Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жас король Вильгельм, тумасы Нгомбе немесе Нгомб'а Била (қайтыс болды 1882), Вильгельм II Бимбия, Камерун жағалауындағы Бимбияның және онда тұратын Исубу этносының басшысы және патшасы болды. Жас Вильгельм патшалық мұра етіп, билік монархиядан бай саудагерлерге ауысып барады, бұл жағдай Вильгельм II-нің құдіреті жоқ билігі кезінде нашарлады. Камерунның жағалауындағы халықтар арасында еуропалық сауда үшін бәсекелестік күшейген сайын, жас король Уильямның бәсекелестері көбейіп, оның орталықтандырылған билігі құлдырап кетті. Ол 1882 жылы өлтірілді.
Young King William, born Ngombe or Ngomb' a Bila (died 1882), was, as William II of Bimbia, the chief and king of Bimbia on the coast of Cameroon and of the Isubu ethnic group who lived there. Young King William inherited a kingdom where power was shifting from the monarchy to wealthy traders, a situation that only grew worse under William II's impotent rule. As competition for European trade among the coastal peoples of Cameroon grew more intense, young King William's rivals multiplied and his centralised authority crumbled. He was murdered in 1882.
Билік
Нгомбе Бимбияның королі Вильгельм I-нің ұлы болып туған. Нгомбе бимбиялық ханзада ретінде Исубу басшыларына тең мәртебеге ие болды. Мысалы, 1848 жылы 31 наурызда ол Бимбиадағы адам құрбандығын тоқтатқан келісімге қол қойғандардың бірі болды. Вильгельм I 1877 жылға дейін қайтыс болды. Бимбия XIX ғасырдың басында өркениетінің биік тұсынан бері тұрақты соғыста болды, өйткені бәсекелес топтар еуропалық саудагерлердің ықыласы үшін күресті. Осылайша Исубу монархиясының күші де әлсіреп кетті. Нгомбе мұрагерлік тізбекте келесі орынға ие болғанымен, оның билікке көтерілуіне Сары ақша деп аталатын басқа талапкер қарсылық білдірді. Дауды шешу үшін Ұлыбританияның консулы Хопкинс шақырылды, бірақ оның қатысу дәрежесі белгісіз. Нгомбе конкурста жеңіске жетіп, Бимбияның Вильгельм II тажына отырды. Еуропалық саудагерлер мен миссионерлер жаңа монархты баптист миссионері Томас Комбердің сөзімен айтқанда "тыныш, жақсы ниетті жас жігіт" деп қарастырды және оны жас Вильгельм патша деп атады. Өзінің жағымды болмысына қарамастан, жас Вильямға бөлшек-бөлшек күйде қалған мемлекет мұра болды. Оның қиындықпен билікке енуі жағалауды сипаттайтын көптеген Исубу арасындағы қақтығыстардың белгісі болды. Байлық әлеуметтік мәртебені анықтауда тұқым қуалаушылық сияқты маңызды болды, бұл Уильямның басымдылығына бірнеше бәсекелестердің шығуына мүмкіндік берді. 1878-1879 жылдар аралығында Томас Комбер Уильямдан Бимбияндық адамды сиқыршылық үшін асылып өлтіруден сақтауын сұрады. Уильям бірдеңе істеу керектігіне келіскенін білдірді, бірақ ол астанасы Уильямстаунға басшыларды шақырудан қорыққанын айтты. Патша Комберге Вильям сияқты билігі бар бірнеше бимбиялық басшыларды әрекет етуге келісуге мәжбүр ететінін түсіндірді. Жас Вильямды еуропалықтардың ішкі аймаққа үнемі шабуыл жасауы да алаңдататын. Бұл зерттеушілердің көпшілігі миссионерлер болса да, Уильям олардың күш-жігері ішкі тайпалармен тікелей саудаға әкеліп, Исубтың араласшы рөлін жояды деп қорықты.
Ngombe was born to King William I of Bimbia. As a Bimbian prince, Ngombe enjoyed a status equal to that of Isubu chiefs. On 31 March 1848, for example, he was among the signatories for an engagement ending human sacrifice in Bimbia. William I died sometime before 1877. Bimbia had been in a state of almost perpetual war since its height in the early 19th century, as rival factions fought for favour with European traders. The power of the Isubu monarchy thus waned as well. Although Ngombe was next in the line of succession, his ascension was opposed by another claimant, known as Yellow Money. Acting Consul Hopkins of Great Britain was called in to settle the dispute, although his degree of input is not known. Ngombe won the contest and was crowned William II of Bimbia. European traders and missionaries saw the new monarch as, in the words of Baptist missionary Thomas Comber, "a quiet, well meaning, young man" and dubbed him young King William. Despite his agreeable nature, young William inherited a state in tatters. His difficult accession was a symptom of the many inter Isubu conflicts that characterised the coast. Wealth had become just as important as heredity in determining social status, which had allowed several rivals to William's primacy to emerge. Sometime between 1878 and 1879, Thomas Comber asked William to prevent a Bimbian man from being hanged for witchcraft. William expressed his agreement that something should be done but stated that he was too afraid to call the chiefs to a palaver in Williamstown, his capital. The king explained that Comber would have to get several other powerful Bimbian chiefs to agree to take action, since they had just as much power as William did. Another of young William's major concerns was the Europeans' steady push inland. Although most of these explorers were missionaries, William feared that their efforts would result in direct trade with the inland tribes and the elimination of the Isubus' role as middlemen.
Қылмыс және мұра
1882 жылдың 1 желтоқсанынан бұрын жас король Уильям Бимбия жағалауындағы Лимбола ауылында өлтірілді. Соппо ауылының патшасы Волоа во Фике соны жасады деп айыпталады. Бимбия монархиясы толығымен құлдырады. Бірде-бір мұрагер барлық бимбиаларды өзінің туына біріктіре алмады, сондықтан бимбиа ұлты іс жүзінде жойылып кетті. Алайда жас Вильгельмнің қысқа уақыт билік жүргізе алғаны оның беделін және билігін көрсетті.
Sometime before 1 December 1882, young King William was murdered in Limbola, a village on the Bimbian coast. King Woloa wo Fike of the Bakweri village Soppo was blamed for ordering the deed. The Bimbian monarchy crumbled completely. No heir could unite all Bimbia under his banner, and Bimbia as a nation essentially ceased to exist. However, the fact that young King William was able to reign at all, however briefly, indicates the prestige and power that William I had been able to establish and that young King William had managed to at least partially retain.