Кіріспе
Поляк-америкалық сәулетші Дэниел Либескинд (12 мамыр 1946 жылы туған) – поляк-америкалық сәулетші, суретші, профессор және декоратор. Либескинд 1989 жылы әйелі Нинамен бірге Studio Daniel Libeskind-ті құрды және оның бас дизайнері-сәулетшісі. Ол 2001 жылы ашылған Берлиндегі еврей мұражайының жобалануымен және құрылысымен танымал. 2003 жылдың 27 ақпанында Либескинд Манхэттеннің оңтүстік бөлігіндегі Әлемдік сауда орталығының жаңарту жобасының бас сәулетшісі атануына байланысты халықаралық деңгейде танылды. Ол сонымен қатар АҚШ-тағы Денвер өнер мұражайының кеңейтілген бөлігі, Дублиндегі Гранд Канал театры, Ұлы Манчестердегі Солтүстік Императорлық соғыс мұражайы, Канаданың Торонто қаласындағы Корольдік Онтарио мұражайындағы Майкл Ли Чин Кристаллы, Германияның Оснабрюк қаласындағы Феликс Нуссбаум үйі, Данияның Копенгаген қаласындағы Дания еврей мұражайы, Сингапурдағы «Көріністер» және Израильдің Рамат-Ган қаласындағы Бар-Илан университетіндегі Воль орталығы сияқты көптеген ғимараттардың жобаларын жасаған. Оның портфолиосында тұрғын үйлердің де бірнеше жобалары бар. Либескиндтің туындылары әлемнің ірі музейлері мен галереяларында, оның ішінде Заманауи өнер мұражайында, Баухаус архивінде, Чикаго өнер институтында және Помпиду орталығында көрмеленіп келген.
Daniel Libeskind (born May 12, 1946) is a Polish American architect, artist, professor and set designer. Libeskind founded Studio Daniel Libeskind in 1989 with his wife, Nina, and is its principal design architect. He is known for the design and completion of the Jewish Museum in Berlin, Germany, that opened in 2001. On February 27, 2003, Libeskind received further international attention after he won the competition to be the master plan architect for the reconstruction of the World Trade Center site in Lower Manhattan. Other buildings that he is known for include the extension to the Denver Art Museum in the United States, the Grand Canal Theatre in Dublin, the Imperial War Museum North in Greater Manchester, England, the Michael Lee Chin Crystal at the Royal Ontario Museum in Toronto, Canada, the Felix Nussbaum Haus in Osnabrück, Germany, the Danish Jewish Museum in Copenhagen, Denmark, Reflections in Singapore and the Wohl Centre at the Bar Ilan University in Ramat Gan, Israel. His portfolio also includes several residential projects. Libeskind's work has been exhibited in major museums and galleries around the world, including the Museum of Modern Art, the Bauhaus Archives, the Art Institute of Chicago, and the Centre Pompidou.
Ерте өмір және білім
Польшаның Лодзь қаласында дүниеге келген Либескинд, Дора мен Нахман Либескиндтің екінші баласы еді, екеуі де поляк еврейлері және Холокосттан аман қалғандар. Кішкентай кезінде Либескинд аккордеонда ойнауды үйреніп, тез арада виртуозға айналды, 1953 жылы Польша теледидарында өнер көрсетті. 1959 жылы Америка-Израиль мәдениет қорының стипендиясын жеңіп алып, жас Ицхак Перлманмен бірге ойнады. Либескинд Польшада 11 жыл өмір сүрді және қазірге дейін поляк тілінде сөйлей, оқи және жаза алады. 1957 жылы Либескиндтер Израильдің Гват кибуцына, содан кейін Тель-Авивке көшіп, 1959 жылы Нью-Йоркке келді. "Жерді жару: Польшадан "Нөлдік нүктеге" дейінгі иммигранттың саяхаты" атты автобиографиясында Либескинд кибуц тәжірибесінің жасыл сәулетке деген қызығушылығына қалай әсер еткені туралы айтты. 1959 жылдың жазында оның отбасы АҚШ-қа соңғы иммигрант кемелерінің бірімен Нью-Йоркке көшіп келді. Нью-Йоркте Либескинд Бронкстың солтүстік-батысындағы Біріккен Тұрғын Үй Кооперативінде, кәсіподақ демеушілігімен құрылған, орташа кірісті кооперативтік дамуда тұрды. Ол Бронкс ғылымдарының жоғары мектебінде оқыды. Әкесі жұмыс істеген баспахана Махаттеннің оңтүстік бөлігіндегі Стоун-стритте орналасқан еді, ол 1960 жылдары Дүниежүзілік сауда орталығының салынуын бақылады. Либескинд 1965 жылы АҚШ азаматы атанды. 1968 жылы Либескинд сәулетші Ричард Мейердің шәкірті ретінде қысқа уақыт жұмыс істеді.
Мансап
Либескинд өзінің мансабын сәулет теориясымен және профессорлық қызметпен бастады, әлемнің әртүрлі мекемелерінде жұмыс істеді. 1978 жылдан 1985 жылға дейін Либескинд Мичиган штатының Блумфилд Хиллс қаласындағы Кранбрук өнер академиясының сәулет кафедрасын басқарды. Оның практикалық сәулет мансабы 1980-ші жылдардың соңында Миланда басталды, онда ол сәулет конкурстарына қатысып, сонымен қатар Architecture Intermundium, сәулет және қала құрылысы институтын құрып, басқарды. Либескинд өзінің алғашқы ғимаратын 52 жасында, 1998 жылы Германияның Оснабрюк қаласында Феликс Нуссбаум үйінің ашылуымен аяқтады. Осыған дейін сыншылар оның жобаларын "салуға болмайтын немесе тым агрессивті" деп есептеген. 1987 жылы Либескинд Батыс Берлиндегі тұрғын үй салу конкурсын жеңіп алды, бірақ Берлин қабырғасы көп ұзамай құлап, жоба тоқтатылды. Либескинд өзінің алғашқы төрт жобалық конкурсында жеңіске жетті, соның ішінде 1989 жылғы Берлиндегі еврей мұражайы, ол Екінші дүниежүзілік соғыстағы Холокост құрбандарына арналған алғашқы мұражай болды және 2001 жылы халықаралық деңгейде танылып, көпшілыққа ашылды. Бұл оның алғашқы маңызды халықаралық жетістігі және қайта бірігуден кейін салынған алғашқы ғимараттардың бірі болды. 2007 жылы Либескинд жобалаған шыныдан жасалған аула қосылды. Либескинд жобалаған Берлиндегі еврей мұражайының академиясы 2012 жылы аяқталды. Либескинд 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылда қираған Дүниежүзілік сауда орталығын қайта құруға қадағалау үшін Төменгі Манхэттенді дамыту корпорациясымен таңдалды. Ол "Естелік негіздері" деп атаған жобасы 2003 жылы көпшілыққа таныстырылған кезде жақсы қабылданды, бірақ іске асырылғанға дейін маңызды өзгерістер енгізілді. Ол халықаралық түсіністік пен бейбітшілікті насихаттайтын суретшілерге берілетін Хиросима өнер сыйлығын алған алғашқы сәулетші болды. Оның көптеген жобалары естелік пен сәулет арасындағы терең мәдени байланыстарды зерттейді. "Daniel Libeskind Studio" штаб-пәтері Нью-Йорктегі Дүниежүзілік сауда орталығынан оңтүстікке қарай екі блок қашықтықта орналасқан. Ол көптеген мәдени және коммерциялық мекемелерді, мұражайларды, концерт залдарын, конгресс орталықтарын, университеттерді, тұрғын үйлерді, қонақүйлерді және сауда орталықтарын жобалады. Студияның соңғы аяқталған жобаларына Вильнюстегі MO мұражайы (Литва), Варшавадағы (Польша) Zlota 44 биік тұрғын үй кешені, Дарем университетіндегі (Англия) Огден фундаменталдық физика орталығы, Оттавадағы (Канада) Ұлттық Холокост ескерткіші және Сингапурдағы Кеппел шығанағындағы Corals, студияның бұрынғы аяқталған жобасы Reflections at Keppel Bay-ге жақын орналасқан.
Дизайн объектілері
Архитектуралық жобаларынан өзге, Либескинд көптеген халықаралық дизайн фирмаларымен ғимараттардың ішкі кеңістіктері үшін заттар, жиһаз және өнеркәсіптік жабдықтарды әзірлеуде жұмыс істеді. Оған Fiam, Artemide, Jacuzzi, TreP Tre Piu, Oliviari, Sawaya & Moroni, Poltrona Frau, Swarovski сияқты дизайн компаниялары тапсырыс берді.
Мүсіндер мен инсталляциялар
Либескиндтің дизайн жобаларына мүсін жасау да кіреді. 1990 жылдардың басында салынған бірнеше мүсін, оның 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында жасаған Micromegas және Chamberworks суреттер сериясын зерттеулерінің негізінде құрылған. Нидерландының Альмер қаласындағы Polderland Garden of Love and Fire тұрақты орнатылымы 1997 жылы аяқталды және 2017 жылдың 4 қазанында қайта жаңартылды. Мансабының кейінгі кезеңінде Либескинд Италияның Комо көлінде 2015 жылы аяқталған Life Electric мүсінін жобалады. Бұл мүсін физик Алессандро Вольтаға арналған.
Опера және өлең
Либескинд 1998 жылы Норвегия Ұлттық театрының "Архитектор" және 2001 жылы Саарланд мемлекеттік театрының "Тристан мен Изольда" сияқты қойылымдары үшін опера декорацияларын жасады. Ол сонымен қатар Луиджи Нононың "Intolleranza" және Deutsche Oper Berlin опера театрының Мессьеннің "Ассиздік Франциск" қойылымы үшін декорациялар мен костюмдерді жасады. Ол "Фишинг фром Пэвмент" кітабына енген еркін өлеңмен жазылған проза да жазды.
Академия
Дэниел Либескинд 1978-1985 жылдары Мичиган штатының Блумфилд-Хиллс қаласындағы Кранбрук өнер академиясының архитектура бөлімінің жетекшісі болды. Кранбруктағы қызметі кезінде ол Деррида сияқты теоретиктердің ықпалымен кеңістік тақырыбын зерттеді және архитектура мен академиялық ортадағы жетекші авангардтың құрамына кірді. Ол бірнеше жазба, көркем туындылар және ірі зерттеулер жасады, оның ішінде «Оқу машинасы», «Жазу машинасы» және «Есте сақтау машинасы» болды. «Архитектурадағы үш сабақ» деп аталған машиналар 1985 жылы Венеция биенналесінде көрсетілді, онда Либескинд «Тас арыстан» сыйлығына ие болды. Либескинд әлемнің көптеген университеттерінде оқытумен айналысты, оның ішінде Кентукки университеті, Йель университеті, UCLA, Гарвард университеті, Лондон университеті, Германиядағы Люпхана университеті және Пенсильвания университеті бар. Ол Америка католик университеті сияқты әртүрлі университеттерде студенттерге сабақ беруді жалғастыруда.
Сын
Либескиндтің көптеген жұмыстары жақсы қабылдануға қарамастан, олар жиі қатал сынға ұшырайды. Сыншылар Либескиндтің туындыларын деконструктивтік деп сипаттайды. Сыншылар оның архитектуралық сөздігінің шектеулі екенін, тік және өткір жиектерге, бұрыштарға және қиын геометриялық формаларға толып жатқанын, бұл клишеге айналып, орналасқан жері мен контексті ескермейтінін айтады. 2008 жылы Los Angeles Times газетінің сыншысы Кристофер Хоторн: «Даниел Либескиндтің жұмысы уақыт өте келе тереңдей түсетінін немесе күтпеген бағытқа бұрылатынын көргісі келгендер көбінесе күшін бекер жұмсады» деп жазды. 2006 жылы The New York Times газетінде Николай Орусов: «Оның ең нашар ғимараттары, мысалы, Англиядағы 2002 жылғы соғыс мұражайы, сындырылған әлемнің сынықтарын еске түсіреді, өзінің эстетикалық стилінің карикатурасы сияқты көрінеді» деді. Уильям Дж.Р. Кертис Architectural Review журналында Run Run Shaw Creative Media Centre-ді «мағынасы, формасы немесе мазмұны жоқ Либескиндтік клишелер жиынтығы» деп атады және оның Hyundai Development Corporation бас кеңсесі «тривиальды және шулы корпоративтік хабарламаны» жеткізді деп жазды.
Жұмыс
Төмендегі жобалар Studio Libeskind веб-сайтында тізімделген. Бірінші дата – конкурс, тапсырыс немесе алғашқы ұсынылым күні. Екіншісі – аяқталу күні немесе аяқталуының күтілетін күні.
Жеке өмір
Либескинд өзінің болашақ әйелі және бизнес-серігі Нина Льюиспен 1966 жылы Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Бундистер ұйымдастырған «Камп Хемшех» лагерінде танысты. Олар бірнеше жылдан кейін үйленді және дәстүрлі тойдан кейінгі саяхаттың орнына Купер Юнион стипендиясымен АҚШ-ты аралап, Франк Ллойд Райт салған ғимараттарды көрді. Нина – Studio Daniel Libeskind студиясының құрылтайшысы. Ол Канаданың көрнекті саяси қайраткері Дэвид Льюистің қызы және БҰҰ-дағы бұрынғы Канада елшісі Стивен Льюистің әпкесі. Либескинд Нью-Йорк, Торонто, Мичиган, Италия, Германия және Лос-Анджелес қалаларында тұрған. Нина мен Дэниел Либескиндтің үш баласы бар: Лев, Ноам және Рейчел.