Кіріспе
Азаматтық белсенділік дегеніміз - азаматтардың шешім қабылдауға ықпал етуі және қызмет көрсетумен айналысуы. Сан-Маринодағы солшыл саяси коалиция белсенді азаматтық дегеніміз - азаматтардың мемлекеттік қызметтерді пайдаланушылар ретінде күнделікті өмірін басқаруға мүмкіндік беруі, оларға шешімдерге ықпал етуге, өздерінің алаңдаушылығын білдіруге және қызмет көрсетумен айналысуға мүмкіндік беруі. Бұл азаматтардың таңдауын да, өз пікірін де қамтиды, яғни жергілікті саясатқа қатысу, мекемелермен қарым-қатынас жасау және өздерінің қалауларын білдіру арқылы қызмет көрсету саласына әсер ету мүмкіндігіне ие болады. Бұл саясаттағы, жұмыс орындарындағы, азаматтық қоғамдағы және жеке сектордағы іс-әрекеттерді қамтиды. Бұл тұжырымдамада азаматтардың әр түрлі деңгейдегі қызметкерлермен, әкімшілермен және саясаткерлермен қарым-қатынасы олардың қажеттіліктеріне сәйкес қызметтерді қалыптастыру қабілетіне қалай әсер ететіндігіне назар аударылады. Үш өлшем қарастырылады: таңдау, өкілеттілік және қатысу. Таңдау қызмет пайдалану туралы ақылға қонымды шешімдерді қамтиды, өкілеттілік адамдарға пайдаланушылар ретінде өз өмірлерін басқаруға мүмкіндік береді, ал қатысуға саясат процестеріне қатысу және қызметтерге ықпал ету кіреді.
Active citizenship involves citizens having control over their daily lives as users of public services, allowing them to influence decisions, voice concerns, and engage with service provision. This includes both choice and voice, enabling citizens to impact service provision by participating in local policies, interacting with institutions, and expressing preferences. It encompasses activities in politics, workplaces, civil society, and private spheres. This concept emphasizes how citizens' interactions with staff, administrators, and politicians at different levels affect their ability to shape services according to their needs. Three dimensions are considered: choice, empowerment, and participation. Choice involves informed decisions about service use, empowerment allows individuals to control their lives as users, and participation includes engaging in policy processes and influencing services.
Сипаттама
Белсенді азаматтық немесе белсенді азаматтық - бұл бір елдің азаматтарының саясатта және қоғамда талқылау мен білім алуына қатысты, сондай-ақ жеке тұлғалар, қайырымдылық ұйымдары мен компаниялардың қоғам мен қоршаған ортаға қатысты белгілі бір рөлдері мен жауапкершіліктері бар екендігін қолдайтын ұйымдар мен білім беру мекемелерінің философиясы. Белсенді азаматтар қоғамдық үгіт-насихат пен наразылық білдіруде өздерінің қоғамдастықтарында өзгерістер жасауға тырысуы мүмкін. Белсенді азаматтықты құқық пен жауапкершілік туралы пікірталастың бір түрі ретінде қарастыруға болады. Егер орган өз құзыретіндегі адамдарға құқық берсе, онда сол адамдардың өздері де жауапкершілік жүктеуі мүмкін. Бұл ең алдымен ел немесе ұлттық мемлекет деңгейінде айқын көрінеді, бірақ Интернет (нет-азамат) немесе Жер (жаһандық азаматтық) сияқты кең ауқымды болуы мүмкін. Бұл дегеніміз белсенді азаматтар өздерінің құқықтары мен міндеттерін теңгерімді түрде орындайды дегенді білдіреді. Бұл тұжырымдаманың бір проблемасы - құқықтарды заңға жатқызғанмен, жауапкершіліктер дұрыс анықталмаған, сондықтан азаматтар арасында жауапкершіліктер туралы келіспеушіліктер болуы мүмкін. Мысалы, Ұлыбританияда азаматтар тегін медициналық көмек алуға құқылы, бірақ сайлауда дауыс беру міндетті емес, тіпті көптеген адамдар мұны жауапкершілік деп санайды. Белсенді азаматтардың міндеттерін нақты анықтау, құқықтардың тізімін жазудан гөрі қиынға соғады. Мысалы, көптеген адамдар дауыс беруді негізгі жауапкершілік деп санаса да, мүгедектігі немесе басқа да себептерімен дауыс беру процесіне толықтай қатыса алмайтындар бар. Белсенді азамат - бұл қоғамда рөл атқаратын адам; бұл терминді ерікті қызметпен 2010 жылы Huffington Post-та жазған Джонатан Тиш сияқты жазушылар анықтады. Ол жұмысшы америкалықтар басқаларға көмектесуге тырысу керектігін, әсіресе банк, білім, инженерлік және технология сияқты салаларда жоғары деңгейдегі кәсіби тәжірибе ұсыну арқылы аз қамтылғандарға көмектесу керектігін айтты. Белсенді азаматтықтың түсінігі түсініксіз болғандықтан, кейбір адамдар оны жаңалық деп санайды. Мысалы, ерікті жұмыс, донорлық және қайта өңдеу. Әлеуметтік медиа мен медиа сауаттылығының дамуы ғалымдардың белсенді азаматтықты қалай қарастыра бастағанын және қалай анықтағанын өзгертті. Саясатта белсенді азаматтар адамдарға ақылды, белсенді пікірлер ұсынудың орнына, белсенді адамның тұтынуына әкелуі мүмкін. Әлеуметтік желілер адамдарға ақпарат таратуға және белсенді азаматтықты қамтамасыз ететін іс-шаралар жасауға мүмкіндік береді. Әлеуметтік желілер мен интернет мемлекеттік істерге және полицияға қоғамдық қолжетімділік көзі ретінде қызмет етеді, ол қала әкімшілігінің кездесулерінен алыс, үкімет пен мемлекеттік саясаттың тұзақтарын тану үшін ұқсас мәселелерді ойлап, қауымдастықтар құруға мүмкіндік береді. Данияда белсенді азаматтықты оқыту даниялық мұғалімдердің білім беру бағдарламасының бір бөлігі болып табылады. Курс 36 сабақтан тұрады. Канадада Онтарионың Гамильтон қаласындағы Мохок колледжінде белсенді азаматтық курсы өткізілуде. Бұл міндетті курс, оны колледждің барлық студенттеріне Тіл білімі бөлімі ұсынады. Америка Құрама Штаттарында жазушы Кэтрин Крайер "Хаффингтон Пост" газетінде американдықтар Томас Джефферсонның белсенді азаматтығын ұмытып кеткен бе деп ойлады. Крайер американдықтардың ерікті бірлестіктерге қатысуды елемеуге бейім екеніне және Токвильдің сөздерін келтіре отырып, "басқалардан бөлек жат адамдар" ретінде өмір сүруге бейім екеніне наразылық білдірді. Ал, "Ньюсуик" журналында Эбу Пател президент Обама белсенді азаматтықтың біршама басқаша мағынасын білдірді, яғни мықты отбасылар, әр түрлі діндер мен дүниежүзілік ортадан шыққан адамдар бірлесіп жұмыс істейтін, үкімет "катализатор" ретінде әрекет ететін белсенді азаматтық орталық. Жозе Антонио Варгас өзінің "Дарақ Америка: Құжатталмаған азаматтың жазбалары" атты мемуарларында, өздерінің қабылдаған елдерінің мәдени, әлеуметтік және экономикалық құрылымына үлес қосатын құжатсыз көшіп келушілерді, иммиграциялық органдар оларды қалай атағанына қарамастан, сол елдердің азаматтары деп санауға тиіс. Ол мұны "қатысу азаматтығы" деп атайды.