Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лиан Габора Британдық Колумбия Оканаган университетінің психология профессоры. Ол "Концептуалды жабылу арқылы қазіргі заманғы сананың пайда болуы" теориясымен танымал, бұл теория оның бұрынғы "Танымдық жүйедегі автокатализдік жабылу: мәдениеттің пайда болуына қатысты болжамды сценарий" жұмысына негізделген.
Liane Gabora is a professor of psychology at the University of British Columbia Okanagan. She is known for her theory of the "Origin of the modern mind through conceptual closure," which built on her earlier work on "Autocatalytic closure in a cognitive system: A tentative scenario for the origin of culture."
Мансап
Габора мәдениет эволюциясы мен қоғамдар эволюциясын зерттеуге үлес қосты, бұл ретте меметикалық еліктеу немесе нұсқауларға қарастырып, жеке шығармашылықтың рөліне ерекше назар аударды, осы арқылы қазіргі заманғы адамды бұрынғы гоминидтерден немесе қазіргі маймыл мәдениетінен ажыратады. Ол әсіресе феминист экономистер мен экологиялық экономистер сияқты, шығармашылық "кәсіпорын", өнертабыс, өнер немесе "жеке капитал" мен еліктеуге негіделген "мем", ереже, әлеуметтік категория немесе "оқу капиталы" арасындағы өте күшті, тіпті шешуші айырмашылықты жасайды. Габораның көзқарасы меметика және ең беделді әлеуметтік капитал теорияларынан (мысалы, Карл Маркс немесе Пол Адлер) өзгеше, себебі ол, интеллектуалды капитал теорияларындағы сияқты, әлеуметтік сигналдарды немесе белгілерді жеке және оқу кешендеріне бұрыннан салынған сенімнің белгілері ретінде қарастырады, оларды өзіндік құқықпен әрекет ететін дербес факторлар деп санамайды. Ол мәдени ықпал мен нотациялық қателіктерді азайту мақсатында, қазіргі заманғы бақылаулардан гөрі, әртүрлі жебе ұштарының стильдерінің саны сияқты сандық археологиялық деректерге басымдық береді. Оның жақындағы жұмыстары ғылым философиясында өте күрделі мәселелерді көтеріп, бөлшектер физикасының негізгі қағидаларын сынап көрсетеді (мысалы, "макро әлемде Бел теңсіздіктерінің бұзылуын" зерттеу). Ол сонымен қатар, нәзік технологиялар саласындағы еңбектерімен де танымал. Оның "Жақсарту теориясы: Шығармашылық үшін күрделі жүйелік ая" атты жарияланымы мәдениеттің өзара әрекеттесу және саналардың алмасу арқылы дамитынын көрсетеді, мұнда саналар өз ортасына бейімделіп, өзін-өзі ұйымдастырады және өзгертеді. Шығармашылық белгісіздік пен тәртіпсіздік мүмкіндігінен туындайды, бұл оянуға және ояну басылғанша жаңалық пен түпнұсқалық процесіне әкеледі. Бұл өз кезегінде мәдени норманы дамытып, одан әрі шығармашылықты ынталандырады, нәтижесінде мәдениет эволюциялайды.
Gabora has contributed to the study of cultural evolution and evolution of societies, focusing strongly on the role of personal creativity, as opposed to memetic imitation or instruction, in differentiating modern human from prior hominid or modern ape culture. In particular, she seems to follow feminist economists and green economists in making a very strong, indeed pivotal, distinction between creative "enterprise", invention, art or "individual capital" and imitative "meme", rule, social category or "instructional capital". Gabora's views contrasts with that of memetics and of the strongest social capital theorists (e. g. Karl Marx or Paul Adler) in that she seems to see, as do theorists of intellectual capital, social signals or labels as markers of trust already invested in individual and instructional complexes rather than as first class actors in themselves. She puts special emphasis on quantifiable archaeological data, such as the number of different arrow points styles, than on contemporary observations to minimize cultural bias and notational bias. Some of her more recent work raises extremely controversial themes in philosophy of science and strongly challenges the particle physics foundation ontology (e. g. studying the "violation of Bell inequalities in the macroworld"). She is also known for her contributions to the subtle technology field. "Honing Theory: A Complex Systems Framework for Creativity" is her publication, which suggests that culture evolves through social interaction and exchange between minds that self organise and modify based on their environment. Creativity arises due to the possibility of uncertainty and disorder, resulting in arousal and a process of novelty and originality until the arousal dissipates. This in turn feeds the cultural norm which in turn feeds further creativity resulting in part the evolution of culture.
Шығармалары
Габора, Л. (1997) Мәдениет және шығармашылықтың пайда болуы мен эволюциясы. «Мемтика журналы: Ақпарат таратудың эволюциялық үлгілері», 1(1). Габора, Л. (1995) Мем және оның вариациялары: Мәдени эволюцияның компьютерлік моделі. (Л. Надель және Д. Штайн, ред.) 1993 жылғы күрделі жүйелер бойынша лекциялар. Эддисон Уэсли. Габора, Л. & Аертс, Д. (2002) Тұжырымдамаларды контекстуалдандыру. 15-ші Халықаралық FLAIRS конференциясының материалдары («Категоризация және тұжырымдамалық бейнелеу: модельдер мен салдары» арнайы тақырыбы), Пенсакола Бич, Флорида, 14–17 мамыр, Американдық жасанды интеллект қауымдастығы. Габора, Л. (2002) Шығармашылықтың сыра банкасы теориясы. (П. Бентли және Д. Корне, ред.) Шығармашылық эволюциялық жүйелер. Морган Кауфман. Аертс, Д., Аертс, С., Брукаерт, Дж., & Габора, Л. (2000) Макроәлемдегі Белл теңсіздіктерінің бұзылуы. Физика негіздері, 30(9). [quant-ph/0007041] Габора, Л. (2010). «Нейрдтердің кек алуы»: шығармашылық ойды адам жадының құрылымы мен динамикасы тұрғысынан сипаттау. Шығармашылық зерттеулер журналы, 22(1), 1–13. Габора, Л. (2017). Ұптау теориясы: шығармашылық үшін күрделі жүйелік ая. Сызықтық емес динамика, психология және өмір ғылымдары, 21(1), 35–88.
Gabora, L. (1997) The origin and evolution of culture and creativity. Journal of Memetics: Evolutionary Models of Information Transmission, 1(1). Gabora, L. (1995) Meme and variations: A computer model of cultural evolution. In (L. Nadel & D. Stein, Eds.) 1993 Lectures in Complex Systems. Addison Wesley. Gabora, L. & Aerts, D. (2002) Contextualizing concepts. Proceedings of the 15th International FLAIRS Conference (Special Track 'Categorization and Concept Representation: Models and Implications'), Pensacola Beach FL, May 14–17, American Association for Artificial Intelligence. Gabora, L. (2002) The beer can theory of creativity. In (P. Bentley & D. Corne, Eds.) Creative Evolutionary Systems. Morgan Kaufmann. Aerts, D., Aerts, S., Broekaert, J., & Gabora, L. (2000) The violation of Bell inequalities in the macroworld. Foundations of Physics, 30 (9). [quant ph/0007041]
Gabora, L. (2010). Revenge of the 'neurds': Characterizing creative thought in terms of the structure and dynamics of human memory. Creativity Research Journal, 22(1), 1 13. Gabora, L. (2017). Honing theory: A complex systems framework for creativity. Nonlinear Dynamics, Psychology, and Life Sciences, 21(1), 35–88.