Кіріспе

Американдық ғылыми фантастика редакторы Эдвард Грофф Конклин (6 қыркүйек 1904 - 19 шілде 1968) – американдық ғылыми фантастика антологиясын құрастырушы. Ол 40 ғылыми фантастика антологиясын, сондай-ақ бір құпия әңгімелер жинағын (дәрігер Ноа Фабрикантпен бірлесе редакциялаған) шығарды, үйді жақсарту туралы кітаптар жазды және ғылыми тақырыптар бойынша тәуелсіз жазушы болды, қатар жарияланған ақын да еді. 1950-1955 жылдары «Галактика ғылыми фантастикасы» журналының кітап сыншысы қызметін атқарды. Нью-Джерси штатының Глен Ридж қаласында дүниеге келген Конклин Дартмут колледжінде және Гарвард университетінде оқып, 1927 жылы Колумбия университетін бітірді. 1930-1940 жылдары түрлі жұмыстарда болды, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше мемлекеттік мекемелерде қызмет етті. Роберт М. Макбрайд & Co. компаниясында кітап редакторы болып жұмыс істеді, сондай-ақ Федералды тұрғын үй несие банкі, Стратегиялық қызметтер кеңсесі, Сауда департаменті, Ұлттық қатерлі ісіктер институты және Америка диабет қоғамы үшін қоғамдық байланыс жұмыстарын атқарды. Бұрын N. W. Ayer & Son жарнама агенттігінде ғылыми зерттеуші болып жұмыс істеген.

Қысқа көркем әдебиет

Конклин көркем әдебиет редакторы ретінде өзінің ерекшелігін 1930 жылы тапты. 26 жасында Нью-Йорктегі Doubleday кітап дүкенінің менеджерінің көмекшісі болып жұмыс істеген кезде ол алғаш рет The Smart Set журналының (1913 жылғы қараша) басылымында жарық көрген әңгіменің қатты мұқабамен шығуына мүмкіндік жасады. Ол ирланд жазушысы Джордж Мурдың "Су тасқыны" атты әңгімесінің 185 қол қойылған данасын қайта басып шығарды. 1934 жылы Конклин мен Бертон Раско "The Smart Set Anthology" (1944 жылы "Bachelor's Companion" деген атпен қайта басылды) атты антологияны жариялады – бұл сол әдеби журналдан алынған әңгімелердің алғашқы жинағы болды. Конклиннің қысқа әңгімелерге деген қызығушылығы 1936 жылы Брюс Бливенмен бірге редакцияланған "Жаңа Республика антологиясы: 1915-1935" басылымымен жалғасты. Келесі жылы, 1 қазанда, ол Люси Темпкинге үйленді. Келесі он жыл бойында ол метро, жалға берілетін кітапханалар және үй салу туралы кітаптар, сондай-ақ өлеңдер мен көптеген журналдық мақалалар жазды.

Ғылыми фантастика

Конклин ғылыми фантастиканы оқымай өскен, бірақ кейінірек өмірде оған келген. 1954 жылдың желтоқсан айында "Галактиканың бес жұлдызды сөресі" рубрикасында ол былай дейді: "Мен атом дәуірі басталғанға дейін бір жыл бұрын, 1944 жылға дейін бұл жанрдың шынайы жанкүйері болмадым. Ғылыми фантастика деп санауға болатын алғашқы туындыны оқығанымды есімде, ол 1924 жылы колледждің екінші курсында оқып жүргенімде, Х.Г. Уэллстің "Құдайлар секілді адамдар" кітабы еді. Ол маған зор әсер етті." 1930 жылғы бір бөлмедес оған "Ертедегі қорқынышты әңгімелер, фантастика және "ғылыми фантастика" жанрындағы ертегілердің" Аргози, All Story және басқалар журналынан алынған беттерінен құралған жинақтарды ұсынды. Ол өзінің алғашқы ғылыми-фантастикалық антологиясы туралы ұсынысты 1944 жылы Crown Publishers баспасына жіберді, ал кітап 1946 жылы жарық көрді, сол жылдың тағы бір маңызды ғылыми-фантастикалық антологиясынан – Реймонд Дж. Хили мен Дж. Фрэнсис МакКомас редакциялаған "Уақыт пен кеңістіктегі саяхаттардан" бірнеше ай бұрын. 785 беттен тұратын "Ғылыми фантастиканың ең жақсы туындылары" (1946) атты алғашқы ғылыми-фантастикалық антологиясынан кейін ол "Ғылыми фантастика қазынасы" (1948) кітабын жариялады. Оқырмандар көп ұзамай оның есімдерінің ерекшелігі мен экзотикалықтығына байланысты кітаптарын іздеуді бастады: "Ғылыми фантастика галактикасы" (1950), "Ғылыми фантастиканың үлкен кітабы" (1950) және "Ғылыми фантастиканың мүмкін әлемдері" (1951). Конклиннің кітапханалардың "Жаңа туындылар" бөліміндегі үлкен антологияларының көрнекті орналасуы 1950-ші жылдардың басында жанрдың өрлеу кезеңінде көптеген американдық оқырмандардың ғылыми фантастиканы таба алуына мүмкіндік берді. "Үрейдің құшағында" (Permabooks, 1951) – қорқынышты әңгімелер жинағы, ал ол 1953 жылы, оның қайтыс болуынан бір жыл бұрын Люси Конклинмен бірлесіп "Жоғарыдан келген оқырман" еңбегін жариялады. Төрт жылдан кейін Флоренс Александр Волькенге үйленді. Оның "Галактиканың бес жұлдызды сөресі" атты кітап сындық бағанасы "Галактика ғылыми фантастикасының" алғашқы санынан (1950 жылдың қазаны) 1955 жылдың қазанына дейін маңызды бөлігі болды. Сол кезеңде ол Grosset & Dunlap's Science Fiction Classics сериясын редакциялады, оны Роберт А. Хайнлайнның "Бұл горизонттың ар жағында" және Исаак Азимовтың "Мен, робот" сияқты туындыларын табу қиын болған шағын баспаларға арзан балама ретінде қарастырды, алайда сериядағы алғашқы туынды (Генри Каттнердің "Ашу") – осы әңгіменің алғашқы кітапта жарық көрген нұсқасы болды. "Ауа райымен жабдықталған үй" (1958) – ғылыми фантастика емес, үйді ауа райымен жабдықтау әдістерін практикалық тұрғыдан талқылайтын еңбек. Кітап 1982 жылы жаңартылған нұсқасымен қайта басылды. Өмірінің соңғы үш жылында Конклин "Ағылшын тілінің американдық мұралық сөздігінің" ғылыми редакторы болды. Ол Нью-Йоркте, Батыс 96-шы көшедегі 150-ші үйде тұрды. 63 жасында ол Нью-Йорк штатының Паулинг қаласындағы жазғы үйінде эмфиземадан қайтыс болды. Конклиннің ғылыми фантастикаға қосқан үлесі туралы толық зерттеу Бад Вебстердің "41 Above the Rest: An Index and Checklist for the Anthologies of Groff Conklin" кітабында қамтылған. Вебстердің зерттеуі Барри Н. Малцбергтің мына пікірін тудырды: Грофф Конклин сонымен қатар "Ағылшын тілінің американдық мұралық сөздігіне" анықтамалардың жазылуына үлес қосты. Оны басқалармен бірге "Анықтамалар" тақырыбында кездестіруге болады.