Кіріспе
Британ аралдарын қамтитын грек православ епархиясы Тиатера және Ұлыбританияның архиепархиясы - Шығыс Православ шіркеуіндегі Константинопольдің Экуменикалық Патриархатының архиепархиясы. Қазіргі архиепарх - Никитас Лулиас. Оның юрисдикциясы Ұлыбритания, Ирландия Республикасы, Мэн аралы және Норманд аралдарында тұратын православиелік мәсіхшілерді қамтиды. Оның мүшелері негізінен грек кипрліктері, материктегі грек көшіп келушілері және олардың ұрпақтары, соңғы уақытта поляктар, белорустар және украиндықтармен бірге ағылшындықтар. Епископтық орын - Лондон қаласында орналасқан Қасиетті Даналық соборы (Святая София деп те аталады).
The Archdiocese of Thyateira and Great Britain is an archdiocese of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople in the Eastern Orthodox Church. The incumbent archeparch is Nikitas Loulias. Its jurisdiction covers those Orthodox Christians living in the United Kingdom, the Republic of Ireland, the Isle of Man, and the Channel Islands. The adherents are largely of Cypriot Greek descent, mainland Greek migrants and their descendants, and more recently native British converts along with a few Poles, Belarusians, and Ukrainians. The episcopal seat is the Cathedral of Holy Wisdom (also known as Saint Sophia's) which is situated in the city of London.
Епархиялық әкімшілік
Архиепископтық епархия - Экуменикалық Патриархаттың көптеген метрополистерінің бірі. Ол Батыс Еуропадағы православиелік мегаполистердің кеңейтуінің бөлігі ретінде құрылды, оның ішінде Австрия, Бельгия, Франция, Германия, Италия, Швеция және Швейцария. Архиепископ Ұлыбританиядағы әртүрлі православиелік шіркеу органдарының "Primus inter pares" болып саналады. Сондықтан архиепископ Британ аралдары мен Ирландияның Пан-православ епископтық ассамблеясының басында отырады. Архиепископтық бас кеңсесі Лондонның Бейсвотер ауданындағы Тьятеира үйінде орналасқан.
Тарих
Англиядағы алғашқы грек православие қауымын 1670 жылы Маниден келген 100 грек босқыны құрды. Сонымен қатар, теология, студенттер, кофехана иелері, саудагерлер мен теңізшілер болды. Олардың діни қызметкері Дэниел Бульгарис болды. Ол да Лондонның англикан епискобынан өзінің өсіп келе жатқан қауымына тұрақты шіркеу салуға рұқсат алу үшін бастамашылық жасады. Оның күш-жігерін 1676 жылы Самос архиепискобы Жозеф Георгериннің келуі күшейтті, ол бастапқыда Лондонға "Шығыс грек шіркеуінің пайдалануы үшін" өзінің Антологиясын басып шығару үшін барған болатын. Көп ұзамай Лондон билігі оларға шіркеу салуға рұқсат берді. Георгинес қажетті қаражатты жинау үшін өзінің қызметшісі Доминикос Кратианаспен бірге ел аралап жүрді. Сохо қаласында 1677 жылы ашылған шіркеу көп ұзамай грек көшесіне айналған Панагияға арналған. Алайда, Доминик Кратиананы қожайыны ақша жоғалтып кеткен деп айыптап, сотқа бергенде, жағдай нашарлай бастады. Кратиана оны "Папизмге қарсы әрекет жасады" деп айыптап, қарсылық білдірді. 1684 жылы шіркеу тәркіленді және Франциядан келген гугенот босқындарға тапсырылды, бұл грек архиепискобының ашуына әкелді, ол осы әрекетті сынға алған және ағылшын билігі қауымды қалай иемденгенін егжей-тегжейлі түсіндірген ашулы памфлет жазды және таратты. Ол қауымның "осы шіркеуді ешқашан сатпағанын, әрі оны салу үшін ешқандай қаражат алмағанын" жазды. Шіркеу қазір жоқ, бірақ бас кіреберіс үстінде орнатылған бағыштау тақташасы қазір Бейсуотердегі грек православ шіркеуінің соборының нартексінде орналасқан. Келесі 150 жыл бойы қауымға Ресей империясының елшілігінде ғибадат етуге тура келді. Ақырында 1837 жылы Лондондағы Финсбери паркіне автономды қауым құрылды. Бірінші жаңа шіркеу 1850 жылы Лондон көшесінде қалада салынған. 1877 жылы Лондонда православиелік иммигранттардың ағымын көбейту үшін Санкт-София (Киелі даналық) шіркеуі салынды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Лондонда, Манчестерде, Кардиффте және Ливерпульде үлкен православие қауымдары болды, олардың әрқайсысы өз шіркеуіне назар аударды.
Тиатера және Ұлыбритания митрополиті (19221968)
Бұл маңызды қауымдарды қалай басқару мәселесі 1922 жылға дейін шешілмеген, ол кезде Экуменикалық Патриархаттың Киелі Синоды Экуменикалық Патриарх Мелеций IV бастамасы бойынша Орталық және Батыс Еуропаны Лондондағы өзінің көсемімен бақылайтын метрополия құрды, оны "Театира және Ұлыбритания метрополиясы" деп атады. Тиатира қаласы Аян кітабында айтылған жеті Апостолдық шіркеудің бірі еді. Экуменикалық Патриархат жаңадан құрылған Метрополистің бірінші иерархы ретінде митрополит Герман Стринопулосты сайлады. Оның ұзақ уақыт (1922 - 1951) билікте болуы Ұлыбританияда, сондай-ақ Батыс және Орталық Еуропаның басқа елдерінде Тиатира митрополиясы мен Ұлыбританияның қарамағында көптеген грек православ қауымдарын құрумен ерекшеленді. 1951 жылы Филадельфияның бұрынғы митрополиті Афинагор Каввадас Тиатера мен Ұлыбританияның митрополиті болып сайланды. Ол өзінің қызметі кезінде өзінің алдыңғысының пасторлық және рухани жұмысын жалғастырды, Ұлыбританияда және Батыс Еуропаның қалған бөлігінде грек православиеінің тарихи, әлеуметтік және теологиялық қатысуын қалыптастыруға ықпал етті. 1963 жылдың 10 желтоқсанында сол кездегі митрополит Афинагор Коккинакис Тиатеира және Ұлыбритания митрополиті болып сайланды, ал 1968 жылдың 24 ақпанында Тиатеира митрополиті Тиатеира және Ұлыбританияның архиепископиясы болды, атап айтқанда Британ аралдарына жауапты болды. Оның өкілеттігі кезінде архиепископтық епархияның дамуы әсерлі болды, алайда архиепископтық епархияның пасторальдық юрисдикциясы Скандинавия епархиясы мен Исландияның жоғалуынан, Экуменикалық Патриархаттың Франция, Германия және Австрия митрополиттерін құруы салдарынан шектелген.
Тиатеира және Ұлыбритания архиепископиясы (1968-қазіргі уақытқа дейін)
Архиепископ Афинегор модернизациялау бағдарламасына кірісті және архиепископтық даму архиепископтық қатынаспен байланысты бірқатар реформаларды қамтыды Грекия мен Кипр диаспорасының басқа мекемелері Ұлыбританияда, атап айтқанда, оның қауымдастықтарының білім беру жобаларын ұйымдастыру, журналдар шығару (Ортодоксальдық херальд, ресми пасторальдық басылым), жаңа, тиімді епископтарды сайлау және 1974 жылы Кипрге түрік армиясының шабуылдары салдарынан босқындардың "су тасқынын" табысты басқару. Архиепископ Афинагор 1979 жылы 9 қыркүйекте Лондонда қайтыс болды. Содан кейін Экуменикалық Патриархаттың Киелі Синоды 1979 жылы Александрия шіркеуінің алдындағы Аксум (Эфиопия) митрополиті Мефодий Фуаияны архиепископлыққа тағайындады. Ол Александрия шіркеуінен Экуменикалық патриархатқа ауысты. Ол 1988 жылы сәуірде Экуменикалық Патриархат оны қайтарып алғанға дейін архиепископ Афинагордың жобасын жалғастырды және оған Писидия митрополиті атағы берілді. Ол 2006 жылы Афинада қайтыс болды. 1988 жылдың сәуірінде Экуменикалық Патриархат Тропаиу епискобы Грегориос Теохарусты жаңа архиепископ етіп сайлады. Грекияның православие диаспорасының істері мен шындықтары туралы жақсы хабардар болғандықтан, Ұлыбританияда диякон, діни қызметкер, архимандрит және епископ ретінде қызмет еткендігіне байланысты және реформаға деген құлшынысымен қаруланған жаңа архиепископ архиепископты, қауымдарды және оның мектептерін түбегейлі өзгертті. Ол архиепископ ретінде ұзақ қызмет етті, ол отыз бір жыл бойы тақты ұстады. Қарт және әлсіз денсаулығы себептерімен архиепископ Грегориос отставкаға кетті, ал Никитас Лулиас Бартоломейдің ұсынысы бойынша Экуменикалық Патриархаттың Киелі Синоды Тиатера мен Ұлыбританияның архиепискобы болып сайланды. 2019 жылдың 27 шілдесінде Лондонның "Құдайлық даналық" кафедральдігінде оның таққа отырғызылуы өтті.