Кіріспе

Польша картографы Бернард Ваповский (1475-1535) ең алғашқы польшалық картографтардың бірі болды және 1526 жылы Польшаның алғашқы егжей-тегжейлі картасын жасаған. Ваповский "Польша картографиясының атасы" деп саналады. Ваповский Ескі патша Сигизмундтың хатшысы болып қызмет етті және Польша, Сарматия, Скандинавия, Вармия (Эрмландия) және Померанияның бірнеше карталарын Николай Коперниктің көмегімен жасап, поляк картографиясында бірнеше жетістіктерге қол жеткізді.

Өмір

Ваповский Примысьльдің жанында, отбасының Ваповец ауылында дүниеге келді (осыдан оның тегі, ауылдың атынан қалыптасқан қосымша есім). Ваповскийдің Польшаның алғашқы картасы 1505 және 1506 жылдары Римде жасалған деп есептеледі. 1505 жылы Римге келген Ваповский Эразм Циольктың Польша елшілігіне қосылды, елші оны Рим папасы Юлий II-ге таныстырды және кардинал Пьерр Юлий II қорғауына алды. Ваповски бірнеше жыл бойы Римде Киелі орынның сотында болды, онда ол 1491 жылы басылған кардинал Николас де Кузенің картасын қолдана отырып, Ягеллон мемлекеттерінің картасында жұмыс істеді. Ваповский Краков университетінде оқыды, онда оны және оның өмірлік досы Николай Коперникті Альберт Брудзевский оқытты. 15 ғасырда Птолемейдің "География" (150. А. Д.) және Ваповский 1507 және 1508 жылдары Географияның басылымдарына поляк және рутериялық жерлердің карталарын жасады. Ваповскийдің ең елеулі картасы 1526 жылы Краковта жасалған және жарияланған. Бұл Польшаның алғашқы үлкен масштабтағы (1:1,260,000) картасы және ең жоғары ғылыми стандарттарға сәйкес Польшаның ең көне картасы болып табылады. 1510 жылы Пруссияның картасын суреттеп шығарды.

ХХ ғасырдағы табылған заттар мен қалпына келтіру

Қазіргі уақытта Ваповскидің карталарының ешқайсысы сақталмаған және уақытпен жоғалған. Ваповскийдің карталары 1528 жылы Польшаның сол кездегі астанасы Краковта болған үлкен өртте өртенген болуы мүмкін. Ваповски карталарының тек бөлшектері ғана табылды. 1932 жылы Казимир Пьекарски Бохня тұздықтарының бірінің қаптамасында Ваповскийдің 1528 жылғы картасының үзінділерін кездейсоқ тауып алды. 1935 жылы доктор Чарльз Бучек Ваповскидің картасын фрагменттерден қалпына келтірумен айналысты. Бұл фрагменттер Варшаваның Орталық ескі жазбалар мұрағатында сақталған, бірақ 1944 жылы Варшавадағы көтерілісте немістер оларды жойды.