Кіріспе

Ашықтық – ашықтық пен ынтымақтастыққа баса назар аударатын кең тараған ұғым. Яғни, ашықтық – «білімнің, технологияның және басқа да ресурстардың қолжетімділігін; іс-әрекеттердің ашықтығын; ұйымдық құрылымдардың өтімділігін; және қатысудың басымдылығын» білдіреді. Мемлекеттік органдардың ашықтығы – билік органдарының қолындағы ақпаратқа қатысты ақпараттық еркіндік идеясын қолданады және азаматтардың мемлекеттік органдардың жұмысын және қызметін көруге құқығы бар екенін айтады. Есеп беру үшін сенімді ақпарат қажет болғандықтан, мемлекет туралы ақпаратқа қол жеткізу еркіндігі мемлекеттік органдардың есеп беруін қамтамасыз етеді және басқа да қажетті құқықтарды қорғауға көмектеседі. Бұл терминдер ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету және тегін бағдарламалық қамтамасыз етуден алынған, бұл ұқсас ұғымдар бағдарламалық қамтамасыз ету саласында қолданылады.

Білім беру саласында

Ашық білім беру – формалды білім беру жүйелері арқылы дәстүрлі түрде ұсынылатын оқу және оқытуға қолжетімділікті кеңейтетін институттық тәжірибелер мен бағдарламалық бастамаларды білдіреді. Кіруге кедергілерді жою арқылы ашық білім беру ақпараттың еркіндігіне қолжетімділікті арттыру арқылы көмектеседі. Ашық білім беруді жақтаушылар әлемдегі барлық әлеуметтік топтардың жоғары сапалы білім мен ресурстарға ашық қолжетімділігін қамтамасыз етуді мақсат етеді. Олар жоғары құн, көне материалдар және құқықтық құралдар сияқты кедергілерді жоюға көмектеседі. Бұл кедергілер мүдделі тараптар арасындағы ынтымақтастықты қиындатады. Ынтымақтастық ашық білім беру үшін өте маңызды. Ашық білім беру консорциумы «Бөлісу – білім берудің негізгі қасиеті. Білім беру – білімді, түсінікті және ақпаратты барлығымен бөлісу. Бұл – жаңа білімнің, идеялардың, таланттардың және түсініктің негізі» деп мәлімдейді. Ашық білім беру ресурстары – бұл педагогтар өздерінің баспагерлері немесе авторларының рұқсатымен жақсарта және өзгерте алатын оқу материалдары. Ашық білім беру ресурстарын жасаушылар сабақ жоспарлары, презентация слайдтары, дәріс видеолары, подкасттар, жаттығу парақтары, карталар және суреттер сияқты әртүрлі элементтерді қосуға рұқсат етіледі. Студенттерге қол жетімді және пайдалануға болатын Creative Commons лицензиялары сияқты заңды құралдар бар. Оларға осы материалдарды аударуға және түзетулер енгізуге рұқсат етіледі. АҚШ-тағы мемлекеттік мектеп мұғалімдері білім берудегі үкіметтік стандарттарға сәйкес әзірлеген ресурстарын бөлісе алады. Олардың бірі – жалпы мемлекеттік білім беру стандарттары. Кейбір мұғалімдер мен мектеп қызметкерлері ашық білім беру ресурстары бастауыш және орта білім беру мекемелерінде оқу материалдарын өндіру және тарату шығындарын азайтуға көмектесетінін ұсынды. Кейбір жобалар, мысалы, OER Commons ашық білім беру ресурстарын сақтау үшін пайдаланылады.

Ғылым саласында

Ашық ғылым – сарапшылармен тексерілген ғылыми мақалаларды еш төлемсіз және авторлық құқық мен лицензиялық шектеулердің көп бөлігінен босатылып, онлайн режимінде қолжетімді ету практикасы. Осы тәсілдің артықшылықтары: зерттеушілердің басқалардың нәтижелерін пайдаланып, оларды дамытуға мүмкіндік алып, ғылыми жаңалықтар мен прогресс қарқынын үдету, зерттеулердің көп бөлігі мемлекеттік қаражат есебінен қаржыландырылатындықтан, қоғамға қайтару, және ашық қолжетімді мақалалардың кең аудиторияға қолжетімділігі арқасында жұмыстың әсерін арттыру.

Ақпараттық технология саласында

Ашық кодты бағдарламалық құралдарда пайдаланушыға бастапқы код сияқты дереккөздерге қол жеткізіледі. Ашық аппараттық құралдарда пайдаланушы жобалық құжаттар мен сызбалар сияқты дереккөздерге қол жеткізеді. Ашық деректер – кез келген адам еркін пайдалана және бөлісе алатын деректер.

Психология саласында

Психологияда жаңа тәжірибеге ұмтылыс – бес факторлы модельде адамның жеке басын сипаттау үшін қолданылатын домендердің бірі.