Кіріспе

1965 жылғы Вьетнам соғысындағы шайқас Ба-Гиа шайқасы - Вьетконгтың 1965 жылғы жазғы шабуылдың басталуын белгілеген ірі шайқас. Бұл шайқас Оңтүстік Вьетнамның Куанг Нгай провинциясында 1965 жылдың 28-31 мамыры аралығында өтті. Бинь-Джиа шайқасында Вьетнамның жеңісінен кейін Ханойдағы Солтүстік Вьетнам басшылығы АҚШ қолдауындағы Оңтүстік Вьетнам үкіметін жеңу үшін соғыс күшін күшейтуге шешім қабылдады. Солтүстік Вьетнамның соғыс күштері 1965 жылдың бірінші жартысында, Кеңес Одағы мен Қытай Халық Республикасы әскери көмекті күшейткен кезде, Солтүстік Вьетнамның қарулы күштерін оқыту үшін әскери мамандар мен басқа да қызметкерлерді орналастыруды қамтыды. Солтүстік Вьетнамның соғысты күшейту туралы шешімі 1965 жылғы Жазғы шабуылға ұласты, оның мақсаты Вьетнам Республикасы армиясының (ARVN) тұрақты бөлімдерін ірі ауқымды шайқастарда жою және ARVN стратегиялық резервінің элиталық бөлімшелерін анықтау болды. Оңтүстік Вьетнамның Куанг Нгай провинциясында ВК өз жазғы науқанын 1965 жылдың 29 мамырында таңертеңгі уақытта 51-ші жаяу әскер полкінің элементтеріне шабуыл жасаумен бастады. Кейінгі күндері ВК өздерінің жазғы науқанының сәтті басталуын атап өту үшін бүкіл ARVN арнайы тобының бір бөлігін жойды.

Өмірбаян

1965 жылдың бірінші жартысында Оңтүстік Вьетнамдағы соғыс күрт күшейді. 1965 жылдың қаңтарында Қытайға сапармен келген Солтүстік Вьетнамның әскери делегациясы Қытай премьер-министрі Чжоу Энлаймен кездесіп, жағдайды талқылады. Кездесуде Жоу Энлай Солтүстік Вьетнамға Оңтүстік Вьетнамдағы әскери операцияларды күшейтуді кеңес берді. Наурыз айында ВК-ның социалистік әскерлердің қолдауына жауап ретінде Леонид Брежнев совет азаматтарының Солтүстік Вьетнам және ВК-ның жағында ерікті түрде соғысқа қатысатынын мәлімдеді. Алайда Ханой Мәскеуге ВК тек халықаралық қолдауды алғысы келетінін және оларға нақты еріктілер қажет емес екенін жасырын түрде хабарлады. Сәуірде КСРО-ның Солтүстік Вьетнамға саяси қолдауы МиГ ұшақтары мен SA 2 әуе шабуылына қарсы зымырандарын, сондай-ақ көп мөлшерде азық-түлік пен оқ-дәрілерді жеткізу арқылы жүзеге асты. Сонымен қатар, совет ұшқыштары мен басқа да мамандар Солтүстік Вьетнамға Солтүстік Вьетнамның әскери қызметшілерін озық әскери жабдықтарды пайдалануға үйрету үшін жіберілді. Қытай, оның кеңес жауынан кем түспей, 1964 жылы өздерінің міндеттемелерін асып түсетін мөлшерде Солтүстік Вьетнамға қару-жарақ жеткізуді ұлғайтты. Қытай сонымен қатар Солтүстік Вьетнамның әскери күштеріне жол салу және басқа да жобалар үшін қытайлық сарбаздардың жеті дивизиясын беру арқылы логистикалық көмек көрсетті. Қытай ұсынған логистикалық қолдау Солтүстік Вьетнамның әскери күштеріне айтарлықтай әсер етті, өйткені Солтүстік Вьетнамға Лаостағы Патет Лаосқа және Оңтүстік Вьетнамдағы ВК-ға көмек көрсету үшін барлық жауынгерлік дивизиялар қажет болды. Ле Дунь коммунистік күштер үлкен шайқастарда Оңтүстік Вьетнамның тоғыз тұрақты армиясының үш немесе төрт дивизиясын жоюы керек деп сенді және Оңтүстік Вьетнамның стратегиялық резервінің он бір элиталық батальонын анықтады. Осылайша, Солтүстік Вьетнам басшылары ARVN-ді жеңілдету мақсатымен жазғы шабуылды бастауға шешім қабылдады. 1965 жылдың басында 5-ші әскери аймақтағы ВК-ның артқы қызметтері төрағасы Трен Кьен ВК-ның жұмыс істейтін аймақтарына сарбаздар мен материалдарды тасымалдау процесін бастаған кезде ірі әскери шабуылға дайындық жүргізілді. Хун Хун Ан 5-ші әскери аймақтағы штаб бастығы орынбасары, барлау миссиясын және әуе қорғанысын жүргізуге жауапты болды. ПАВН генерал-майоры Чу Хуй Ман әскери операцияларды басқару үшін Оңтүстік Вьетнамға жіберілді. 1965 жылғы Жазғы шабуылға дейін Куанг Нгай және оны қоршаған провинциялар ВК-ның әскери іс-әрекеттерінің айтарлықтай артуына куә болды. 1965 жылы 6 ақпанда ВК 409-шы сапер батальоны Плейкудағы Холлоуэй лагеріндегі АҚШ базасына шабуыл жасап, жүзден астам американдық қызметкерлерді жарақаттады және 20-ға жуық ұшаққа зақым келтірді. 1965 жылдың мамыр айында ВК 1-ші полк (Вьетконг 2-ші дивизиясының бөлігі) көршілес Кванг Нам провинциясынан солтүстік Кванг Нгайға көшіп барды. ВК 1-ші полкінің үш батальоны (40-шы, 60-шы және 90-шы батальондар) болды және Ле Хью Трюдің қолбасшылығына берілді. Солтүстік Куанг Нгайда 1-ші полк 45-ші тәуелсіз батальонға және 48-ші жергілікті күш батальонға қосылды. Оңтүстік Куанг Нгайда ол 83-ші жергілікті күш батальонына қосылды. Сағат 9.50-де ARVN 1-ші батальоны Люк То ауылы арқылы жүріп бара жатқанда, оларды Хьи тауында аңғарға орналастырған және ARVN-нің келуін күткен VC 90-шы батальоны қоршап алды. Сонымен қатар, ВК 105 мм-лік артиллерияны, төрт GMC жүк көлігін және бір Джипті жойғанын мәлімдеді. Осы арада ВК 83-ші жергілікті күш батальоны Тра Хук өзенінен Нгиа Хань ауданына қарай жүріп, сол жерде орналасқан ARVN-ге қысым жасай бастады. Осылайша ВК Ба-Джиа мен оның айналасындағы аумақтарды өз бақылауында ұстады. ARVN екі бөлек бағанмен өз мақсаттарына қарай алға жылды. Бірінші кезеңде АРВН 39-шы рейнджер батальоны Фуа Люктың солтүстігіне Чоп Нон тауының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жақындады, одан олар ВК-ның оңтүстік флангіне соққы бере алды. Екінші колоннада ARVN 2-ші батальоны мен 3-ші теңіз әскері батальондары Мả Tổ және Ба Gia тауларының мақсаттарына қарай алға жылды. Алайда, Оңтүстік Вьетнамның жердегі маневрлері байқаусыз қалмады, өйткені Хьи тауындағы ВК барлау топтары бағаналарды байқап, соған сәйкес жауап берді. ВК 45-ші батальонының элементтеріне Винь Хан ауылының ішінде қоршау позициясын орнатуға бұйрық берілді, ал 60-шы батальон Мả Tổ тауына қайта орналастырылды және жауды сонда күтті. Сағат 13.00-де 51-ші жаяу әскер полкінің 2-ші батальоны Мả Tổ тауының маңында 47-ші төбе�...

Салдары

1965 жылғы жазғы шабуылдың басталуы болған Ба-Гиа шайқасы Оңтүстік Вьетнамның қарулы күштеріне ауыр соққы болды. ВК тарихында алғаш рет олардың Ба-Гиадағы күштері ұрыста ARVN арнайы тобының полк көлемін жеңілдетті. Вьетнамның ресми есебіне сәйкес, ВК 915 Оңтүстік Вьетнамдық сарбазды өлтірді немесе жарақаттады, ал тағы 270 адам тұтқынға алынды. Ба-Гиадағы ұрыстар шамалы болса да, ол президент Линдон Б. Джонсонды Оңтүстік Вьетнамның қарулы күштері өсіп келе жатқан коммунистік күштермен өздері айналыса алмайтынына сендірді. 1965 жылы 20 шілдеде АҚШ Қорғаныс министрі Роберт Макнамара Джонсонның алдында Вьетнамдағы американдық қатысуға қатысты үш нұсқаны ұсынды: 1) Вьетнамнан барлық американдық қызметкерлерді жоғалтуды азайту үшін кері қайтару; 2) американдық міндеттемелерді шамамен 75 000 адамнан тұратын деңгейінде жалғастыру; 3) Вьетнамдағы американдық әскери қатысуды едәуір кеңейту. Ақырында, президент Джонсон үшінші нұсқаны таңдап, Вьетнам соғысын "америкаландыруға" шешім қабылдады, ал 22 шілдеде АҚШ әскері Вьетнамдағы жауынгерлік күшін 44 батальонға дейін көтеруге рұқсат алды. Осылайша, Вьетнамдағы АҚШ әскерилерінің жалпы саны 75000-дан 125000 адамға дейін өсті, олар негізінен АҚШ армиясы мен АҚШ теңіз жаяу әскерлер корпусынан алынды. АҚШ-тың әскери күшінің өсуіне алаңдамастан, Солтүстік Вьетнам басшылары Оңтүстік Вьетнамдағы әскерлерінің санын көбейтіп, соғыс күшейту арқылы американдық міндеттемелерге сәйкес келуге шешім қабылдады.

Мұра

2000 жылдың мамыр айында Ба Гиа полкінің ардагерлер істері комитеті Куанг Нгай провинциясының ардагерлер қауымдастығымен "Ба Гиа жеңісін еске түсіру және ойлану" атты мемуарды шығару үшін келісті.