Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1774 - 1802 жылдар аралығында Майнцтың сайлаушысы Фридрих Карл Йозеф рейхсфрейхерр фон Эртал (1719 жылдың 3 қаңтары - 1802 жылдың 25 шілдесі) - 18 шілде 1774 жылдан 1802 жылдың 4 шілдесіне дейін Майнцтың сайлаушысы және архиепископы.
Elector of Mainz from 1774 to 1802
Friedrich Karl Joseph Reichsfreiherr von Erthal (3 January 1719 – 25 July 1802) was prince elector and archbishop of Mainz from 18 July 1774 to 4 July 1802, shortly before the end of the archbishopric in the Reichsdeputationshauptschluss.
Отбасы
Ертал 1719 жылы 3 қаңтарда Лохр-ам-Майнда дүниеге келген. Оның інісі Франц Людвиг фон Эртал Вюрцбург пен Бамбергтің князь-епископы болды.
Erthal was born in Lohr am Main on 3 January 1719. His younger brother, Franz Ludwig von Erthal, was the prince bishop of Würzburg and Bamberg.
Сайлау
Ерталдың алдыңғы басшысы, архиепископ Эммерих Иосиф фон Брайдбах зу Бюррешхайм, ағартушылықтың кейбір идеяларын енгізді және танымал тұлға болды. Оның өлімінен кейін Домкапиталь екі бөлікке бөлінді, біреуі ағартушылық реформаларға ашық, ал үлкені бірден қалпына келтіруді жақтады. Архиепископ Эммерих Иосифтің өлімінен кейін Фридрих фон Эрталға, содан кейін Домкустосқа, архиепископтық мектептер мен монастырларда ағартушылықтың ықпалын азайту міндеті жүктелді. 1774 жылы 18 шілдеде оның сайлауынан кейін, ол көптеген қарсыластарын маңызды лауазымдарға тағайындады. Папаның нунциумы да, император Иосиф II де Ерталдың сайлануы архиепископтық қарым-қатынасты жақсартады деп күткен еді. Алайда, Ертал өзінің Архиканцлер лауазымында императордың династиялық тенденцияларына қарсы тұрып, Киелі Рим империясының саясатында маңызды рөл атқаруды қалаған. 1785 жылы ол тіпті пруссиялық негізінен протестанттық Фюрстенбундқа, Жозефтің Баварияны Бельгияға айырбастау жоспарына қарсы ұйымдастырылған княздер коалициясына қосылды.
Erthal's predecessor, archbishop Emmerich Joseph von Breidbach zu Bürresheim, had introduced some ideas of the Enlightenment, and had been a popular figure. After his death, the Domkapitel was split in two fractions, one representing the openness to reform of the Enlightenment, the larger one advocating immediate restoration. Directly after the death of archbishop Emmerich Joseph, Friedrich von Erthal, then Domkustos, was charged with reducing the influence of the Enlightenment in the schools and monasteries of the archbishopric. After his election on 18 July 1774, and his election as Bishop of Worms, he assigned many opponents of the Enlightenment to important positions. Both the papal nuncio and the emperor Joseph II had expected Erthal's election to improve relationships with the Archbishopric. However, Erthal, in his position as Archchancellor wanted to have an important role in the politics of the Holy Roman Empire himself, opposing the dynastical tendencies of the Emperor. In 1785, he even joined the Prussian led mostly Protestant Fürstenbund, a coalition of princes organized to oppose Joseph's scheme to exchange Bavaria for Belgium.
Ағартушылық дәуірмен қарым-қатынасы
Ертал ағартушылыққа қарсылық білдіруін ұзаққа созған жоқ, ол 1777 жылы өзінің алдыңғысының заманауи үкіметін қалпына келтірді. 1781 жылдан кейін Ертал саясатында ағартушылық дәуірдің үстемдігі болды. Майнц пен Эрфурт университеттері жаңа идеяларға сәйкес реформаланды және неміс тілінде ән кітабы жарық көрді. Ол теологиядағы еркін ойлаудың және шіркеудің басқаруындағы феброниандықтың ең көрнекті жақтастарының бірі болды. Георг Форстер, протестант, оның кітапханашысы болды, ал Уильям Хайнс, тағы бір протестант және "Ардингело" романсының авторы, оның ресми оқырманы болды. Ертал Майнцтегі картузиандық монастырды және екі монастырды жойып, олардың табыстарын университет шығыстарын жабуға жұмсады, онда ол көптеген протестанттарды және еркін ойлаушыларды профессорлар етіп тағайындады. 1784 жылы Феликс Антони Блау және басқалар сияқты беделді сенбеушілер теология факультетінде иезуиттерді алмастыру үшін университетке шақырылды.
Erthal did not pursue his opposition to the enlightenment for very long, reinstating the modern government of his predecessor in 1777. After 1781, Erthal's politics were dominated by the Enlightenment. The universities of Mainz and Erfurt were reformed according to new ideas, and a hymnal in German language was published. He became one of the most notable supporters of free thought in theology and of Febronianism in the government of the Church. Georg Forster, a Protestant, became his librarian and William Heinse, another Protestant, and author of the lascivious romance "Ardinghello", was his official reader. Erthal suppressed the Carthusian monastery and two nunneries at Mainz and used their revenues to meet the expenses of the university, in which he appointed numerous Protestants and free thinkers as professors. Notorious unbelievers such as Felix Anthony Blau and others were invited to the university in 1784 to supplant the Jesuits in the faculty of theology.
Теологиялық ұстаным
Рухани билеуші ретінде Ертал феброниандық принциптерге бағынды. Ол Кёльн, Трир, Зальцбург архиепискобы Макс Франц, Клеменс Венцеслав және Иосиф Иерониммен бірлесіп, 1786 жылы 25 тамызда төрт архиепископтың өкілетті өкілдерімен Емс конгресі шақырды. Бұл реформаның мақсаты - папаның мәртебесін тек құрметті билікке төмендету және папаны архиепископтардың аумақтарына билігі жоқ, primus inter pares етіп қою еді. Саяси ықпалын арттыру үшін ол (1785 жылы 25 қазанда) Ұлы Фридрих патша құрған Князьдер конфедерациясына қосылды. 1787 жылы ол Эмстің схизматикалық позициясынан кетіп, Римге өзінің бесжылдық факультеттерін жаңарту және жаңа коадъютор Карл Теодор фон Дальбергтің мақұлдауы үшін өтініш берді. Алайда кейінірек ол папаның билігіне қарсылық білдіріп, тіпті басқа архиепископтар оны қабылдамаса да, папалық діни жолын ұстануды жалғастырды.
As a spiritual ruler, Erthal was guided by the principles of Febronianism. In union with the Archbishops Max Franz of Cologne, Clemens Wenzeslaus of Trier, and Hieronymus Joseph of Salzburg he convoked the Congress of Ems at which twenty three antipapal articles, known as the of Ems, were drawn up and signed by the plenipotentiaries of the four archbishops on 25 August 1786. The purpose of the was to lower the papal dignity to a merely honorary primacy and to make the pope a primus inter pares, with practically no authority over the territories of the archbishops. In order to increase his political influence he joined (25 October 1785) the Confederation of Princes which was established by King Frederick the Great. In 1787 he apparently receded from the schismatic position of the of Ems and applied to Rome for a renewal of his quinquennial faculties and for the approbation of his new coadjutor, Karl Theodor von Dalberg. Somewhat later, however, he resumed his opposition to papal authority and continued to adhere to the even after the other archbishops had rejected it.
Архиепископтық биліктің аяқталуы
Оның қарсылығы революциялық соғыстармен сәтсіз аяқталды: генерал Кустиннің әскерлері 1792 жылы 21 қазанда Майнцті басып алды; Майнц ұрыссыз берілді. Ертал Майнцтегі республикалық үкімет кезінде Ашафенбургке қашып кетті. 1797 жылы Кампо-Формио келісімінің негізінде Эртал Рейннің батысындағы иеліктерінен айырылды, ал 1801 жылғы Конкордта оның епархиясының сол бөлігіне қатысты рухани билігін жоғалтты. Рейннің батысындағы территориясын жоғалтып алған Ерталдың өтемақысына қатысты келіссөздер әлі аяқталған жоқ, ол 1802 жылы 25 шілдеде қайтыс болды, ал оны архиепископ ретінде Карл Теодор Антон Мария фон Дальберг алмастырды. Ертал Ашафенбургтегі Санкт-Петер-Александр колледждік шіркеуінде жерленген.
His opposition was made futile by the revolutionary wars: The troops of General Custine occupied Mainz on 21 October 1792; Mainz capitulated without a fight. Erthal fled to Aschaffenburg for the time of the republican government in Mainz. By the treaty of Campo Formio in 1797 Erthal was deprived of his possessions west of the Rhine and by the Concordat of 1801 he lost also spiritual jurisdiction over that part of his diocese. The negotiations concerning the reimbursement of Erthal for the loss of his territory west of the Rhine were not yet completed when he died on 25 July 1802, and was succeeded as archbishop by Karl Theodor Anton Maria von Dalberg. Erthal is buried in St. Peter und Alexander collegiate church at Aschaffenburg.