Кіріспе

Ақпараттың құпиялылығын жіктеу Ақпараттың сезімталдығы - басқаларға жариялау артықшылығын немесе қауіпсіздік деңгейін жоғалтуға әкелуі мүмкін ақпаратқа немесе білімге қол жеткізуді бақылау. Есірткі ақпаратты жоғалту, теріс пайдалану, өзгерту немесе оған рұқсатсыз қол жеткізу жеке адамның жеке өміріне немесе әл-ауқатына, бизнестің коммерциялық құпияларына, тіпті елдің қауіпсіздігі мен халықаралық қатынастарына әсер етуі мүмкін. Бұл ақпараттың сезімталдық деңгейіне және сипатына байланысты.

Қоғамға ақпарат беру

Бұл - жалпыға мәлім болған немесе белгілі болған ақпарат. Мемлекеттік және жеке меншік ұйымдарға қатысты, мұндай ақпаратқа қол жеткізуді немесе оны жариялауды кез келген қоғам мүшесі сұрауы мүмкін, және оны қалай жасау үшін жиі ресми процестер болады. Мемлекеттік деректерді қолжетімді ету - мемлекеттік ашықтықтың, азаматтарға есеп берудің және демократияның маңызды бөлігі. Сонымен қатар, мемлекеттік деректерде жеке тұлғаларды анықтайтын құпия болып саналмайтын мәліметтер де болуы мүмкін, соның ішінде: халық санағы деректері, қылмыстық деректемелер, жыныстық құқық бұзушылық туралы деректемелер және сайлаушылар тіркелімі.

Кәсіптік жүйелік ақпарат

Бұл арнайы қорғауға жатпайтын және бизнестің ішіндегі немесе сыртындағы кез келген адаммен жүйелі түрде бөлісуі мүмкін бизнес ақпаратын қамтиды.

Сезімтал ақпарат түрлері

Құпия ақпарат дегеніміз - қолжетімділігі шектеулі, сезімтал ақпаратты білдіретін жалпы мағынада қолданылады және жеке тұлға туралы, сондай-ақ бизнеске қатысты ақпаратты білдіруі мүмкін. Алайда, кейбір жағдайларда жеке ақпаратты жариялау оның иесіне кері әсерін тигізуі мүмкін. Мысалы, біреудің шабуылдаушыдан аулақ болуға тырысқан адам осындай жеке ақпаратқа қол жеткізуді одан әрі шектеуге бейім болады. Сонымен қатар, егер адамның жеке басын анықтау немесе ұрлау сияқты қылмыстарға әкелуі мүмкін болса, оның жеке бас нөмірі немесе жеке басын анықтау нөмірі, несиелік карта нөмірлері және басқа қаржылық ақпарат жеке болып саналуы мүмкін. Жеке мәліметтердің кейбір түрлері, соның ішінде адамның денсаулық жағдайы, білімі және жұмыс орны туралы мәліметтер құпиялылық заңдарымен қорғалуы мүмкін. Жеке ақпаратты рұқсатсыз жариялау қылмыскерді азаматтық құқық бойынша жауапкершілікке тартуы мүмкін және кейбір жағдайларда қылмыстық жазаға тартылуы мүмкін. Олар бір-бірімен алмасып қолданылса да, жеке ақпарат кейде жеке ақпараттан немесе жеке сәйкестендіруге болатын ақпараттан ажыратылады. Соңғысы біріншісінен ерекшеленеді, өйткені жеке ақпаратты бірегей адамды анықтау үшін пайдалануға болады. Ал жеке мәліметтер - бұл жеке адамның жеке өмірін қамтитын, оны бірегей түрде анықтау үшін пайдаланылмайтын мәліметтер. Бұл адамның сүйікті түсі мен тұрмыстық өмірінің ерекшеліктеріне дейін болуы мүмкін. Соңғысы - бұл жеке ақпараттың жиі кездесетін мысалы, ол сондай-ақ сезімтал деп саналады, онда бұл мәліметтерді сенімді тыңдаушымен бөлісетін жеке адам оны ешкіммен бөліспеуді қалайды, ал оны бөлісу қажетсіз салдары болуы мүмкін.

Құпия коммерциялық ақпарат

Құпия бизнес ақпарат (ККИ) - бұл ашылуы бизнеске зиян келтіретін ақпаратты білдіреді. Мұндай ақпаратқа коммерциялық құпиялар, сату және маркетингтік жоспарлар, жаңа өнімдер жоспарлары, патенттелген өнертабыстарға байланысты жазбалар, тұтынушылар мен жеткізушілер туралы ақпарат, қаржылық деректер және басқалар кіруі мүмкін. TSCA бойынша CBI - бұл меншік құқығымен қорғалған ақпарат, оны берген тұлға үшін құпия болып саналады, ал оны жариялау меншік иесіне елеулі зиян келтіреді. 2016 жылдан бастап АҚШ-тың ЭҚА компанияның мәлімдемесінің жарамдылығын қарап, анықтауы мүмкін.

Сыныптамалық

Қауіпсіз ақпарат, әдетте, көптеген ұлттық үкіметтер енгізген қауіпсіздікке қатысты арнайы ережелерге бағынатын ақпаратты білдіреді, олардың ашылуы ұлттық мүдделер мен қауіпсіздікке зиян келтіруі мүмкін. Мұндай ақпаратқа салынған шектеу протоколы әлемдегі барлық дерлік ұлттық үкіметтерде құпиялылық деңгейлерінің иерархиясына жіктеледі, ең шектеулі деңгейлері егер олар ағып кетсе, ұлттық қауіпсіздікке ең үлкен қауіп төндіретін ақпаратты қамтиды. Рұқсат етілген кіру жеке тұлғаларға қажеттілік негізінде беріледі, олар тиісті деңгейдегі қауіпсіздік рұқсатын да өткізді. Санаулы ақпарат жағдайдың өзгеруіне немесе жаңа мәліметтерге байланысты басқа деңгейге қайта жіктелуі немесе құпиялылығы жойылуы (жария етілуі) мүмкін. Қауіпсіз ақпараттың байланыс немесе қол жеткізу әдісімен белгіленуі мүмкін. Мысалы, тек қана "құпия" көздер немесе тек қана "құпия" шифрланған транзакциялар. Құжатты алушы оқуы тиіс және оны, мысалы, телефон арқылы ашық талқылауға болмайды немесе хабарламаны тек шифрланған түрде жіберуге болады. Көбінесе қате түрде белгіленген алушының көзі үшін мағына ретінде келтірілген, бірақ "терезелі аймақта емес" қосымша белгісі қолданылған кезде ғана аномалия айқын болады.

Жеке және жеке ақпарат

Жеке деректер күнделікті өмірдің әртүрлі салаларында сақталады және жиналады, мысалы, Интернетте, медициналық жазбаларда, қаржылық жазбаларда және саяси пікірлерді білдіруде. Әлемнің 80-ден астам елінде жеке тұлғаны анықтайтын ақпарат жеке ақпараттың құпиялылығын қорғау заңдарымен қорғалады, олар жеке тұлғаны анықтайтын ақпаратты мемлекеттік және жеке тұлғалар жинауға және пайдалануға шектеулер қояды. Мұндай заңдар, әдетте, субъектілерден жеке тұлғаға жиналатын деректердің түрлері, оларды жинау себебі және деректерді жоспарлы пайдалану туралы нақты және анық хабарлама беруді талап етеді. Келісімге негізделген құқықтық базаларда жеке тұлғаның нақты келісімі талап етіледі. ЕС-те бұрын қабылданған деректерді қорғау туралы директиваны алмастыратын "Жалпы деректерді қорғау туралы" ереже (ЖЖҚЕ) қабылданды. Қаулы 2016 жылдың 27 сәуірінде қабылданды. Ол екі жылдық өтпелі кезеңнен кейін 2018 жылғы 25 мамырдан бастап күшіне енді және директивадан айырмашылығы, ол ұлттық үкіметтерден қандай да бір заң қабылдауды талап етпейді, сондықтан тікелей міндетті және қолданылатын болады. "Еуропалық одақтың жаңа ұсынысы бойынша деректерді қорғау жүйесіне ену арқылы, Еуропалық одақтың деректерді қорғау туралы заңдары барлық шетелдік компанияларға қолданылады. Ол бүкіл ЕО бойынша деректерді қорғау ережелерін үйлестіруді қарастырады, осылайша Еуропадан тыс компанияларға осы ережелерді сақтауды жеңілдетеді; алайда бұл әлемдік айналымның 4% -ға дейінгі қатаң айыппұлдармен қатаң деректерді қорғауды сақтау режимімен байланысты". GDPR сонымен қатар цифрлық экономикада жеке деректердің экономикалық құны артып жатқан уақытта ЕО азаматтары үшін "цифрлық құқықтар" жиынтығын ұсынады. Канадада жеке ақпаратты қорғау және электрондық құжаттар туралы заң (PIPEDA) жеке деректерді және электрондық құжаттарды мемлекеттік және жеке ұйымдарда жинауды және пайдалануды реттейді. PIPEDA барлық федералды және провинциялық юрисдикцияларда қолданылады, бірақ қолданыстағы құпиялылық заңдары "қалыпты түрде ұқсас" деп анықталған провинцияларда қолданылмайды. Заңдар реттеледі немесе өзін-өзі реттейді, заңдар конфиденциалдық ақпаратқа қол жеткізудің әртүрлі рөлдері бар адамдарға ғана шектелетін жолдарын белгілеуді талап етеді, сондықтан "сезімтал деректердің доманы" моделін және оны қорғау механизмдерін құруды талап етеді. Кейбір домендердің алдын ала белгіленген модельдер түріндегі нұсқаулары бар, мысалы, HIPAA-ның "Қауіпсіз порт" Латения Суинидің зерттеулеріне және жеке меншік индустриясының белгіленген өлшемдеріне негізделген. Сонымен қатар, көптеген басқа елдер жеке деректерді қорғау туралы өздерінің заң шығарушы органдарын бекітті, ал көбісі әлі де солай етуде.

Құпия коммерциялық ақпарат

Есі ауыр бизнес ақпараттың құпиялылығы кәсіби қарым-қатынастағы екі тарап арасындағы заңдық түрде міндетті келісімшарт арқылы бекітіледі. NDA бір бағытта болуы мүмкін, мысалы, жұмыс беруші ұйым туралы құпия ақпаратты алатын қызметкер жағдайында немесе бизнес мақсатын жүзеге асыру үшін бір-бірімен ақпарат алмасуы қажет болатын кәсіпорындар арасында екі бағытта болуы мүмкін. Солардың салдары қаншалықты ауыр болғанына байланысты, құпияны жарияламауды бұзу жұмыстан айыру, бизнес пен клиенттермен байланыс жоғалту, қылмыстық айыптау немесе азаматтық іс қозғау және өте үлкен зиянды өтеу сомасына әкелуі мүмкін. Жұмыс беруші мен қызметкер арасында еңбекке кіріскен кезде NDA-ға қол қойылған кезде, бәсекелестікке жол бермеу шарты келісімнің бөлігі болуы мүмкін, бұл құпия бизнес ақпаратын қосымша қорғау ретінде, егер қызметкер белгілі бір уақыт немесе географиялық шекте бәсекелестер үшін жұмыс істемеуге немесе өзінің бәсекелестік бизнесін бастамауға келіскен жағдайда. Жеке және жеке ақпараттан айырмашылығы, коммерциялық құпияны қорғау үшін халықаралық деңгейде танылған негіздеме немесе тіпті "коммерциялық құпия" терминінің келісілген анықтамасы жоқ. Алайда көптеген елдер мен саяси юрисдикциялар қылмыстық немесе азаматтық заңдарында коммерциялық құпияны бұзу туралы есеп беру бастамасын қолға алды. Мысалы, 1996 жылғы АҚШ экономикалық тыңшылық туралы заңына сәйкес, АҚШ-та коммерциялық құпияны пайдасы шетелдік державаға тиетінін немесе коммерциялық құпия иесіне зиян келтіретінін біліп, оны заңсыз пайдалану федералды қылмыс болып табылады. Көбінесе коммерциялық құпияны бұзу азаматтық құқыққа жатады, мысалы, Ұлыбританияда. Кейбір дамушы елдерде коммерциялық құпия туралы заңдар жоқ немесе нашар дамыған және олар айтарлықтай қорғаныш бермейді.

Қауіпсіз ақпарат

Көптеген елдерде құпия ақпаратты рұқсатсыз жариялау қылмыстық құқық бұзушылық болып табылады және бұзылудың ауырлығына байланысты айыппұл салуға, түрмеге қамауға алуға немесе тіпті өлім жазасына кесілуі мүмкін. Жеңіл құқық бұзушылықтар үшін азаматтық жазалар қолданылуы мүмкін, олар ескертуден бастап қауіпсіздік рұқсатын алып тастауға және кейіннен жұмыстан босатуға дейін жетеді. Ашытқы беру - бұл заңсыз, моральдық емес немесе өзге де зиянды әрекеттерді ашу ниетімен үшінші тарапқа құпия ақпаратты әдейі жария ету. Қазіргі және бұрынғы мемлекеттік қызметкерлердің мемлекеттік органдардың заңсыз әрекеттері туралы құпия ақпаратты, оларды күтіп тұрған қылмыстық салдарларға қарамастан, жұртшылыққа және БАҚ-қа жария еткен көптеген мысалдар бар. Шымкенттіктердің шынайы ақпаратқа қол жеткізуі - бұл құпия ақпаратты иеленушінің рұқсатынсыз немесе білмей алу. Шпиондарды пайдалану көптеген елдерде ұлттық барлаудың бір бөлігі болып табылады және ежелгі заманнан бері ұлттық мемлекеттердің саяси стратегиясы ретінде қолданылып келеді. Халықаралық саясатта елдердің бір-біріне, тіпті одақтастарына үнемі тыңдаушылықпен айналысатыны жасырын.

Цифрлық құпия ақпарат

Компьютерлік қауіпсіздік - бұл есептеу және желілік технологияға қолданылатын ақпараттық қауіпсіздік және ол компьютерлік ғылымның маңызды және үнемі өсіп келе жатқан саласы. Компьютерлік қауіпсіздіктің жоқтығы деген термин, екінші жағынан, компьютерлік жүйелердің шабуылға ұшырауға бейім екендігі туралы түсінік, сондықтан қауіпсіздік жүйелеріндегі қазіргі осалдықтарды пайдаланғандар мен қауіпсіздіктің жаңа механизмдерін жасау керектіктер арасындағы қарулану жарысы. Соңғы жылдары қауіпсіздік мәселесі туындады, өйткені әр деңгейдегі құпия ақпараттың саны артып, олардың негізгі түрі цифрлық формада болды. Жеке тұлға деңгейінде несие картасымен жасалған алаяқтық, интернет арқылы жасалған алаяқтық және басқа да жеке тұлғаны ұрлау түрлері кең тараған мәселелерге айналды, сондықтан адамдар күнделікті өмірде олардың барлығын білуі керек. Компьютерлік желілердегі құпия ақпараттың үлкен деректер базасының болуы ішкі және халықаралық саясаттың бет-бейнесін де өзгертіп отыр. Киберсоғыс пен кибершұғыл әлемдегі мемлекеттердің ұлттық қауіпсіздігі мен стратегиясы үшін маңызды болып келеді. Қазіргі уақытта әлемдегі 120 мемлекет осы мақсаттар үшін технологияны әзірлеуге және қолдануға белсене қатысып жатыр. Ашық көздер басқару, хактивизм және "ақпарат еркін болғысы келеді" деген атақты хактивистік ұраны сияқты философиялар мен интернет мәдениеттері саяси және үкіметтік құпиялылыққа деген мәдени өзгерістерді көрсетеді. Халық арасында кең тараған, көпшілікке танымал WikiLeaks құпия ақпараттың қауіпсіздігі мен тұтастығына қосымша қауіп төндіретін мәдени сезімнің бір көрінісі ғана.