Кіріспе

Гизадағы археологиялық мұражай, Мысыр Ұлы Мысыр мұражайы (GEM; المتحف المصرى الكبير al Matḥaf al Maṣriyy al Kabīr), Гиза мұражайы деп те аталады, Гизада, Мысырда, Гиза пирамида кешенінен салынып жатқан археологиялық мұражай. Мұражайда ежелгі Мысыр өркениетінің 100 000-нан астам артефактілері, соның ішінде Тутанхамонның толық коллекциясы орналасады, ал көптеген бұйымдар алғаш рет көрсетіледі. Бұл ғимараттың көлемі бойынша ол әлемдегі ең ірі археологиялық мұражай болады. Бұл "Гиза 2030" деп аталатын Гиза жазығының жаңа бас жоспарының бөлігі ретінде салынуда. Сонымен қатар, GEM-де тұрақты көрмелер галереясы, уақытша көрмелер, арнайы көрмелер, балалар мұражайы, жалпы ауданы 32000 м2 болатын виртуалды және үлкен форматты экрандар орналасады. Мұражай Бельгияның BESIX Group және Египеттің Orascom Construction бірлескен кәсіпорны арқылы салынған. Бастапқыда жобаның аяқталу мерзімі 2013 жылы болғанын, ал ашылу мерзімі туралы бұрынғы болжамдар өзгергенін атап өтті. 2023 жылдың шілдесінде Туризм және көнеліктер министрі 2023 жылдың қазаны мен 2024 жылдың ақпаны аралығында ашылатын болады деп "есептейді" деді.

Шолу

Ғимараттың жобалау жобасы 2002 жылғы 7 қаңтарда жарияланған сәулетшілердің конкурсы арқылы шешілді. Ұйымдастырушылар 82 елден 1557 жобаны қабылдап, оны тарихтағы ең ірі екінші сәулет байқауы етіп қойды. Конкурстың екінші кезеңінде 20 қатысушы өздерінің жобалары туралы қосымша ақпаратты ұсынды. 2003 жылдың 2 маусымына дейін сот ісін қарау аяқталды. Байқауды архитекторлар Роисин Хенеган мен Ши Фу Пенг және олардың компаниясы Ирландияның Хенеган Пенг Архитекторлары жеңіп алды; берілген сыйлық 250 000 АҚШ доллары болды. Ғимаратты Heneghan Peng Architects, Buro Happold, Arup және ACE Consulting Engineers (Moharram and Bakhoum) жобалаған. ландшафт пен сайттың бас жоспарын West 8 жобалады; көрме бас жоспарын, көрме дизайнын және музейді Ателье Брюкнер басқарды. 2010 жылдың 2 ақпанында Hill International компаниясы Мысыр Мәдениет министрлігі Hill және EHAF Consulting Engineers компаниясының бірлескен кәсіпорнымен Ұлы Мысыр мұражайының жобалау және құрылысы кезінде жобалау-басқару қызметтерін ұсыну туралы келісімшартқа қол қойғанын жариялады. Ғимараттың пішіні шар тәрізді үшбұрышты. Ол пирамидалардың солтүстік-батысында, автожолдың қиылысына жақын жерде орналасқан. Ғимараттың солтүстік және оңтүстік қабырғалары тікелей Хуфуның Ұлы пирамидасы мен Менкауре пирамидасымен қатар келеді. Мұражайдың алдыңғы жағында құрма ағаштары өскен үлкен алаң және мөлдір алабастр таспен жасалған қасбеті бар. Бас кіреберісінің ішінде үлкен атриум бар, онда үлкен мүсіндер қойылады. Жобаның құны 550 миллион АҚШ долларына бағаланған, оның 300 миллион доллары Жапонияның несиелерінен қаржыландырылады. Қалған шығындарды Жоғарғы көнеліктер кеңесі, басқа да сыйлықтар мен халықаралық қорлар қаржыландырады. Жаңа мұражай виртуалды шындық сияқты жаңа технологияларды қамтитын болады. Сонымен қатар, мұражай жергілікті және халықаралық мұражайлармен тікелей байланысқа түсу үшін халықаралық орталық ретінде қызмет етеді. Ұлы Египет мұражайына балалар мұражайы, конференц-орталық, оқу орталығы және ескі фараондық орындарға ұқсас жасалған шеберханалар кіреді.

Тарих

2002 жылдың 5 қаңтарында Мысыр президенті Хосни Мубарак Мысыр мұражайының іргетасын қалады. 2006 жылы 3200 жылдық тарихы бар Рамзес ІІ мүсіні Каирдегі Рамзес алаңынан Гиза жазығының маңында орналасқан Мысыр мұражайына көшірілді. 2018 жылдың қаңтар айында музейдің атриумына көшірілді. 2007 жылы GEM Жапонияның Халықаралық ынтымақтастық банкінен 300 миллион доллар несие алды. Мысыр Үкіметі 147 миллион доллар қаржыландырады, ал қалған 150 миллион доллар қайырымдылықтар мен халықаралық ұйымдар арқылы қаржыландырылады. 2008 жылдың тамызында жобалау тобы Мысыр Мәдениет министрлігіне 5000-нан астам суретті ұсынды. Осыдан кейін құрылыс тендері 2008 жылдың қазан айында жарияланды. Жер өңдеу жұмыстары ғимараттың жерін қазып бастады. 2009 жылдың қыркүйегінде тендер өткізіліп, 2013 жылы аяқталуы тиіс еді. 2012 жылдың 11 қаңтарында Мысырдың Orascom Construction (OC) және Бельгияның BESIX бірлескен кәсіпорны Ұлы Мысыр мұражайының (GEM) үшінші кезеңін салу келісімшартын 810 миллион долларға бағалады. 2018 жылдың қаңтар айында Besix және Orascom 82 тонналық 3200 жылдық Рамзес ІІ мүсінін алып келіп, Ұлы Египет мұражайына орнатқан. Ол құрылыста болған кезде мұражайға орнатылған алғашқы артефакт болды. 2018 жылдың 29 сәуірінде GEM кіреберісінің жанында өрт шыққан, бірақ артефактілер зақымдалмаған және өрттің себебі белгісіз. 2018 жылдың мамыр айында Тутанхамон патшаның соңғы соғыс күймесі ГЭМ-ге көшірілді. 2018 жылдың қарашасында GEM директоры Тарек Тауфиктің айтуынша, толық ашылу болжамы 2020 жылдың соңғы тоқсанына дейін кейінге шегерілді. 2020 жылдың сәуір айында музейдің жоспарланған ашылуы COVID-19 пандемиясына байланысты 2021 жылға жылдырылды. Кейінгі бағалаулар 2020-2023 жылдар аралығында болды. 2020 жылдың тамызында ИЭАСМ-нің суға батқан Тонис Гераклион қаласында табылған екі ғаламат мүсін ГЭМ-нің кіреберіс залында орнатылды. Ашылу күні туралы ресми хабарлама болмаса да, 2023 жылдың шілдесінде Туризм және көнеліктер министрі 2023 жылдың қазаны мен 2024 жылдың ақпаны аралығында ашылады деп "есептейді" деді. GEM-ді ресми түрде ашылғанға дейін жеке турлар үшін пайдалануға болады.

Логотиптің дизайны

2018 жылдың 10 маусымында мұражайдың "логотипі" ашылды, ол мұражайдың Египеттегі және әлемдегі жарнамалық науқанында пайдаланылатын болады. Ливандық голланд логотипі Тарик Атриссидің жобалауымен жасалды. Жобаның құны 800 000 египет фунтын құрады, оған "Ателье Брукнер" неміс компаниясы жүзеге асырған музей көрмесін жобалау шығындары кірді.

Көрмелер

Көрме мұражайдың жалпы аумағының үштен бір бөлігін қамтиды. Мұражайдың жалпы коллекциясы 50 мыңнан астам бұйымнан 18000-ға жуық артефакті (Тутанхамон галереясындағы 5000-ға жуық және басқа галереялардағы 13000-ға жуық) көрініс табады. Басты қызығушылық Тутанхамон патшаның қабірінің толық жинағы болып табылады. Жинаққа барлығы 5000-ға жуық бұйым кіреді және ол Каирдегі Египет мұражайынан көшіріледі. Басқа заттар Луксор, Минья, Сохаг, Ассиут, Бени Суеф, Фаюм, Дельта және Александриядағы қоймалар мен мұражайлардан көшіріледі. 2021 жылдың тамызында қайта құрылған Хуфу кемесі, күн кемесі, Ұлы пирамиданың жанындағы Гиза күн кемесі мұражайынан Ұлы Египет мұражайына көшірілді.