Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камерундық саясаткер Рубен Ум Ньобе (1913 жылы 13 қыркүйекте 1958 жылы) - Камерунның отаршылдыққа қарсы көшбасшысы, француз армиясы 1958 жылы 13 қыркүйекте оның туған ауылы Бумньебельдің маки Бассадағы Ньонг-э-Келле департаментіне жақын жерде өлтірді. 1948 жылы 10 сәуірде ол Камерунның халық одағын (UPC) құрды, ол қарусыз күресті француз отаршылдық билігінен тәуелсіздік алу үшін қолданды.
Cameroonian politician
Ruben Um Nyobè (1913 – 13 September 1958) was an anti colonialist Cameroonian leader, slain by the French army on 13 September 1958, near his natal village of Boumnyebel, in the department of Nyong et Kellé in the maquis Bassa. On 10 April 1948, he created the Cameroon's People Union (UPC), which used unarmed struggle to obtain independence from French colonial rule.
Ерте балалық шағы
Камерунның ұмытылған әкесі деп аталатын Ум Ньобе 1913 жылы Камерунның Сонг Мпек қаласында дүниеге келген. Ол кезде Камерун Германияның билігі астында болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Камерунды Франция мен Ұлыбритания екіге бөлді. Нюбем Бассаның ауыл шаруашылығы аймағындағы отбасынан шыққан. Оның әкесі анимизмді дін ретінде ұстанатын ауылдың дәстүрлі діни қызметкері еді. Нюбе, оны білетін көптеген адамдар христиан деп санайды және шомылдыру рәсімінен өткеннен кейін Рубен деген христиан атын алды. Ум Ньобе елдің Франция басып алған бөлігіндегі пресвитериан мектептерінде білім алып, француз, басса, булу және до тілдерін үйренді. 26 жасында Эдеядағы университетке оқуға түседі. Бітіргеннен кейін көп ұзамай ол әйелі Мартаға үйленді. 1944 жылы университет оқуларын аяқтағаннан кейін ол заңгерлік құмарлығын жүзеге асыру үшін Эдея қаласында қалды. Ол мемлекеттік қызметкер болып, жас кезінде саясатқа қызыға бастады. 1930 жылдардың соңында ол Jeunesse camerounaise Française (JeuCaFra) -ға қатысады, бұл ұйым француз әкімшілігі нацистік пропагандаға қарсы тұру үшін құрған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Яундедеде француз мұғалімі және кәсіподақшы Гастон Доннат бастаған Камерун ұлттық тобы Марксистік зерттеулер тобымен араласты. Топтың миссиясы "нацизм, расизм және отаршылдыққа" қарсы бірдей күштермен күресу болды. Бұл Ум Ньобе үшін бұрылыс болды: "Мен алғаш рет ақ адамның дастарқанына отырдым: мен бұл Камерундағы үлкен оқиға деп санаймын. Мен оны ешқашан ұмытпаймын".
Um Nyobé, known as the forgotten father of Cameroon, was born in 1913 in Song Mpeck, Cameroon. At the time, Cameroon was under German occupation and was divided after World War I between France and the United Kingdom. Um Nyobé came from a family in an agricultural region of Bassa. His father was a traditional priest in their village, where they practiced animism as a form of religion. Um Nyobé, was deemed Christian by many who knew him and acquired his Christian name Reuben after he was baptized. Um Nyobè was educated in Presbyterian schools in the part of the country occupied by France and learned to speak French, Bassa, Bulu, and Do. At the age of 26, he completed his baccalaureate degree at a university in Edea. Shortly after completing his degree, he married his wife, Martha. After his university studies in 1944, he stayed in the city of Edea to pursue his passion in law. He became a civil servant and became interested in politics at an early age. At the end of the 1930s, he became involved in the Jeunesse camerounaise Française (JeuCaFra), an organisation set up by the French administration to counter Nazi propaganda. After World War II he became involved with the Cercle d'études Marxistes a Cameroonian Nationalist group launched in Yaoundé by the French teacher and trade unionist Gaston Donnat. The mission of the group was to fight with the same momentum against "Nazism, racism and colonialism". For Um Nyobé it was a turning point: "This is the first time I have sat at a white man's table: I consider it a great event in Cameroon. I will not forget it."
Кәсіподақ қызметі
Um Nyobé 1947 жылы Камерунның ағылшын және франкофондық аймақтарға бөлінуіне қарсы күрескен кәсіподақ Confédération générale du travail (CGT) ұйымына кірісті. CGT-нің күш-жігеріне байланысты Um Nyobé және CGT мүшелері тәуелсіздік туралы хабарды тарата бастады және отарлау мен құлдықты ақтайтын және қолдаған католик дінін айыптай бастады. Оның күш-жігері әртүрлі этникалық топтарды француздарға қарсы қарсылыққа біріктіруге мүмкіндік берді. Оған "Мподол Ион" деген ат қойылды, бұл басса халқының ана тілінде ұлттың өкілі немесе өкілі дегенді білдіреді. Достары оны "Мподол" деп атады, бұл "пайғамбар" дегенді білдіреді, өйткені ол пайғамбар ретінде басшылық ету және сөйлеу үшін Киелі кітапқа негізделген мандат болды. 1945 жылдың қыркүйегінде қоныс аударушылар Дуалада ереуілге қарсы көтеріліс кезінде атыс бастады, бұл ақырында көтеріліс болып шықты. Колониялық биліктің мәліметінше, өлім-жітімнің ресми саны 8 (және 20 жарақат алған), алайда бұл есеп дау тудырады. Одан кейінгі УСКК-ға және оның басшыларына қарсы репрессиялар белсенділердің жаңа буынын басшылықты өз қолдарына алуға итермеледі, 1947 жылы Ум Ньобе одақтың бас хатшысы болды. Ұйымдастыру деңгейінде ол төменнен әрекет ететін партия құру үшін "негізгі комитеттерді" нығайтуды қорғады және осы себепті "партия" емес, "қозғалыс" туралы айтуды жөн көрді. Қарулы күрес пен зорлыққа қарсы тұрып, ол өзінің жақтастарын бойкот, ереуіл және демонстрациялар сияқты бейбіт әрекеттерге шақырды. UPC-тің көпшілік кездесулері Камерунның ұлттық әнұраны мен "Марсельеза" әнін айтумен аяқталды, ал Ум Ньобе "Франция халқын француз отаршылдарымен" шатастырмағанын қайталады. Нюбе бастапқыда зорлық-зомбылыққа қарсы болды. 1952 жылы ол "қарулы күресті біржола Германия фашизмін жеңуге үлкен үлес қосқан камерундар жүргізді. Біз өз еркіндігімізді талап етіп, оған табанды түрде жетуіміз керек, бірақ қарулы күреспен қол жеткізе алмайтын негізгі бостандықтар енді жоқ. Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысында халықтардың өзін-өзі анықтау құқығы туралы айтылған. Дегенмен, ол планетаның басқа жерлерінде, егер жағдай қажет болса, қарулы күрес жүргізу құқығын мойындайды". Ол сондай-ақ Вьетнамның Вьет Мин және алжирлік FLN-тің "қаһармандық күресін" құттықтады.
Um Nyobé was initiated into the Confédération générale du travail (CGT), a union that fought against the partition of Cameroon into Anglophone and Francophone regions in 1947. Due to the efforts of CGT, Um Nyobé and the members of the CGT began spreading the message of independence and denouncing the Catholic religion that justified and advocated for colonization and slavery. His efforts managed to unite diverse ethnic groups to join the resistance against the French. He was named "Mpodol Ion", which meant speaker of the nation or spokesman in the native language of the people of Bassa. His friends called him Mpodol, which meant "prophet", due to the belief that it was a biblical mandate for him to lead and speak as their prophet. In September 1945, settlers opened fire in Douala on a strike demonstration that eventually turned into a riot. According to the colonial authorities, the official death toll was 8 (and 20 wounded), However this count has been disputed. The ensuing repression against the USCC and its leaders led a new generation of activists to take over the leadership with Um Nyobè becoming general secretary of the union in 1947. On an organizational level, he defended the strengthening of "base committees" to build a party acting from below and preferred to speak of a "movement" rather than a "party" for this reason. Opposed to armed struggle and violence, he encouraged his supporters to conduct only peaceful actions such as boycotts, strikes and demonstrations. Most UPC meetings ended with the Cameroonian national anthem and La Marseillaise, while Um Nyobé repeated that he did not confuse "the people of France with the French colonialists". Um Nyobè was initially opposed to violence. In 1952, he stated that "the armed struggle was carried out once and for all by the Cameroonians who contributed greatly to the defeat of German fascism. The fundamental freedoms whose application and independence we claim and towards which we must resolutely march are no longer things to be conquered by armed struggle. It is precisely to prevent such a possibility that the United Nations Charter called for the right of peoples to self determination. Nevertheless, it recognizes the right of peoples to armed struggle elsewhere on the planet, when circumstances so require". He also saluted the "heroic struggles" led by the Vietnamese of Việt Minh and the Algerians of the FLN.