Электр қуатымен жұмыс істеген алғашқы музыкалық аспап: «Денис д’Ор» тарихы
Denis d'or
Электр қуатымен жұмыс істейтін алғашқы музыкалық аспап – «Denis d’or» (Алтын Дионис). Václav Prokop Diviš жасаған бұл аспап тарихы, мақсаты мен құрылысы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Денис дор (Алтын Дионис) тарихта электр қуатын қолданған алғашқы музыкалық аспап болған деп хабарланады.
The Denis d’or (Golden Dionysus) was reportedly the first musical instrument in history that involved electricity.
Өмірбаян
Чех теологы Вацлав Прокоп Дивиш Моравияның Зноймо қаласына жақын Примицеце қаласында өзінің шіркеуінде қызмет еткен. Ол музыка мен электр қуатына бірдей қызығушылық танытқан. Алғашқыда электр қуатын медицина және ауыл шаруашылығы мақсатында, кейіннен найзағайдың алдын алу үшін қолдануды зерттеді. Ол сонымен қатар оны музыкаға қолдануға тырысты, өзінің "Denis d'or" деп атаған музыкалық аспабын жасады. Француз тіліндегі "Denis" (этимологиялық тұрғыдан "Дионис" сөзінен шыққан), чех тіліндегі оның әріптесі "Diviš" – осыдан аспаптың аты шықты. "Денис д'ор" туралы ең алғашқы жазба 1753 жылға жатады, бірақ ол 1748 жылға дейін де болған болуы мүмкін. Кейбір дереккөздер оның 1730 жылға дейін жасалғанын айтады, бірақ бұл талап тарихи тұрғыдан негізсіз және Дивиштің өмірбаяны мен еңбектері туралы ешқандай мәліметпен расталмайды. Өкінішке орай, Дивиш 1765 жылы қайтыс болғаннан кейін бірегей аспап сатылып, ақырында Венаға жеткізілді, онда ол із-түзсіз жоғалып кетті. "Денис д'ор" туралы сақталған сипаттамалар қысқа және өте аз, сондықтан оның шынымен электрофон болғанын немесе басқаша болғанын анықтау мүмкін емес. Дивиш музыка мен электр қуаты арасындағы эстетикалық байланыс идеясын алғаш рет ұсынған адам деп есептеледі. Алайда, Жан Батист Тиллаи Делаборд бірнеше жылдан кейін "Electrisch Musicalische[s] Instrument" – сөзбе-сөз аударғанда "электрлік музыкалық аспап" – деп аталатын электрлік клавесинді жасады, бұл аспап жақсырақ құжатталған. "Денис д'ор" дыбыстары да электр қуаты арқылы тудырылған ма, әлде клавикорд сияқты акустикалық аспап болған ма деген дау бар. Айтуынша, Дивиш темір ішектерді электр қуатымен зарядтап, дыбыс сапасын жақсарта алған. Бұл аудитория электрлік деп қабылдаған әсерлерді түсіндіруге мүмкін болатын, және бұл Лейден банкалары немесе электр энергиясын зерттеуде жиі қолданылатын басқа да құралдармен қол жеткізілген болуы мүмкін.
The Czech theologian Václav Prokop Diviš, who had his parish in the Moravian town Přímětice near Znojmo, was interested in both music and electricity. He studied the use of electricity first for medical and agrarian purposes, and later for the prevention of thunderstorms. He also tried to apply it to music when he created his own musical instrument that he named "Denis d'or", with the French "Denis" (etymologically going back to "Dionysus"), whose Czech counterpart is "Diviš"—hence the name. The earliest written mention of the Denis d'or dates from 1753, but it is likely that it already existed around 1748. Some sources even date its existence as far back as the year 1730, but this claim is historically untenable and not supported by any available information on Diviš's biography and work. Unfortunately, after Diviš's death in 1765 the unique instrument was sold and eventually brought to Vienna, where it vanished without trace. Surviving descriptions of the Denis d'or are short and very few, so that it is not even possible to clarify whether it was truly an electrophone or not. Diviš has been called the first person to foster the idea of an aesthetic connection between music and electricity. However, Jean Baptiste Thillaie Delaborde built the clavecin électrique a few years later, an instrument that is much better documented. as an "Electrisch Musicalische[s] Instrument"—the literal translation of which is "electric musical instrument". It is disputed whether the Denis d'or sounds were also produced by electricity or if it was an otherwise acoustical instrument like the clavichord. Allegedly, Diviš could charge the iron strings with electricity in order to enhance the sound quality. This would be a possible explanation for effects that the audience perceived as electric in nature and might have been achieved with Leyden jars or similar equipment commonly used in early research on electricity.