Кіріспе
Dungeons & Dragons ойынындағы қиялдан туған адам тәрізді нәсіл.
Тейфлинг (/'//t//iː//f//l//ɪ//ŋ/// TEEFling) – Dungeons & Dragons (D&D) қиял-рольдік ойынындағы қиялдан туған адам тәрізді нәсіл. Алғаш рет Advanced Dungeons & Dragons ойынының екінші басылымында Planescape кампаниясы шеңберінде ойыншы кейіпкерлерінің нәсілі ретінде енгізілген. Кейіннен ойынның төртінші басылымында ойыншыларға қолжетімді негізгі нәсілдердің біріне айналды. Planescape әлемінде, тейфлингтер алғаш рет таныстырылған жерде, олар адам мен "басқа нәрсе" қоспасы ретінде сипатталды, олардың орташа мөлшердегі адам емес ата-бабалары зұлым "төменгі әлемдерден" шыққан деген ұғым қалыптасты. Кейінгі қосымша материалдарда тейфлингтер көбінесе джендерден тарағандығы, бірақ жартылай джендер сияқты емес екені нақтыланды, себебі тейфлингтің джендерлік тегі әулет ағашында жоғарырақ орналасқан. Олардың шығу тегі 5-ші басылымда да ұқсас.
Атауы
/t/iː/f/l/ɪ/ŋ/ деп айтылатын атау Вольфганг Баурдың неміс тіліндегі "teif" сөзінен, яғни "терең, төмен" мағынасынан және "өрім" дегенді білдіретін "ling" жұрнағынан алынған. Бұл олардың бастауын "төменгі жазықтарда" (2-ші және 3-ші басылымдарда) іздеуге сілтеме жасайды.
Жариялану тарихы
Тейфлингті бейнелеген алғашқы суретшілердің бірі Тони ДиТерлицци болды.
Advanced Dungeons & Dragons 2nd edition (Қорқытқыштар мен айдаһарлар 2nd edition)
Тифлинг 1994 жылы Planescape кампаниялық әлемінде пайда болды, ал толыққанды ақпарат 1994 жылғы Planescape Monstrous Compendium қосымшасы мен 1996 жылғы The Planewalker's Handbook нұсқаларында келтірілген.
Dungeons & Dragons 3-шы басылымы
Тифлинг осы басылымның (2000) "Монстрлар нұсқаулығында" "планеталық" жазбасы бойынша келтірілген. Фей'ри және танна'рук тифлингтері "Фаэрун жәндіктері" (2001) кітабында пайда болды. Тифлинг "Ұмытылған әлемдер" кампаниялық орнатуында (2001) ойыншы кейіпкерінің түрі ретінде ұсынылса, тифлинг пен фей'ри "Фаэрун түрлері" (2003) кітабында ойыншы кейіпкерінің түрі ретінде көрінеді.
Dungeons & Dragons 3.5 нұсқасы
Тифлинг осы басылымға (2003) арналған қайта қарастырылған Монстрлар нұсқаулығында планеталық тілдес жазбасы астында пайда болады. Тифлинг үлгісі "Жер асты Арканасы" (2004) еңбегінде ұсынылды. Тифлинг Планарлық нұсқаулықта (2004) және Тағдыр жарыстары (2004) кітабында ойыншы кейіпкерінің түрі ретінде көрінеді.
Dungeons & Dragons 4-шы басылымы
Тифлинг 4-ші басылымдағы (2008 жылғы) Ойыншының нұсқаулығында ойыншы кейіпкерінің жарысы ретінде пайда болды. Тифлингтерге осы басылымда оларға арналған нәсілдік кітап та бар: Ойыншының нұсқаулығындағы жарыстар: Тифлингтер. Осы жарыстың дизайнын жасаған суретші Уильям О’Коннор бұрынғы басылымдарда жарыстың көркем бейнелерінің азайып кеткенін айтты. Алайда, тифлинг негізгі ойыншы жарысына айналғанда, 4-ші басылымның дизайн тобы «олардың сыртқы түрін түбегейлі жаңартып, оларды қорқыныштырақ және «тартымды» етуді» қалады. [ ] Мүйіздер мен құйрық – жарыстың ерекше белгілері болғандықтан, менің алғашқы мақсатым оларды мүмкіндігінше айқын ету болды. 4-ші басылымның дизайнының бір бөлігі – дизайнды миниатюралық ойынға енгізу болды, сондықтан процестің бір бөлігі кейіпкерлердің силуеттерін қашықтықтан оңай тануға мүмкіндік беру болды. 2022 жылдың тамызында жарық көрген One D&D сынақ нұсқасы негізгі тифлингті «барлық Төменгі Әлемдерді қамтитын опциялармен» жаңартты. Жаннаттық тифлингтер Ахерон немесе Тоғыз тозақ сияқты заңды жамандық деңгейлерімен, түпсіз тифлингтер Абисс немесе Пандемониум сияқты хаостық жамандық деңгейлерімен, ал хтондық тифлингтер Геенна немесе Хадес сияқты бейтарап жамандық деңгейлерімен байланысты. Опциялар зақымға төзімділіктерімен және бірінші, үшінші және бесінші деңгейлерде оқылатын сиырлы әрекеттерімен ерекшеленеді.
Шығармалық тарих
Dungeons & Dragons 4-ші басылымында тайфлингтердің тегі Баел Тураттың ежелгі адам империясына дейін жетеді. Империяда ақсүйектер класы билікті сақтап, күшейтуге толыққанды құмар болған. Олардың жасаған схемалары мен билікке деген құштарлығы туралы әңгімелер Астрал Теңізінің маңында орналасқан Тоғыз Тозаққа жеткен. Тоғыз Тозақта мекендейтін шайтандар Бейл Тураттың билеуші топтарына ұйықтағанда көріністер көрсетіп, олардың билігін мәңгілікке созу үшін бір айға созылатын қорқынышты ритуалдың жолын жазған. Оқиғаны сипаттаған Ойыншының нұсқаулығы сериясынан шыққан кітаптарда ритуалдың егжей-тегжейі толыққанды айтылмаған, бірақ ол өте қорқынышты деп сипатталған. Ритуалға әрбір ақсүйек үйдің қатысуы талап етілген, ал қарсылық көрсеткендер толығымен қырғынға ұшыраған. Бұл орындалғаннан кейін билеуші топ ритуалды бастады. Содан кейін Тоғыз Тозақтан шайтандар пайда бола бастады, ал ақсүйектер олармен қуана келісім шарттарына келді. Бұл келісімдер ақсүйектерге және олардың ұрпақтарына мәңгілік билік берді, сонымен қатар мүйіздер, ұстамайтын құйрықтар, өткір тістер және қызыл тері сияқты шайтандық белгілерді сыйлады. Сол сәттен бастап бұрынғы адамдар тайфлингтер деп танылатын жаңа нәсілге айналды. 5-ші басылымда Тоғыз Тозақтың билеушісі Асмодей олардың шайтандық белгілерінің түпкі бастауы ретінде көрсетілген.
Қатысуы
Dungeons & Dragons 3.5 және одан бұрынғы нұсқаларында тайфлингтердің сыртқы түрі олардың зұлымдық тамырына (тікелей немесе жанама) сілтеме жасайтын бірнеше белгілерге ие. Олардың ішінде – басындағы мүйіздер, өткір тістер, қосымша саусақтар, аяқтардың орнына жарылған екі бөлікті тырнақтар, құйрықтар және ерекше түсті көздер бар. Олардың нәсілі өркениетке жетіп, билікке құмарлық танытпаса да, олардан "жамандық" сезімі шығады. Көптеген нәсілдер тайфлингтерге сенімсіздікпен қарайды немесе тіпті жек көреді, оларды дүркіншілерге табынушылар деп санайды. Тайфлингтерден шыққан жауласыңқы кейіпкерлер көбінесе осы беделге сай келеді, ал ойыншы кейіпкерлері бұл стереотиптен бас тартуға мүмкіндік алады. 4-ші басылымнан бастап тайфлингтер негізгі кейіпкерлер нәсіліне жатты және олардың сыртқы түрі 3.5 және одан бұрынғы нұсқалардан өзгертілді. Dungeons & Dragons Online ойынында тайфлингтердің екі түрі ойналатын нәсілдердің қатарында кездеседі. Эрин М. Эванстың "Бримстоун Энджелс" романдары, оқиғасы Ұмытылған Әлемдерде өтеді, басты кейіпкер ретінде Фариде тайфлинг-сиқыршысын көрсетеді. Джон Роджерстің "Данжон және Дракон" комиксіндегі басты кейіпкерлердің бірі – Тиша Сворнхарт тайфлинг-сиқыршы. Дейв Гростың "Патфайндер әңгімелері" романдарының екі басты кейіпкерінің бірі – Рог Радован Вирхольт тайфлинг. София Лиллис 2023 жылғы "Данжон және Дракон: Ұрылар арасындағы құрмет" фильмінде Дорік тайфлинг-друидін сомдайды. Дорік сонымен қатар Э.К. Джонстонның "Друидтің шақыруы" (2023) романында да пайда болады.
Талдау
Джонни Л. Уилсон тифлингтерді "параноидты, жалғызбасты кері бейне" деп атады, ал хафлингтер "өмір оларды қудалайды" деп сенеді. Ойынның 2-ші басылымын қарастырған Уилсон, оларды қолайлы құтқару бонустарының арқасында "тамаша ұрылар" және "тамаша байланыс тұлғалары" деп тапты. Филип Клементс тифлингтердің ойыншы кейіпкерлері ретінде танымал болуын нәсілдік шеттенушінің "өзін тану туризмін" ұсынатындығымен түсіндіреді: ойын әлеміндегі тифлингтер "көбінесе қауіпті шеттенушілер ретінде қарастырылады. Бірақ D&D-нің негізгі болжамы - ойыншылар батырларды бейнелейді. Қате қорланған халықты қорғайтын нәсілдік шеттенуші рөлін ойнау идеясы - D&D-ге енгізілген танымал троп". Клементс бұл стереотиптің проблемалы екенін айтты, себебі "шешім көбінесе жеке жақсылыққа назар аудару болып табылады, нәсілдік саясаттың терең, жүйелі проблемаларын шешудің орнына".