Кіріспе

Opération Daguet (опеʁasjɔ̃ daɡɛ, Operation Brocket) - 1991 жылғы Перс шығанағындағы соғыс кезінде француз операцияларының кодтық атауы. 18000 француз әскерилері соғысқа қатысқан және олар Еуропадағы екінші ірі контингентті құраған. АҚШ-тың XVIII әуе десанттық корпусының сол жақ флангіне қызмет ететін француз күштерінің жер компоненті, Даге ат. Франция да бірнеше ұрыс ұшақтары мен теңіз бөлімдерін орналастырды. Операция жетекшісі генерал Мишель Рокьеофре болды. Соғысқа дейін 1990 жылы 2 тамызда Ирактың Кувейтке басып кіруімен басталды. Бұл Кувейттің Ирак шекарасынан заңсыз мұнай "сыртқы бұрғылау" жүргізіп отырғаны туралы дәлелсіз ирактық пікірлерінен кейін болды. Бұл шабуылға Біріккен Ұлттар Ұйымы Иракқа қарсы экономикалық санкциялар енгізді. Сауд Арабиясы мен басқа да Перс шығанағының мемлекеттеріне дипломатиялық және коалициялық күштердің орналасу кезеңінен кейін, жаушылық әрекеттер 1991 жылдың 17 қаңтарында әуе операцияларымен басталды, нәтижесінде коалициялық күштер шешуші жеңіске жетті, ол ирак күштерін Кувейттен минималды коалициялық өліммен қуып шығарды. Негізгі шайқастар әуе және жер бетіндегі шайқастар болды. Соғыс Ирактың Израиль қалаларына зымыран атқанмен, Ирактың тікелей Ирак-Кувейт-Сауд Арабия шекарасынан тыс аймаққа таралмады.

Қатысу

Кувейтке шабуыл жасағаннан кейін көп ұзамай Франция Парсы шығанағында орналасқан екі француз әскери кемесіне қосымша фрегат жіберді. Саламандр операциясы 5-ші ұрыс тікұшақ полкі мен 1-ші жаяу әскер полкінің француз авианосыры "Клемансо" бортында, француз крейсері "Колберт", француз танкері "Вар" және буферлік буфермен бірге орналасуымен басталды. 1990 жылдың 14 қыркүйегінде ирактық әскерлер Кувейттегі француз елшісінің резиденциясына кірді. Осыған жауап ретінде Франция президенті Франсуа Миттеран Сауд Арабиясына әскерлер мен ұшақтардың санын көбейтті. Көп ұзамай француз интервенциясы генерал Мишель Рокьеофредің қолбасшылығымен Операция Даге деп аталды. Қосымша француздық күшейткіштер 1990 жылдың желтоқсаны мен 1991 жылдың қаңтарында келді. Француздық жер асты күштерінің үлесі армияның әртүрлі корпустарынан алынған уақытша Daguet дивизиясы болды. Даге дивизиясы өз күштерін нақты құрлық соғысы үшін екі тактикалық топқа бөліп отырды: Батыс топ (Groupement ouest) және Шығыс топ (Groupement est). Бастапқыда француздар ұлттық команда мен бақылаумен тәуелсіз жұмыс істеді, бірақ американдықтармен, саудиялықтармен және CENTCOM-пен тығыз үйлестірілді. Қаңтар айында дивизия АҚШ-тың XVIII әуе десанттық корпусының тактикалық бақылауына берілді және АҚШ армиясының мынадай бөлімшелерімен жер соғысы үшін күшейтілді: 325-ші жаяу әскер полкінің 3 батальоны, 319-шы далалық артиллерия полкінің бір батальоны (барлығы 82-ші әуе десанттық дивизияның 2-ші бригадасының бөлігі) және 27-ші инженерлік батальон. Дагета дивизиясы мен АҚШ-тың XVIII әуе десанттық корпусының рөлі театрдың сол жақ флангін қорғау және мүмкін ирақтық тактикалық және операциялық резервтерді тарту болды. Француздық "Фудре" десанттық кемесі Кувейтке әскери күштердің медициналық мүмкіндіктерін арттыру үшін жіберілді.

Теңіз операциялары

Операцияның теңіз бөлігі Операция Артимон деп аталды. Тамыз айынан бастап оны француз фрегаты "Дюплек" және француз фрегаты "Монкальм" фрегаттары айналасында ұйымдастырылған үш A 69 типті авизолар жүргізді, оларды француз танкері "Дурэнс" қолдады. Қазан айында фрегат француз фрегаты La Motte Picquet және флот ду Чайламен күшейтілді. Желтоқсан айында француз фрегаты Жан де Вьенн және француздық aviso Premier Maître L'Her Ла Мот Пикетті алмастырды. Наурыз айында Жан де Вьеннді француз фрегаты Латуш Тревиль алмастырды. Кемелер сауда кемелерін бақылау арқылы Иракқа қарсы ембаргоны орындады, оның ішінде 28 586 бақылау және қосымша тексеру үшін 1000-нан астам кемеге отырғызу. 14 ескерту атысы жасалды. Айта кетерлігі, 20 қыркүйекте ирактық "Аль Таавин Аль Арадиен" кемесін АҚШ-тың "Сан-Жакинто" крейсері, испан фрегаты "Инфанта Кристина" және флоттық "Ду Чайла" эскорт кемені ұстады. Ол ескерту атуын естімегенше, баруға келіспеді, бірақ француздардан басқа ешкімге кіруден бас тартты. Сол себепті де әскери-теңізшілердің бір тобы кемені тексерді.

Әуе және теңіз кезеңіндегі операциялар

1991 жылдың қаңтарында әуе шабуылы басталғанға дейін коалицияның теңіз күштері Персия шығанағында Иракқа қарсы санкцияларды жүзеге асыру үшін әрекет етті. Басқа елдермен бірге француз әскери кемелері Иракқа қарсы санкцияларды бұзған деп күдікті кемелерге қарсы операциялар жүргізді. Осындай жағдайлардың бірі 1990 жылдың 2 қазанында француздық "Дюдар де Лагри" кемесі Солтүстік Кореяның "Сам Иль По" кемесін ұстады, ол фанера панельдерін тасымалдайтын. Сауда кемесі бірнеше рет радио арқылы хабарласып, жауап бермегеннен кейін, кеме басына ескерту оқ атылды. Содан кейін Сэм Иль По тоқтап, француз кемесіне жүзуге рұқсат берді. Бұл қақтығысқа қатысты БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің көптеген қарарлары қабылданды. Ең маңыздыларының бірі - 29 қарашада қабылданған 678 қаулысы, ол Иракқа 1991 жылдың 15 қаңтарына дейін әскерін шығару мерзімін берді және "660 қаулыны сақтау мен іске асыру үшін барлық қажетті құралдарды" қолдануға рұқсат берді. 1991 жылдың 17 қаңтарында әуе операциялары қарқынды жүргізіле бастады. Миссиялардың басым көпшілігін АҚШ ұшырды, бірақ француз әуе күштері ұшақтары да қатысты. SEPECAT Jaguars жер асты шабуыл миссиясын, Mirage F1s жер асты шабуыл және барлау миссиясын, ал Mirage 2000s ұшақтары жауынгерлік әуе қорғанысын қамтамасыз етті. Кейіннен Мираж F1 ұшақтары коалиция күштері оларды жау ұшақтары деп қате танытады деген қауіптенуден ұшақтарды ұшып жүрмеуге мәжбүр етті. АҚШ пен Ұлыбританияның шығындарымен салыстырғанда, француздар соғыстың кез келген қимылында ұшақтарды жоғалтқан жоқ. Француздар 40 ұшақ жіберді. "Дана" әуе кемелерінің төрт ұшағы зениттік оқпен зақымдалды.

Операциялар жер бетіндегі кезең

1991 жылдың 24 ақпанында жер бетіндегі фаза басталды. 6-шы жеңіл броньды француз дивизиясының барлау бөлімшелері Иракқа аттанады. Үш сағаттан кейін француздар шабуылға түсті. Француздардың бастапқы мақсаты - Ас-Сальман қаласында 145 шақырым қашықтықта орналасқан әуеайлақ. АҚШ-тың 82-ші әуеде десант дивизиясының 325-ші әуеде десант жасақ полкімен күшейтілген француздар шекарадан қарсылықсыз өтіп, солтүстікке шабуыл жасады. Француздар 45-ші ирактық механикаландырылған жаяу әскер дивизиясының элементтеріне тап болды. Қысқа шайқастан кейін француз армиясының зымыранмен қаруланған Aérospatiale Gazelle қарулы тікұшақтарымен қолдау тауып, олар мақсатты бақылауға алды және 2500 тұтқынға алды. Бірінші күннің соңында француз күштерінің мақсаттары орындалып, солтүстікке қарай шабуыл жалғасты, Бағдадтан оңтүстік Иракқа дейінгі тас жолдарды қорғады.

Шығындар

Операция кезінде тоғыз француз сарбазы қаза тапты, оның ішінде екеуі жанжал басталғанға дейін және бесінен кейін: 1990 жылдың қарашасында Сауд Арабиясында болған жол апатында бір сарбаз қаза тапты, ал бір айдан кейін оның Мираж F1 ұшағының апатқа ұшырауынан бір ай өткен соң Сауд Арабиясында барлау миссиясы кезінде. Соғыс кезінде 1 -ші теңіз жаяу әскерінің парашют полкінің екі десантташысы, 1 -ші RPMIa; Сержант Шмитт және капрал шеф Эрик Кордье 1991 жылы 26 ақпанда Аль-Сальман маңында жарылмаған АҚШ субмуницияларын тазалау кезінде қаза тапты. Тағы 33 адам жарақат алды, оның ішінде 22-сі жеңіл жараланды. Соғыстан кейін 1991 жылдың 12 наурызында 1-ші ИР-дің сегіз сарбазы (оның ішінде үшуі ауыр) Техас жолымен жүріп, Хав Салманға жақын жерде жарақат алды. Наурыз мен сәуірде Кувейт қаласының маңында 6-шы шетелдік инженерлік полкінің екі легионері қаза тапты, ал мамыр айында үш адам, оның ішінде екеуі жол апатынан қайтыс болды.

Жауынгерлік марапаттар

Кувейт 199091 ұрыс құрметтері бірнеше полктарға соғыс аяқталғаннан кейін шешіммен берілді.