Кіріспе
Бас пайдаланушы - американдық экономист Эрик фон Хиппель әзірлеген термин. Оның жетекші пайдаланушының анықтамасы: жетекші пайдаланушылар нарықта жалпы қажеттіліктерге тап болады, бірақ осы нарықтың басым бөлігі оларды кездестіргенге дейін бірнеше ай немесе жыл бұрын оларға тап болады, ал жетекші пайдаланушылар өз қажеттіліктеріне шешім табу арқылы елеулі пайда көруге мүмкіндік алады және осылайша инновация жасай алады. Бас пайдаланушылар инновациялық прогресстің маңызды көзі болып табылады, өйткені олар маңызды жаңа өнімдер мен қосымшаларды әзірлеуде өндірушілерден бұрын әрекет ететін ізашарлар болып табылады. Инновациялардың ізашарлары болу пайдаланушыларға пайда әкеледі, өйткені олар өз қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін инновация жасайды. Сондықтан олар басқалар да өздері дайындап жатқан материалды қалайды ма, жоқ па, деп уайымдамауы керек. Ал өндірушілер инновацияның жаңа түріне инвестиция салуды ақтайтын жалпы және тиімді нарықтың бар екендігіне дәлел келтіруді күтуі керек. Мысалы, тау велосипедтерін тек ойын-сауық үшін таудан велосипедпен төмен түскісі келген адамдар жасады, сондықтан олар тау велосипедінің спорт түрін ойлап тапты. Велосипед өндірушілер нарықтың көлемі анық болғанша жылдап күтіп, қарап отырды. Ақырында, жаңа спорт өздерінің "кланкер" тау велосипедтерін жасап, қатысқан жүздеген құмаршыларға тарағаннан кейін, өндірушілер жаңа нарыққа алғашқы коммерциялық тау велосипедтері өнімдерімен кірді. Бас пайдаланушылар жаңа өнімдер мен қызметтерді дамытып, сондай-ақ қолданыстағыларды да өзгертетіндіктен, олар шығармашылық тұтынушы құбылысымен байланысты, яғни "меншікті ұсынысты бейімдейтін, өзгертетін немесе өзгертетін клиенттер".
Lead users face needs that will be general in a marketplace – but face them months or years before the bulk of that marketplace encounters them, and
Lead users are positioned to benefit significantly by obtaining a solution to their needs and so may innovate. Lead users are a very important source of innovative progress because they often pioneer acting earlier than producers to develop important new types of products and applications. Being innovation pioneers benefits lead users because they innovate to serve their own needs. For this reason, they need not concern themselves with whether others will also want what they are developing for themselves. In contrast, producers must wait for evidence that there is a general and profitable market to be served before they can justify investing in a new type of innovation. For example, mountain bikes were developed by individuals who simply wanted to bike down mountains for fun, and so invented the sport of mountain biking for themselves. Bike producers stood by, simply watching and waiting for years until the extent of the market became clear. Finally, after the new sport had spread to hundreds of enthusiasts who participated by building their own "clunker" mountain bikes, producers finally entered the new market with the first commercial mountain bike products. Because lead users develop new products and services and also modify existing ones, they are related to the creative consumer phenomenon, that is, those "customers who adapt, modify, or transform a proprietary offering".
Қолданыстағы әдебиеттерді қарау
Ірі пайдаланушылар туралы зерттеулер инновация көздері туралы зерттеулерден пайда болды. Ол бірінші рет пайдаланушылар (өндірушілерге қарағанда) коммерциялық тұрғыдан сәтті жаңа өнімдерді бірінші болып әзірлегенін анықтады. Сонымен қатар, пайдаланушылардың инновациясы осы өнімдер мен процестердің "бас пайдаланушылары" арасында шоғырланған. Бұл "бас пайдаланушылар" - мақсатты нарықтың басым бөлігіне қарағанда белгілі бір инновацияға қажеттілік бар екенін байқаған жеке тұлғалар немесе ұйымдар. Соңғы зерттеулер көрсеткендей, қызмет көрсетулер үшін де жетекші пайдаланушылар бар. Әртүрлі зерттеулер кез келген пайдаланушы инновацияларын анықтау тұрғысынан осы теорияның тиімділігін зерттеді. Бұл зерттеулерде анықталған әсер өте үлкен болады; мысалы, Урбан мен Фон Хиппель белгілі бір жетекші пайдаланушылар кластерінің 82 пайызы зерттелетін өнеркәсіптік өнімнің өз нұсқасын жасады немесе оның белгілі бір түрін өзгертті, ал жетекші емес пайдаланушылардың тек 1 пайызы ғана мұны істеді. Эмпирикалық зерттеулер пайдаланушылар әзірлеген көптеген инновациялардың коммерциялық тартымдылығын анықтады. Мысалы, 1998 жылы Урбан мен Фон Хиппель жетекші пайдаланушы теориясын өнеркәсіптік бағдарламалық қамтамасыз ету өнімдерін әзірлеуде тиімді пайдалануға болатынын анықтады; 2000 жылы Моррисон, Робертс және Фон Хиппель кітапханалар әзірлеген көптеген ІТ инновацияларының кең әлеуетті құндылығы бар екенін анықтады; және 2003 жылы Лютхе Германиядағы университет клиникаларында хирургтар әзірлеген хирургиялық инновациялардың 48 пайызы коммерциялық өнім ретінде шығарылуы мүмкін екенін анықтады. Оның кең таралған табысына байланысты жетекші пайдаланушы әдістемесін корпоративтік жаңа өнімдерді әзірлеуге кіріктіру ұсынылды. Компаниялар (ең көп жағдайда) нарықтың алдыңғы қатарлы пайдаланушыларынан нарықтың алдыңғы қатарлы пайдаланушыларының қажеттіліктері мен шешімдері туралы білуге тырыса алады. Инновациялық менеджмент ғалымдары арасында осы клиенттерді интеграциялау түрі жиі талқылануда. Бұл идея бизнес әлемінде де тез таралуда; мысалы, 3M-де әзірленген және пайдаланылған жетекші пайдаланушы тұжырымдамалары өнімнің сату әлеуетін көрсетті, бұл дәстүрлі даму тұжырымдамалары / процестері пайдаланылатын өнімдердің сатуынан орташа есеппен сегіз есе жоғары болды.
Ірі пайдаланушыны іздеу әдісінің екі негізгі түрі
Ірі пайдаланушыларды зерттеудің басты міндеті - құнды инновацияларды бөлісетін негізгі пайдаланушыларды іздеу. Екі түрлі әдіс бар, біреуі тұтынушылардың жетекші пайдаланушылары әзірлеген өнім инновацияларын іздеуге ең қолайлы. Екіншісі кәсіби жетекші пайдаланушылар (мысалы, медициналық қызметкерлер) немесе өздері үшін процестерді жақсартуды әзірлеген банктер сияқты компаниялар ішіндегі әзірлеушілер әзірлеген инновацияларды анықтау үшін ең қолайлы.
Интернеттегі пайдаланушы жасаған мазмұнды жасанды интеллектпен іздеу
Бас пайдаланушы тұтынушылар өздерінің дамуының сипаттамаларын жиі веб-сайтқа ашық жариялайды. Олар өздерінің даму іс-әрекеттерін бірдей қызығушылық танытатын әріптестерімен бөлісу үшін осылай істейді. Мысалы, ата-аналар басқа ата-аналарға көмектесу үшін және басқалардың үлесінен пайда алу үшін ата-аналық жаңалықтарды мамандандырылған веб-сайтқа ашық жариялауы мүмкін. Сол сияқты, спорт әуесқойлары спорттық жабдықтар мен техникаларды басқалар пайдалануы және одан әрі жетілдіруі үшін жасаған жақсартуларын жариялай алады. Бұл жаңалықтар ашық түрде веб-сайтқа орналастырылғандықтан, орналастырылған мазмұнды жасанды интеллект әдістерімен іздеуге болады. Нақтырақ айтқанда, семантикалық желілерді талдау және жад модельдерінің әдістеріне негізделген жылдам іздеу әдісі тиімді екені дәлелденді. Негізінде, бұл әдіс барлық адамдарға ашық түрде қол жетімді болған мыңдаған веб-сайттарды сканерлейді, ашық түрде жарияланған мәтіндік мазмұнды іздеушіге қызығушылық тудыратын саладағы жетістіктерді сипаттайтын және "Мен ойлап таптым" немесе "Мен бұл мәселені шештім" сияқты инновацияның бар екендігін көрсететін сөз тіркестері бар. Пайдаланушылар үшін жалпы қызығушылыққа ие жаңалықтарды, яғни өндірушілер үшін коммерциялық құндылықтарды анықтау үшін, анықталған инновациялық сипаттамаларды веб-іздестірудің қаншалықты жиі жүргізілгенін анықтау үшін бағалайды: жиілігі неғұрлым жоғары болса, коммерциялық әлеуеттің болуы ықтимал. (Бұл әдісті қолданатын адамдар алдымен веб-іздестіруді реттейтін мемлекеттік ережелерді тексеріп отыруы керек: олар тез дамып келеді.)
Жария етілмеген жетекші пайдаланушылардың инновацияларын анықтау үшін "пирамидалық" іздеу процестері
Пирамидалық сұхбатқа кәсіби немесе өндірістік ортадағы сарапшылармен телефон немесе электрондық пошта арқылы сұхбат жүргізу жатады. Әр сұхбаттасушы бастапқыда қызығушылық туғызатын тақырып бойынша, мысалы, операциядан кейінгі инфекцияларды бақылау бойынша, жазулары немесе беделі негізінде таңдалады. Әр сұхбаттасушыға хабарласып, қызығушылық тудыратын тақырып бойынша өте қиындықтарға тап болған адамды біле ме, жоқ па және ол адам өз білімдеріне жаңалық енгізген бе деген сұрақ қойылады. Мысалы, жалпы хирургқа бұл сұрақты бергенде, иммунитеті төмен пациенттермен жұмыс істейтін хирургтарды айтса болады. Олар инфекция жұқтыру қаупі орташа пациенттерге қарағанда жоғары. Осылайша анықталған адамдар, әдетте, алғашқы сұхбатталғандарға қарағанда "біліктілік пирамидасында" жоғары. Олардан кейін кезекпен хабарласып, сұхбат алады. Пірамидалық сұхбаттардың 5 - 20 арасында мұқият жүргізілген жағдайда, іздеушілерді іздеген түрінің жетекші пайдаланушы инноваторларымен байланыстыруға жеткілікті.