Кіріспе

Адольф Гитлердің жеке басына табынушылық "Гитлер мифы": Үшінші рейхтегі бейне мен шындық" - британдық тарихшы Иан Кершоудың 1987 жылы алғаш рет жарияланған кітабы.

Шолу

Кітапта Кершоу "Гитлер мифы" деп атаған тұжырымдаманы зерттейді, ол Адольф Гитлерді демагог және күшті қорғаушы ретінде бейнелейтін нацистік идеологияның екі негізгі тұсын сипаттайды. Демагог ретінде Гитлер неміс халқын бейнелейтін және қалыптастыратын тұлға ретінде ұсынылады, оған билік ету мандатын береді. Қорғаушы ретінде ол Германияны жауларынан қорғайды және Версаль келісімінің салдарынан пайда болған теңгерімсіздікті жояды. Бұл сол кездегі пропаганданың маңызды элементтері болды және нацистік режимнің фасадындағы алғашқы жарықтарды "жапсыруға" көмектесті, бірақ ол Германиядағы барлық шиеленістерді немесе жасырын қарсылықты жоюға көмектеспеді. Гитлер туралы аңыз Германияны Кеңес Одағы мен Батыс, әсіресе Үшінші Француз Республикасы қарсы жасаған құдаяттан құтқарған ретінде Германия халқын мемлекетке адалдық, мойынсұнушылық және бағыныштылықпен байланыстыратын өте күшті құрал болды. Неміс халқы Веймар Германиясының тиімсіз және тұрақсыз партиялық саясатынан ашуланды, ол өзінің халқын немесе экономиканы Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында одақтастар жүргізген қорлаудан құтқара алмады. Осылайша, Кершоу айтқандай, "Гитлер олар [неміс халқы] бағалаған кейбір нәрселерді білдірді, ал көптеген адамдар үшін Үшінші рейхтің көптеген жағынан жүзеге асырғаны сияқты ұлттық қайта өрлеудің нышаны мен тұлғасы болды". Бұл аңыз Гитлердің бірнеше жыл ішінде Германияның экономикасын қалпына келтірудегі үлкен табыстарымен, оны әлемдік Ұлы депрессияның құтқарылмайтын жағдайларынан қалпына келтіруімен көп сенімге ие болды. 1932 жылы Гитлер билікке келгенге дейін бір жыл бұрын жұмыссыздық бес жарым миллионнан астам адам болды, бірақ 1938 жылы неміс өнеркәсібі рекордтық деңгейде өндіріс жасап, жұмыссыздық 200 000-нан төмен болды және авторитаризмнен бері бірінші рет нақты жалақы өсті. 1938 жылы Гитлердің танымалдылығы көбейіп, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол күрт төмендеді. 1940 жылы Батыс елдерінің жеңістері ғана оны қайта жаңғыртты, ал тіпті содан кейін де Кеңес Одағына қарсы науқан Гитлердің танымалдылығының күрт төмендеуіне әкелді. Альберт Шпеердің айтуынша, 1939 жылы Гитлер туралы аңыз қатерлі болды, билік өкілдері құттықтаушы көпшілікті ұйымдастыруға мәжбүр болды, бұл Гитлердің бұрын уайымсыз арқа сүйеген спонтанды көпшілігінен айтарлықтай айырмашылықты көрсетті. Говард Смит өзінің "Берлиндегі соңғы пойыз" деген кітабында былай деп жазды: "Мен Гитлер туралы аңыздың миллиондаған адамнан көбірек әсерін Адольф Гитлердің өзі тартқанына сенімдімін".

Қабылдау

Кітап The English Historical Review, European History Quarterly және Journal of European Studies журналдарында қаралды.