада ұстайды. Қыз ханзадамен бірге қашып кеткенде, қас қаһарлы оны бақаға айналдырады. Патшалықтарын ұлдарына бөлісу үшін, ханзада мен оның бауырына үйіне әдемі келіндерді әкелуді талап етеді. Қақанақ феядан көмек сұрап жалбарынады, сонда адамзаттың қатарына қайта оралады. Патша одан кейін ұлдарына қамалдар салуды талап етеді; қыз тағы да күміс қамал жасайтын жұлдызға барады. Қыз күйеуімен патшалықтың бір бөлігін алады.