Кіріспе
Вануатуда айтылатын австронезиялық тіл Шығыс Амба (Омба, Оба, Аоба, Валуриги, Лоловоли, Солтүстік-Шығыс Аоба және Солтүстік-Шығыс Амба) - Вануатудағы Амбада айтылатын мұхиттық тіл. Бұл мақалада сөз Солтүстік-Шығыс амба тілінің лоловоли диалектісі туралы болады.
East Ambae (also known as Omba, Oba, Aoba, Walurigi, Lolovoli, Northeast Aoba, and Northeast Ambae) is an Oceanic language spoken on Ambae, Vanuatu. The data in this article will concern itself with the Lolovoli dialect of the North East Ambae language.
Прономинальдар
Амбаеда төрт түрлі сын есімдік формалары, еркін формалардың бір жиынтығы, тәуелсіз сын есімдер және байланысты формалардың үш жиынтығы, субъекттік проклитикалар, объекттік энклитикалар және иелік етуші жұрнақтар бар. Барлық сын есімдер жиынтығы бірлік, қос және көптік және бірінші тұлғада инклюзивті және эксклюзивті ажыратады. Тәуелсіз сын есімдердің алдында жеке мақалалар қойылады.
Иелiк есімдер
Иескеруші жұрнақтар тікелей иескеру құрылымында бас есімге немесе жанама иескеру құрылымында қатынастық жіктегішке қосылады. Океан тілінде, сондай-ақ Вануатуда айтылады, үш түрі бар, жақын қашықтықты, орташа қашықтықты және алыс қашықтықты білдіреді. Нгихидің көпше түрі бар, ол ngire, ол үшінші тұлға көпшелік тәуелсіз сын есіммен гомофоноз. Нгаха формасының now деген уақытша мағынасы да болуы мүмкін. Бұл төмендегі мысалда көрсетілген. Ниги формасы сондай-ақ бүкіл сөйлемді өзгерту үшін әрекет ететін, баса көрсетілім ретінде жұмыс істей алады. Демонстративтер есімдік сөз тіркесінің басы ретінде қолданылғанымен, есімдікті өзгерту үшін қолданылғанымен, олар бірдей форманы алады ((s), ngaha және ngihie. Бұл типологиялық жағынан басқа да мұхиттық тілдерге ұқсас, олар көбінесе сабақта немесе иілуде әртүрлі формаларға ие емес, бұл демонстративтің зат есім немесе модификатор ретінде әрекет етуіне байланысты.
Көрсеткіш
Сонымен қатар, ge түрін нысанның орналасуын көрсетуге болады. Бұл нысан әдетте біреу бір заттың орналасуын сұрағанда қолданылады және онымен бірге сол затты көрсету, көзбен көрсету немесе басын еңкейту арқылы жүргізіледі.
Тақырыптық ia
Презентативті ia адресатқа нысанды ұсынған кезде қолданылады. Ia - бұл Вануатудың ресми тілі Бисламадан ағылшын тілінен алынған here . *Ia - Proto Malayo Polynesian тіліндегі here деген сөздің қайта құрылған түрі. Ia әлі күнге дейін көптеген малай полинезиялық тілдерде кездеседі, мысалы, ламахолот, тонга, самоан, маори және гавай тілдерінде. Осы презентациялық ia-ның мысалы төменде берілген. 10-шы мысалда, ngi префиксі көрсетілімді қалыптастыру үшін қосылған, ал mai жұрнағы қосылған, көрсетілімді зат сөйлеушіге жақын екенін көрсетеді, ал 11-ші мысалда, көрсетілім белгісіз болғандықтан, жұрнағы жоқ, мағынасы - зат алыстарақ екенін білдіреді.