Кіріспе
Тимор аралында сөйленетін аустронезиялық тіл – тетум (Tetun; ; Tétum). Бұл Шығыс Тимордың ресми тілдерінің бірі, сонымен қатар Белу ауданында және Индонезияның Батыс Тиморында қолданылады. Тетум тілінің екі негізгі түрі бар:
Tetum (Tetun ; ; Tétum ) is an Austronesian language spoken on the island of Timor. It is one of the official languages of Timor Leste and it is also spoken in Belu Regency and in Indonesian West Timor. There are two main forms of Tetum as a language:
Tetum Terik, which is a more indigenous form of Tetum marked by different word choice, less foreign influence and other characteristics such as verb conjugation
Tetum/n Prasa ('market Tetum', from the Portuguese word praça meaning 'town square') or Tetum/n Dili (given its widespread usage in the capital Dili). This is the form of Tetum (heavily influenced by Portuguese) that developed in Dili during colonial rule as local Tetum speakers came into contact with Portuguese missionaries, traders and colonial rulers. In East Timor, Tetun Dili is widely spoken fluently as a second language. Ethnologue classifies Tetun Terik as a dialect of Tetun. mainly because of the large number of Portuguese origin words used in Tetun Dili. Besides some grammatical simplification, Tetun Dili has been greatly influenced by the vocabulary and to a small extent by the grammar of Portuguese, the other official language of East Timor.
Тетум терик – тетумның түпкілікті, жергілікті түрі, ерекше сөздер таңдауымен, шетелдік әсердің аздығымен және етістіктерді жіктеу сияқты басқа да ерекшеліктерімен сипатталады.
Тетум праса ('базар тетумы', португал тілінен алынған praça – 'қала алаңы' сөзінен) немесе Тетум дили (астана Дилиде кеңінен қолданылуына байланысты). Бұл тетум тілінің (португал тілінің күшті ықпалымен) Дилиде отаршылдық кезеңде жергілікті тетум тілінде сөйлейтін адамдар португал миссионерлерімен, саудагерлерімен және отаршылдық шенеуніктермен қарым-қатынас жасағанда пайда болған түрі. Шығыс Тиморда тетум дили екінші тіл ретінде кеңінен қолданылады. Ethnologue тетум терикті тетумның диалектісі ретінде жіктейді, негізінен тетум диліде португал тілінен алынған көптеген сөздердің болуына байланысты. Грамматикалық жаңартулардан басқа, тетум дилі португал тілінің сөздік қорымен және шамалы дәрежеде грамматикасымен күшті ықпалға ұшырады, ол Шығыс Тимордың тағы бір ресми тілі болып табылады.
Tetum (Tetun ; ; Tétum ) is an Austronesian language spoken on the island of Timor. It is one of the official languages of Timor Leste and it is also spoken in Belu Regency and in Indonesian West Timor. There are two main forms of Tetum as a language:
Tetum Terik, which is a more indigenous form of Tetum marked by different word choice, less foreign influence and other characteristics such as verb conjugation
Tetum/n Prasa ('market Tetum', from the Portuguese word praça meaning 'town square') or Tetum/n Dili (given its widespread usage in the capital Dili). This is the form of Tetum (heavily influenced by Portuguese) that developed in Dili during colonial rule as local Tetum speakers came into contact with Portuguese missionaries, traders and colonial rulers. In East Timor, Tetun Dili is widely spoken fluently as a second language. Ethnologue classifies Tetun Terik as a dialect of Tetun. mainly because of the large number of Portuguese origin words used in Tetun Dili. Besides some grammatical simplification, Tetun Dili has been greatly influenced by the vocabulary and to a small extent by the grammar of Portuguese, the other official language of East Timor.
Номенклатура
Тетум тілінің ағылшынша жазылу түрі қазіргі Тетум тілінен емес, португал тілінен шыққан. Сондықтан, кейбір адамдар Тетун атауын дұрыс деп санайды. Бұл атау Индонезиядағы қабылданған түрімен сәйкес болғанымен, және ағылшын тілінде "m" әрпімен жазылатын түрінің тарихы ұзақ болғанымен, Тетунды португал тілінде білім алған Тиморлықтардың кейбіреуі, мысалы Хосе Рамос Хорта және Карлос Филипе Хименес Бело да қолданды. Ат қоюға қатысты ұқсас пікір қақтығыстары суахили/кисуахили және пәнджәби/панжаби сияқты басқа тілдердің атауларында да кездеседі.