Кіріспе

Рейне (الرينة; ) - Солтүстік Израильдегі араб қаласы. Ғалилея аймағында, Назарет пен Ғалилеяның Қанасы арасында орналасқан бұл қала 1968 жылы жергілікті кеңес мәртебесіне ие болды. Оның халқының басым бөлігі мұсылмандар (85%), христиандар азшылықта (15%).

Тарих

Мұнда Орта қола дәуіріне, парсы дәуіріне (біздің заманымызға дейінгі V-IV ғасырлар) және Византияға жататын археологиялық қалдықтар табылған. Рейне қаласында 2000 жыл бұрын салынған, тастан ыдыс жасайтын яһудилер шеберханасы ашылды. Бұл Рим дәуірінен басталады. Бұл жерді және ондағы бұйымдарды зерттеудің нәтижесінде, ғалилеялық яһудилер, Яһудеядағы яһудилердің салт-дәстүрлеріне ұқсас, тазалық заңдарын қатаң ұстанатыны көрінеді. 14-16 ғасырларда Сирия мен Италиядан әкелінген қыш бұйымдар осы жерде табылған. Бұл ауылдың мамлюк дәуірінде мықты экономикаға ие болғанын көрсетеді. Мұнда ерте Осман дәуірінің археологиялық қалдықтары да табылған. 1806 жылы Сейтен ауылда (оның аты Рени) бір бұлақ бар екенін байқады, оның тұрғындары жартысы мұсылман, жартысы "грек мәсіхшілері" болды. 1837 жылы Рейн Галилея жер сілкінісінде қатты зақымдалды. Уильям МакКлюр Томсон үш аптадан кейін аймаққа саяхаттап, Рейненнің (оның Румайш деп атағанын) қалай жойылғандығын сипаттады. Егер олар сол жердегі шіркеуде кешкі намазға бармағанда, көптеген адамдар да осындай жағдайға ұшырайтын еді. Рейне қаласында 200 адам қаза тапты. 1838 жылы Рейне тұрғындарының грек православтық христиандар мен суннит мұсылмандар екені айтылды, ал 1852 жылы Рейнеде "грек" шіркеуі байқалды. 1875 жылы Виктор Герин былай деп жазды: "22 маусымда Назаретте бір күн демалғаннан кейін, таңғы сағат 5-те солтүстік-шығысқа, содан кейін солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай қайтадан жолға шықтым. Таңғы сағат 5.33-те мен А'инр Рейн деген мол бұлақтан өттім. Оның ағысын ұстап тұратын кішкентай тоғанның жанында, қазылған сарай түріндегі ежелгі саркофаг орналастырылған, оның сыртқы бөліктері сұлулықпен ою-өрнектермен және гүл шоқтарымен оюланған. Бұл бұлақ жүзім, анар ағаштарына су құяды. Рейн ауылы төбе басының оңтүстік беткейінде орналасқан. Оның 800-ге жуық тұрғыны бар, олардың жартысы мұсылмандар, ал қалған жартысы - гректер, кейбір протестанттар. Соңғысының себебі - бұл жерде бірнеше жылдан бері ағылшын миссиясы белсенді жұмыс істеп келеді және жергілікті мектеп құрды". 1881 жылы ПЭФ-тің Батыс Палестинаны зерттеу (SWP) оны былай сипаттады: "Жақсы салынған үйлері бар үлкен ауыл, онда 500-ге жуық христиан мен мұсылман тұрады. Бір бұлақ - "Айн Қана" деп аталады. Оның айналасында егістік жерлер мен зәйтүн бақшалары бар. Ауылда шіркеу бар". 1887 жылы Рейн қаласында 1150 адам тұратын, олардың жартысы мұсылман, жартысы христиан.

Британдық мандат кезеңі

[[Файл:Рейнх Батыс Палестинаны зерттеуде 1880.06 (кесілген). 1870 жылы Палестинаның ПЭФ зерттеуінде Айн-Кананы көрсететін Клод Рейнье Кондер Киелі кітаптағы Қананың орналасқан жері ретінде анықтаған. Мәсіхшілер арасында 203 грек православиелік, 87 рим католиктері, 101 грек католиктері (мелькиттер) және 32 Англия шіркеуі болды. 1931 жылғы санақта халық саны 243 үйде тұратын 1015 адамға дейін өсті. Халықтың діни бөлінісі 389 христиан, 1 яһуди және 625 мұсылман болды. 1927 жылы болған жер сілкінісі Рейнге сол аймақтағы басқа ауылдарға қарағанда қатты әсер етті, содан кейін христиандар "Жаңа Рейн" деп аталатын аймақта қайта құруды бастады. 1945 жылғы статистикада Рейн (Эр Рейна) - 1290 адам; 500 христиан және 790 мұсылман. Жалпы жер көлемі 16,029 дунам болды; 15,899 арабтарға тиесілі, ал қалған 130 дунам мемлекеттік жер болды. Оның 915-ы плантациялар мен суармалы жерлерге, 10451-і астыққа, 10-ы цитрус және бананға бөлінді, ал 139 дунам құрылыс салынған (қалалық) аумақ ретінде жіктелді.

1948-1949 жылдар

Рейндегі католиктік латын патриархалды мектебінің бас ұстазы. Рейнэ 1948 жылы шілдеде Декель операциясы кезінде Израиль әскерлері басып алды. Қыркүйек айында 14 араб тұрғыны Израиль билігі тарапынан қамауға алынып, Рейнге әкелінді және қару-жарақ контрабандасы деп айыпталды. Құрбандар арасында жас бедуин әйел және "Исраилдің жұмысшылар альянсының" мүшесі Юсуф аль Турки бар. 1948 жылдың желтоқсаны мен 1949 жылдың қаңтарында Саффурияның қалған тұрғындарын Рейнге көшіру ұсынылды, өйткені олардың "қоласындағы [иудей] қоныстары Саффурия жерлерін аңсап отырды". Саффурия тұрғындарын 1949 жылдың қаңтарында израильдіктер қуып жібергенде, 14-і Ливанға, ал қалғандары Назаретке, Илут, Кафр Канна және Рейнге жөнелтілді.

Қана

1878 жылы Клод Рейнье Кондер Рейненнің оңтүстігіндегі "Айн-Кана" деп аталатын кішкентай бұлақ Киелі кітаптағы Кананың орналасқан жері деп болжады.

Археология

Израильдің Рейне қаласында археологтар римдіктердің дәуірінен бастап тастан ыдыс-аяқ жасайтын яһуди фабрикасын тауып алды. Бұл жерде қазба да, жұмыс да жасалатын қыш үңгір бар. Бұл жерден Галилеядағы яһудилер Яһудеядағыдай тазалық заңдарын қатаң сақтағандығы көрінеді. Бұл жерде көптеген табылған заттар бар, мысалы, тастан жасалған өзектер мен жартылай аяқталған ыдыстар, олар яһудилердің тазару рәсімдерінде қолданылатын типтерге сәйкес келеді. Рейнх мастерханасы - Израильдегі төртінші осындай мастерхана, Хизма мен Джебель Мукаберде (екеуі де Иерусалимнің маңында) және Рейнхке жақын орналасқан тағы бір мастерхана бар. Рейнедегі шеберхананың ашылуы ежелгі Ғалилеядағы яһудилердің діни өмірін түсінуге септігін тигізді. Бұл жазбалар бұрын Ғалилеяда Яһудеяға қарағанда тазалық туралы заңдар нашар деп саналғанмен, шын мәнінде олар дәл солай қатаң болған. Бұл Леуілік заңнан алынған тазалық туралы діни сенімдерінен улам қыш құмыраларға қарағанда артықшылық берілген тас ыдыстардың өндіріс ауқымымен расталады.