Кіріспе
Льюис Генри Морганның "Ежелгі қоғам" кітабы - американдық антрополог Льюис Х. Морганның 1877 жылғы кітабы. 1871 жылы өзінің "Адамдық отбасының қандастық және туыстық жүйелері" атты еңбегінде таныстырылған туыстық пен әлеуметтік ұйым туралы деректерге сүйене отырып, Морган адам дамуының үш сатысы туралы теориясын, яғни жабайылықтан варварлық арқылы өркениетке дейін дамытады. Карл Маркс және Фридрих Энгельс сияқты қазіргі еуропалық әлеуметтік теоретиктерге Морганның әлеуметтік құрылым мен материалдық мәдениет жөніндегі еңбегі әсер етті, бұл Энгельстің "Отбасы, жеке меншік және мемлекет шығу тегі" (1884) еңбегінде көрсетілген.
Ancient Society is an 1877 book by the American anthropologist Lewis H. Morgan. Building on the data about kinship and social organization presented in his 1871 Systems of Consanguinity and Affinity of the Human Family, Morgan develops his theory of the three stages of human progress, i. e., from Savagery through Barbarism to Civilization. Contemporary European social theorists such as Karl Marx and Friedrich Engels were influenced by Morgan's work on social structure and material culture, as shown by Engels' The Origin of the Family, Private Property, and the State (1884).
Даму түсінігі
Морганның ой-пікірлерінің басым идеясы - прогресс идеясы. Ол оны төменнен жоғарыға қарай жұмыс істеген адаммен қатар әлеуметтік деңгейлер бойынша орналастырылған карьера ретінде қарастырды. Даму бүкіл адамзат отбасының тарихында орын алған, бірақ біркелкі емес. Отбасы мүшелерінің әртүрлілігі адамның әртүрлі жағдайларға жетуін дәлелдейді. Ол шкаланың жалпыға бірдей қолданылуы немесе ерекше себептермен пайда болған біркелкіліктен ауытқулары бар, бірдей болып саналады. Сондықтан Морган адамның дамуының негізгі кезеңдерін анықтауға үміттенеді. Морган қоғамның ілгерілеу идеясына жеке дамуға ұқсастығы арқылы келді. Бұл - адам баласының жер бетіндегі билігін көтеру. Басты аналог - бұл қоғамдағы өз жолын табатын адам; яғни классикалық кітаптарды жақсы оқыған Морган, римдік cursus honorum-ға сүйенеді, қатарлар арқылы көтеріледі, бұл мансап туралы ағылшын идеяларының негізіне айналды және өз жолын табады, оған ол өмірдің скаласы немесе сатысы туралы рационалистік идеямен араласады. Өсу немесе даму деген түсінік жеке тұлғалардан да алынған. Ол қоғамның жеке адам сияқты өмір сүретінін, дамуы мен өсіп-өркендеуін ұсынды. Ол аналогияға антропологиялық бұрылыс береді және басқа пәндерде кең тараған салыстырмалы әдісті енгізеді. Льюис этна деп аталатын бірліктерді атайды, ол өнертабыстар, жаңалықтар және отандық институттарды білдіреді. Этналар салыстырылып, екі-екіден жоғары немесе төмен бағаланады. Морганның этнасында Эдвард Бернет Тайлордың мәдени заттары бар. Морган Тайлорды кітапта бірнеше рет атаған. Морганның жоғары немесе төмен стандарттары нақты көрсетілмеген. Жоғары деген сөз айналадағы жағдайды бақылауға, бәсекелестерді жеңуге және халықты таратуға жақсы ықпал ететін нәрсені білдіреді. Ол Чарльз Дарвиннің эволюция теориясын атамайды, бірақ Дарвин Морганның еңбегін өзінің жеке еңбегінде атады.
Этностық кезеңдер
Морган Тас, қола, темір дәуірлерін, тарихқа дейінгі үш дәуір жүйесін прогресстің жеткіліксіз сипаттамалары ретінде қабылдамайды. Бұл теорияны Дж. А. Ворсаэ өзінің "Данияның алғашқы көнеліктері" еңбегінде, 1849 жылы ағылшын тілінде жарық көрді. Ворсаэ өзінің жұмысын Кристиан Юргенсен Томсеннің дәлелдерге негізделген хронологиясы негізінде құрды, оның Скандинавияның көнелігіне арналған нұсқаулығы (Ledetraad til Nordisk Oldkyndighed) (1836) 1848 жылға дейін ағылшын тілінде жарияланбады. Бұл екі еңбек Ұлыбритания мен Солтүстік Америкадағы зерттеушілерге үлкен әсер етті. Морган даниялықтар анықтағандай, тарихқа дейінгі кезеңдерді ажырату қиын деп санайды, өйткені олар бір-бірімен жабысып, тек құралдар мен құралдардың материалдық түрлеріне қатысты. Мұнымен қоса, Морган олардың Солтүстік Америкадағы Түпкүлкілік америкалық қоғамдар арасында тапқан дәлелдерге сәйкес келмейтінін ойлады, онда ол өркениет кезеңдерінің көрсеткіші ретінде әлеуметтік құрылымды мұқият зерттеді. Морганнан бері Еуропаның үш дәуір жүйесі антропология мен археологияда басым болды, бірақ дәуір ерекшеліктері Морган сипаттаған көптеген қосымша факторларды қосу үшін кеңейтілді. Морганның "Жайнақтық пен варварлық" романы Брейдудтың азық-түлік жинау және оны өндірумен шамамен бірдей. Ол этностық кезеңдерді алға басу сызықтарына сүйене отырып, әрқайсысының өзіндік мәдениеті мен өмір сүру салты бар және бір аймақта бір-бірімен жапсармайтын кезеңдерді ажыратады. Ол ерекшеліктерді және кезеңдер арасындағы нақты шекараларды анықтаудың қиындығын мойындайды. Бұл кезде ғылыми археология дамытылып жатты; Морганның стратиграфиялық немесе ғылыми даталау әдістері болмаған, бірақ оның аргументтері лингвистикалық және тарихи болжамдарға негізделген.
Хронологиялық даталау
Кристиан Юргенсен Томсен және Дж. А. Ворсаевтар ғылыми археологияның негізін қалады, өйткені олар бақылаудағы қазба жұмыстарын жүргізді, онда артефактілер бағалана алады, олар бірге табылды: стратиграфияның басталуы. Бұл дәлелдерге негізделген жүйе археологиядағы хронологиялық санаудың бастамасы болды. Этнос+жабайылық:Табиғи тіршілік, кем дегенде 60 000 жыл. Адамды басқа жануарлардан ажырату. Жемістер мен тамырлар, тропикалық немесе субтропикалық мекендер, кем дегенде жартылай ағаш мекендері, ым тілі, интеллект, қандас отбасы. Орташа Балық Тіршілік ету, Отты қолдану, адам әлемге жағалау бойымен таралуы, бір таңбалы тіл, Пуналуан отбасы. Морган бұл таралысты жағалау бойындағы тас құралдардың болуынан келтіреді, бірақ ол аңшылар бар екенін түсінбеген сияқты. Жоғарғы қару: садақ пен жебе, шабуыл, найза; тамаққа аң қосу, адам жеу, сөздік тіл, Синдиясмиялық отбасы, гентестер, фратриялар мен тайпаларға ұйымдастыру, элементтерге табыну. Барбаристика: Өсіру, үйрету. Барлығы 35 000 жыл бойы жоғары варварлыққа жету үшін. Төменгі - 20 000 жыл, Ортасы - 15 000 жыл. Төменгі бау-бақша: жүгері, бұршақ, алабұлақ, темекі; қыш құмыра жасау өнері, тайпалық конфедерация, саусақ тоқу, соққы тапаншасы, ауыл қоршауы, тайпалық ойындар, элементтерге табыну, Ұлы Рух, арий және семит отбасыларының құрылуы. Орта Семит және арий отбасылары арасында жануарларды отауландыру: ешкі, қой, жылқы, есек, сиыр, ит; сүт, қола жасау, суару, бекініс түріндегі үлкен бірлескен пәтерлер. ЖоғарыДәнді дақылдар мен өсімдіктер өсіру, темір кенін балқыту, поэзия, мифология, қабырғалы қалалар, дөңгелекті көліктер, металл бронза және темірден жасалған қару-жарақтар, балқыма, қыш құмыра, астық диірмені, тоқыма тоқу, қаз, моногамды отбасы, жеке меншік, муниципалды өмір, халық жиналысы, арийлер. Морган арий тілін грек, латын, ағылшын т.б. индоевропалық тілдерді сөйлейтіндерге қатысты қолданады. Вере Гордон Чайльд осы мағынада терминді қолданған соңғы ойшыл болған. Морган семиттерді қазіргі ғалымдар осы терминді қолданғанда нені білдіретінін білдірді. Морган арийлерді бірінші кезекте, ал семиттерді екінші кезекте өркениеттің жаңашылдары ретінде қараған сияқты, бірақ ол оларға бас нәсілді жатқызбайды. Бұл тізімге Морган Гомердің өлеңдерін басшылыққа алу үшін қолданды. Соңғы қола дәуірі туралы ол кезде көп мәлімет болмаған. Морган үшін жоғарғы варварлық қазіргі ерте темір дәуірі деп аталатын кезең еді. Өркениет:Егіншілік, 5000 жыл. Ежелгі темір ұшы бар ара, темір құралдар, жануарлар күші, шексіз тіршілік, фонетикалық әліпби, жазу, араб цифрлары, әскери өнер, қала, сауда, монета, мемлекет, аумаққа және меншікке негізделген, көпір, арка, кран, су доңғалағы, кәріз. Морганның ежелгі өркениетінің классикалық Грекия мен Рим қаласына қатысы бар. Орта ғасырлық готика сәулеті, феодалдық аристократия, мұрагерлік атақтармен қатар, папаның басшылығымен иерархия. Морган ортағасырлық кезең туралы айтуға аз нәрсе бар. Қазіргі заманғы телеграф, көмір газы, спиннинг, электр тоқыма станогы, бу машинасы, телескоп, баспа, канал құлып, компас, оқ-дәрі, фотография, қазіргі заманғы ғылым, діни бостандық, мемлекеттік мектептер, өкілдік демократия, сыныптар, заңның әртүрлі түрлері.
Жабайылықтан өркениетке
Джон Уэсли Пауэлл Антик қоғамды "мәдениет кезеңдерін ажырату мен анықтау үшін осы уақытқа дейін жасалған ең маңызды әрекет" деп атады. Пауэлл жауыздар мәдениет пен нәсілдердің араласуы арқылы өркениетке жеткен деген теорияны ұстанды. Пауэллдің пікірінше, цивилизованные адамдар қанды төгудің орнына, қанды араластыру арқылы жабайыларға көмектесе алады. Пауэлл сондай-ақ "адамның эволюциясы жануарлардың эволюциясының ешбір ерекшеліктеріне ие емес" деп мәлімдеді. Пауэлл ең қолайлы теорияның өмір сүруіне қарсы болды, өйткені оның ойы бойынша адамдар өмір сүру үшін күресте табысқа жету үшін өмір сүру жағдайларын жақсартпады. Қайта, ол "адамның бақытты болуға ұмтылуы" өркениеттің қозғаушы күші екенін айтты.