Кіріспе

Солтүстік Америкадағы Шығыс православие шіркеуі

Америкадағы Православие шіркеуі (АПШ) – Солтүстік Америкада орналасқан Шығыс православие христиан шіркеуі. АПШ құрамына АҚШ, Канада және Мексикадағы 700-ден астам приход, миссия, қауымдастық, монастырь және мекеме кіреді. 2011 жылы АҚШ-та шамамен 84 900 мүшесі болды. АПШ-ның бастауы 1794 жылы Ресей Америкасының бір бөлігі болған Аляскада сегіз орыс православие монахтары құрған миссионерлік қызметке байланысты. 1867 жылы АҚШ Алясканы Ресейден сатып алғаннан кейін бұл Ресей Православие шіркеуінің толық диоцезіне айналды. XIX ғасырдың соңында Ресей Православие шіркеуі Шығыс және Орталық Еуропадан келген иммигранттардың (көптегені бұрынғы Шығыс католик шіркеулерінен, «Грек католиктерінен») және Таяу Шығыстан келгендердің арқасында АҚШ-тың басқа аймақтарында өсті. Бұл иммигранттар ұлты мен этникалық тегіне қарамастан, Ресей Православие шіркеуінің Солтүстік Америкадағы бір епархиясының басшылығымен біріктірілді. Большевик революциясынан кейін Мәскеу патриархы Тихон Ресейден тыс барлық орыс православие шіркеулеріне өздерін дербес басқаруға нұсқау берді. 1924 жылы Америкадағы православие шіркеулері Америкадағы орыс православие грек-католик шіркеуінің өзін-өзі басқару құқығына ие болды. 1970 жылы Америкадағы орыс православие грек-католик шіркеуі Ресей Православие шіркеуінен автокефалия алды және Америкадағы Православие шіркеуі деп қайта аталды. Оның иерархтары Америка Құрама Штаттарының Каноникалық Православ епископтарының Ассамблеясының құрамына кіреді. АПШ әлемдегі көптеген Шығыс православие шіркеулерімен толық қарым-қатынаста болғанымен, АПШ-ның автокефалиясы толыққанды мойындалмаған. АҚШ-тағы көптеген православие юрисдикцияларынан айырмашылығы, АПШ-ның ешқандай шетелдік ұлтқа жақындығы жоқ, бірақ АПШ мүшелерінің көпшілігі еуропалық американдықтар, ал АПШ дін қызметкерлерінің көпшілігі АҚШ-та туып өскендер. Дегенмен, АПШ-та румын, болгар және албан иммигранттары үшін басқа да аз ұлтты епархиялар бар. Сонымен қатар, тарихи жағдайларға байланысты, кейбір этникалық топтар (әсіресе орыс американдықтары, русин американдықтары және Алясканың жергілікті халқы) АПШ-та жалпы халыққа қарағанда пропорционалды емес түрде өкілдік етіледі. Литургиялық және шіркеу дәстүрлері, ән айту формалары, литургиялық рәсімдер, киім, иконография, шіркеу славян тілінің қолданылуы және архитектура негізінен орыс православиесінен шыққан. АПШ қазіргі уақытта орыс, болгар, грузин, поляк, серб, чех және словак шіркеулері АПШ-ның автокефалиясын мойындайтынын мәлімдейді. Оны мойындамайтын шіркеулердің арасында Константинопольдің Экуменикалық Патриархаты бар, ол Ресей шіркеуінің автокефалия беруге құқығы жоқ деп санайды, өйткені сол кездегі Ресей шіркеуі Кеңес үкіметінің ықпалында болды деп есептеледі. Экуменикалық Патриарх сондай-ақ Халкидон кеңесінің 28-ші канонын келтіреді, ол Константинополь епископтарының «варварлар арасында» (яғни Рим империясынан тыс) орналасқан епархиялардағы юрисдикциясын Экуменикалық Патриархаттың бұл мәселедегі құқықтық негізі ретінде бекітеді. Қалған шіркеулер АПШ-ны автокефальды деп танымайды, бірақ олар шіркеудің өзін-өзі басқару құқығын мойындайды. Саяси және шіркеулік даудың нысаны болғанымен, бұл дау АПШ пен кеңінен Шығыс православие шіркеуінің арасындағы қарым-қатынасқа кедерес келтірмейді.

Ресми атауы

1970 жылдың сәуірінде Ресей Православ шіркеуі берген Автокефалия Томосына сәйкес, шіркеудің ресми атауы – Америка Автокефальдық Православ шіркеуі. Дегенмен, 1970 жылғы наурыздағы Автокефалия Томосы туралы келісімнің VIII бабында шіркеудің заңды атауы Америка Православ шіркеуі деп өзгертілді (орыс тілінде грамматикалық артикльдер қолданылмайды).

Миссионерлік қызмет

Шығыс православие дінін қабылдаған алғашқы эскалеут халықтары – 18 ғасырдың ортасында Сібірдің тері саудагерлерімен байланыста болған алеуттар. Олар көбінесе Шығыс православие дінінің сауда серіктестерімен немесе Ресей әскери-теңіз флотының барлау кемелерінде қызмет ететін дін қызметкерлерінің сирек сапарлары кезінде крещение рәсімінен өтті. 1784 жылы саудагер Григорий Шелихов Аляскадағы орыс колониясын құрды. Шелиховтың Кодиак аралын отарлауға жасаған әрекеті жергілікті халықтың қарсылығына ұшырады. Ол Ресейге оралып, Александр Барановты колония директоры етіп тағайындады. Шелихов Ресей императорлық сарайын өзінің отаршылдық амбицияларының маңыздылығына көндіру үшін Валаам монастырынан еріктілерді шақырды, бұл орта Кодиак архипелагының ландшафтына, сондай-ақ Коневский монастырына едәуір ұқсас болды, олар жаңа колонияға саяхаттау үшін келді. Архимандрит Иоасаф Болотов басқаратын еріктілер Санкт-Петербургтен шығып, Кодиак аралына келді. Олар Ресей отаршылары мен Барановтың Кодиак тұрғындарына қатысты жасаған қатыгездігінен қатты таң қалды. Олар Шелиховқа жергілікті халыққа жасалған зорлық-зомбылық туралы есептер жіберді, бірақ олар назарға алынбады. Бірақ, жауап ретінде Киелі Синод 1796 жылы Аляскада қосымша епископтық орын құрды және Иоасафты епископ етіп тағайындады. Иоасаф және оның кішкентай тобы 1798 жылы Ресейге оралып, оның қадірленуіне қатысты және олардың көзімен көргендерін баяндады. 1799 жылдың мамырында колонияға қайтып келе жатқанда, кеме суға батып, барлығы қаза тапты. 1800 жылы Баранов қалған монахтарды үй қамауына алып, оларға жергілікті халықпен әрі қарым-қатынас жасауға тыйым салды. Лидерлік болмаса да, Аляскадағы Шығыс православие миссиясы өсуін жалғастырды. Алайда, 1811 жылы Киелі Синод епископтық орынды ресми түрде жапты. 1823 жылға дейін Киелі Синод Аляскаға жаңа дін қызметкерін жіберу туралы нұсқау жібермеді. Ырқытск қаласынан келген Иоанн Вениаминов ерікті түрде сапарға шығып, 1823 жылдың мамырында Ресейден кетті. Ол және оның отбасысы Уналаска аралына келді. 1840 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін Вениаминов монах болып, Иннокентий есімін алып, Камчатка, Курил және Алеут аралдарының епископы болып тағайындалды, осылайша ол Иоасаф епископынан бері Аляска миссиясының алғашқы басқарушы епископы болды. Иннокентий епископы 1850 жылы архиепископ дәрежесіне көтерілді. Алясканың жергілікті тілдері мен мәдениеттерін православие дәстүрімен үйлестіруге бағытталған миссионерлік және ғылыми еңбегі үшін Иннокентий 1977 жылы Америкадағы Шығыс православие шіркеуінің қасиеттісі болып жарияланды және Алеуттардың нұрландырушысы және Америкаға апостол ретінде танылды.

Өсу

1868 жылы АҚШ-та алғашқы православие шіркеуі Калифорния штатының Сан-Франциско қаласында құрылды. XIX ғасырдың соңынан бастап Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін АҚШ-қа иммиграция толқыны болды. Осы жаңа келгендердің арасында әлемнің дәстүрлі православие христиандығының орталықтарынан келген иммигранттар да болды. Ресей және Австро-Венгрия империяларынан келген көптеген иммигранттар епархияның негізін құрады. 19 ғасырдың қалған бөлігінде ел бойынша көптеген приходтар ашылды. Бұл приходтар көбінесе көпұлтты болғанымен, көпшілігі миссионерлік епархиядан қолдау алды. 1872 жылы епархиялық орын Аляскадан Сан-Франциско қаласына (АҚШ) көшірілді. Миссия 1867 жылы Алясканың АҚШ-қа сатылуынан кейін 1870 жылдың 10 маусымында Аляска және Алеут аралдарының жеке епархиясы ретінде құрылды. 1870 жылдың қарашасында Нью-Йоркте алғашқы Шығыс православие шіркеуі қасиеттендірілді. АҚШ-тағы кейбір латын шіркеуінің епископтары Шығыс католицизміне күмәнмен қарады; мысалы, Сент-Пол қаласының (Миннесота штаты) архиепископы Джон Ирландия, әсіресе үйленген дін қызметкерлері мәселесінде, тікелей қарсы болды. 1891 жылы Алексис Тот 361 Шығыс католигін Шығыс православиесіне өткізді. 1909 жылы қайтыс болғанға дейін Тот 65 тәуелсіз қауымнан шамамен 20 000 Шығыс католигін Шығыс православиесіне әкелді. 1917 жылға қарай 100 000-нан астам жатқан 163 Шығыс католик приходтары православиеге ауысты. Осы еңбегі үшін Тот 1994 жылы OCA-да қасиетті деп жарияланды. Шіркеудің Аляскадан тысқары жерлерге кеңеюін мойындап, епископ Тихон (Белавин) Киелі Синодтан епархия атауын Алеут және Солтүстік Америка епархиясы деп өзгертуді сұрады. Бұл 1900 жылдың ақпан айында мақұлданды. 1903 жылы Аляскаға көмекші епископ тағайындалды, ал 1904 жылы Рафаэль Хававини араб приходтарын басқаруға тағайындалды. 1905 жылы епископ Тихон епархиялық басқарманы Сан-Францискодан Нью-Йоркке көшірді. Сол жылы Киелі Синодқа жолдаған есебінде епископ Тихон епархия жұмысындағы күрт өзгерістерді ұсынды. Өсіп келе жатқан көпұлтты православие қауымының қажеттіліктерін ескере отырып, ол миссионерлік епархияны көптеген этникалық көмекші епархиялардан тұратын, өзін-өзі қамтамасыз ететін американдық епархияға қайта құруды ұсынды. Оның жоспары бойынша, орыс (Нью-Йорк), араб (Бруклин), серб (Чикаго) және грек епархиялары құрылуы керек еді. Сонымен қатар, ол дін қызметкерлері мен миряннан тұратын басқару кеңесін құруды ұсынды, ол әкімшілік және канондық мәселелерді талқылау үшін жиналатын еді. 1945 жылы Пенсильвания штатының Мейфилд қаласында алғашқы Бүкіламерикалық Собор өтті. Алайда, архиепископ Тихон сол жылы Ресейге қайта тағайындалғаннан кейін оның реформаларының көп бөлігі іске аспады. Осы кезеңде епархияның назарында білім беру және қайырымдылық мәселелері тұрды. 1905 жылы архиепископ Тихон Миннеаполисте (Миннесота штаты) Шығыс православие семинариясын құруды қадағалады. 1912 жылы Сент-Платон семинариясы Миннеаполистен Тенефлиге (Нью-Джерси штаты) көшіріліп, 1923 жылға дейін 78 студентті қабылдады. 1916 жылы Бруклинде аккредиттелмеген орыс әйелдер колледжі ашылды. Иммигранттар қоғамы мен жетімдер үйі де құрылды, сондай-ақ АҚШ-тағы алғашқы православие монастырлары (1905 жылы ерлерге арналған Киелі Тихон монастыры және 1915 жылы әйелдерге арналған Киелі Құдай анасының қорғауы монастыры) құрылды. 1917 жылға қарай американдық епархия Ресей православие шіркеуінің ең ірі епархиясы болды. Ол 1890 жылы он приходтан 350-ден астамға дейін өсті. Епархияның қаржысының көп бөлігі Ресей шіркеуінен, Императорлық миссионерлік қоғам арқылы түсті. Сол жылы болған оқиғалар американдық епархия мен Ресей шіркеуінің арасындағы байланысқа елеулі нұқсан келтірді.

Революция мен толқулар

1917 жылғы Ресей революциясы және одан кейінгі коммунистік Кеңес үкіметі Ресей Православ шіркеуі үшін қысымшылық кезеңін бастады. Шіркеу мүлігі тәркіленді, ал Патриарх Тихон қарсылық көрсеткенде, ол 1922 жылдың сәуірінен 1923 жылдың маусымына дейін түрмеге қамалды. Патриарх Тихон 1922 жылы Ресей Православ епископтарына патриархатпен қалыпты байланыс орнатылғанға дейін уақытша тәуелсіз ұйымдар құруға ресми түрде рұқсат берді. Америка епархиясындағы этникалық топтар басқа ұлттық шіркеулермен қайта байланыса бастады. 1918 жылы Канададағы украиндықтардың бір тобы Канададағы Украин Грек Православ шіркеуін құрды, ал 1922 жылы Американың Грек Православ архиепископиясы құрылды. 1926 жылы сербтер Сербия Православ шіркеуіне қосылды. Қайта құрылымдасудың нәтижесінде Афтимиос (Офиеш) және Платон 1927 жылы Американың Православ Католик шіркеуін бекітті. 1922 жылы Ресей Православ шіркеуінің орнына "Тірі шіркеу" деп аталатын оқшауланған топ мемлекеттік танылу алды. АҚШ-та Джон Кедровский бастаған "Тірі шіркеу" дін қызметкерлерінің тобы биліктегі американдық иерарх Епископ Александрды (Немоловский) қызметтен шеттетуге тырысты. Епископ Александр өзінің епархиясындағы саяси және этникалық күреспен қатар, Ресей шіркеуінен қаржы жоғалтудың нәтижесінде шіркеудің өсіп келе жатқан қарызымен де күресуге тура келді. Ол несие берушілерге төлеу үшін шіркеудің мүлкін ипотекаға беруге мәжбүр болды және 1922 жылы оның орнын 1907 жылдан 1914 жылға дейін епархияның архиепископы болып қызмет еткен архиепископ Платон (Рождественский) басқарды. Архиепископ Платон қайтып келгеннен кейін, ол 1922 жылы қарашада үшінші Бүкіл Америкалық Соборда Бүкіл Америка және Канаданың митрополиті болып сайланды. Көп ұзамай Ресейдегі коммунистік билік (Тірі шіркеумен бірлесіп) АҚШ-тағы шіркеудің мүлкін тартып алуға тырысты. Бұған жауап ретінде 1924 жылы сәуірде төртінші Бүкіл Америкалық Собор шақырылды. Собор барысында Солтүстік Америка епархиясын уақытша өзін-өзі басқару деп жариялаудың тарихи қадамы жасалды. Бұл Ресей шіркеуімен қарым-қатынас қалыпқа келгенге дейін ғана қажет болды, ал бұл қадамды Патриарх Тихонның бұрынғы жарлығы негіздеді. Епархия ресми түрде Американың Ресей Православ Грек-Католик шіркеуі болып тіркелді. Тихонның жарлығында осы уақытша автономияға қойылатын шарттар орындалмағанына қарамастан, Ресей шіркеуінің американдық епархиясы 1924 жылы патриархаттың наразылығына қарамастан өзін-өзі басқаруды жариялады, ол онымен қарым-қатынаста болды және егер оның американдық филиалы дайын болса, басқаруға қабілетті еді. Америкадағы филиалдың патриархатқа мойынсұнудан бас тартуы ресми түрде оның талаптары орындалмаған құжатқа негізделген. Алайда шын мәнінде, бұл коммунизмнен қорқу және патриархаттың компромиске ұшырағандығы туралы сенім болды, бұл төңкеріске себеп болды, бұл Митрополияның өзін Ресейден тыс Ресей Православ шіркеуінен (ROCOR) ажырату құштарлығымен байланысты. Өзін-өзі басқару туралы декларацияға қарамастан, Кедровский мен Тірі шіркеу Нью-Йорктегі шіркеудің епархиялық соборын алды. Мүлікті одан әрі жоғалтудың алдын алу үшін епархия жеке еншілерге өздерінің меншігін иеленуге рұқсат берді, бұл оларды тиімді түрде тәуелсіз етті. Бұл, басқа Православ юрисдикцияларға (сонымен қатар кейбір Православ еместерге) сәйкес келетін этникалық приходтардың санының өсуімен бірігіп, Православ Америкада географиялық жағынан бірнеше юрисдикциялардың үсті-үстіне жабысып кетуіне әкелген ерекше жағдайға әкелді. Америка шіркеуінің қалған бөлігі бейресми түрде Митрополия (немесе Митрополит юрисдикциясы бойынша) ретінде белгілі болды. Патриарх Тихон қайтыс болғаннан кейін, митрополит Сергий бастаған Ресей Православ шіркеуі кеңес үкіметімен ынтымақтаса бастады. 1933 жылы Ресей шіркеуі Митрополияны сцизматикалық деп жариялады. Үшінші Ресей шіркеуі, 1921 жылы құрылған Шетелдегі Ресей шіркеуінің епископтарының синоды (одан кейін Карловцы синоды және кейіннен Ресейден тыс Ресей Православ шіркеуі немесе ROCOR деп те аталады) құрылды. Синод өзін шетелдегі барлық Ресей Православтарының, соның ішінде Митрополияның өкілі деп санайды. Митрополия бастапқыда синодпен ынтымақтасқан, бірақ 1926 жылы Америкадағы синодтың билік дәулетінің артуына байланысты олармен қарым-қатынасын үзді. Синод өз кезегінде митрополит Платон мен оның дін қызметкерлерін қызметінен шеттетті. 1935 жылы "Ресей Православ шіркеуінің шетелдегі уақытша ережелері" атты келісімге қол қойылды, ол Митрополия мен ROCOR арасындағы қарым-қатынасты қалыпқа келтірді. 1937 жылы өткен алтыншы Бүкіл Америкалық Собор Митрополия автономды болып қала беретінін, бірақ сенім мәселелерінде ROCOR-ға есеп беретінін растады. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Югославияны тастауға мәжбүр болған ROCOR, ақырында Нью-Йорк қаласында өзінің операциялық базасын құрды. 1946 жылы жетінші Бүкіл Америкалық Соборда Митрополия ROCOR-мен байланысын үзіп, Мәскеу Патриархатына оралуға тырысуға шешім қабылданды. Бұл оралу Митрополияға автономиясын сақтап қалуға рұқсат беру шартымен ұсынылды. Бұл шарт орындалмағандықтан, Митрополия өзін-өзі басқаратын шіркеу ретінде жалғастырды. Келесі ондаған жылдар бойы Митрополия мен Ресей шіркеуі арасында келісуге бірнеше әрекеттер жасалғанымен, ешқандай маңызды прогресске қол жеткізілмеді. Осы кезеңде Митрополияның этникалық сипаты өзгерді. Америкаға келген көптеген Ресей иммигранттары дауыстап коммунизмге қарсы ROCOR-ға қосылғандықтан, Митрополия өзінің өсуін ағылшын тілінде сөйлейтін жаңа мүшелердің қосылуы арқылы көбірек дамытты. Нәтижесінде Митрополияның этникалық құрамы негізінен орыстар, украиндер, галициялықтар және русиндерден тұратын таза славяндық құрамнан алыстады.

Бірлік пен тәуелсіздікке қарай қадамдар жасаңыз

1967 жылы қарашада 13-ші Бүкіл Америкалық Собор алдында шіркеудің атын Американың орыс православиелік грек-католик шіркеуінен "Америкадағы Православ шіркеуі" деп өзгерту туралы ұсыныс дайындалды. Епископтар кеңесі, бұл ұсыныспен таныс болғандықтан, мәселе бойынша дауыс беруге тыйым салды. Бірақ, көп талқылаудан кейін, міндетті емес сауалнамаға рұқсат берілді. Сауалнаманың нәтижесі атауды өзгертуді қолдайтынын анық көрсетті. Соның салдарынан, мәселені келесі Соборда (екі жылдан кейін) қарастыру туралы шешім қабылданды. 1960 жылдардың басында Митрополия Мәскеу патриархымен байланысты қайта жаңғыртты. 1968 жылы Митрополия мен Ресей шіркеуі ұзақ жылдар бойы келіспеушіліктерді шешу үшін бейресми түрде байланыс жасады. Митрополия өкілдері өз билігін өзі жүргізу құқығын, сондай-ақ американдық шіркеуге қатысты барлық мәселелерде Ресей юрисдикциясын жоюды талап етті. Бұл мәселе бойынша ресми келіссөздер 1969 жылы басталды. Патриарх Алексий I және Ресей шіркеуінің Киелі Синодының он төрт епискобы, жаңа аталған Америкадағы Православ шіркеуін он бесінші автокефалиялық Православ шіркеуі еткен Автокефалия туралы ресми Томоске қол қойды. Атаудың өзгеруі, сондай-ақ автокефалия беруі 1970 жылдың қазан айында 14-ші Бүкіл Америка Соборында (сонымен қатар, шіркеудің жаңадан қол жеткізген тәуелсіздігін мойындап, 1-ші Бүкіл Америка Кеңесі деп те аталды) ресми түрде қабылданды. Мәскеу патриархатының автокефалия беруі Константинопольдің Экуменикалық патриархаты тарапынан оның өкілеттігінен асып түскен және канондық ережелерді бұзған әрекет ретінде қатаң айыпталды. ОСА-ның автокефалиясын қорғайтындар бұл жарлыққа Экуменикалық патриархаттың келісімі қажет емес деп мәлімдейді, өйткені бұл Ресей Православ шіркеуінің ішкі мәселесі еді. Көптеген автокефалиялық шіркеулер, Ресей шіркеуі де соның ішінде, көп жылдар бойы мойындалмады, бірақ олардың автокефалиясы Экуменикалық патриархатпен берілді. Дегенмен, барлық канондық Православ шіркеулері ОСА-ны канондық деп мойындайды және оның қасиеттерін жарамды деп есептейді. ОСА Америкадағы Православ епископтардың тұрақты конференциясының (SCOBA) мүшесі болды, Американың Грек Православ архиепископтығы, Солтүстік Американың Антиохиялық Православ Христиан архиепископтығы (AOCA) және басқа мүше юрисдикциялармен бірге. 2010 жылы SCOBA таратылды және Солтүстік және Орталық Американың канондық Православ епископтарының жаңа Ассамблеясы құрылды, оны 2009 жылы Швейцарияда өткен кездесуде Православ патриархаттары тапсырған болатын. Жақында ОСА мен AOCA арасындағы мүмкін болатын бірігу мәселесіне ерекше назар аударылды. Екі топтың да ортақ тарихы бар, мысалы, 19 ғасырдың соңында Мәскеу патриархаты Сириялық дін қызметкері Рафаэль Хававиениді Солтүстік Америкада тұратын араб тілінде сөйлейтін Православ христиандарына миссионер ретінде жіберді. Рафаэль 1904 жылы епископ болып тағайындалды, ал оның қауымы ақырында AOCA-ға айналды. Епископ Рафаэль 2000 жылдың наурыз айында ОСА-да Бруклиннің қасиетті Рафаэлі ретінде қадірленді.

Қаржылық жанжал

2005 жылы бұрынғы қазынашы, протодиакон Эрик Уилер ОСА әкімшілігін қаржылық тәртіпсіздіктерде айыптады. Уилер шіркеуге түскен миллиондаған долларлардың жеке шығындарға немесе шіркеу есептеріндегі кемшіліктерді жабу үшін тиісінше пайдаланылмағанын мәлімдеді. 32 беттік есеп жарияланып, қаржылық дауды қарастырды және бес адамға «тәртіптік шаралар» қолдану ұсынылды, олардың ішінде сол кездегі митрополит Герман, оның ізашары митрополит Феодосий, екі бұрынғы қазынашы және бұрынғы есепші. Аталған есепте сол кездегі митрополит Германның дереу отставкаға кетуі немесе қызметтен шеттетілу қаупі туралы айтылды. Есеп жарияланғаннан кейін бір күн өткен соң Герман митрополит лауазымынан кетті. Сол қарашада ОСА өзінің 15-ші жылдық Бүкіл Америка Кеңесінде жаңа Примат сайлады. Митрополит Йона (Паффхаузен) жақында ғана епископ болып тағайындалғандықтан (бар болғаны 11 күн бұрын) және бұрынғы қаржылық дауға қатысы жоқ деп есептелгендіктен таңдалды. Митрополит Йона бірден бұрынғы дауға қарсы тұрып, көпке танымал митрополит болды, бұрынғы даудың салдарынан келген зиянды жоюға және ОСА-ны қоғамдық кеңістікке әкелуге тырысты. Митрополит Йона православие емес дін өкілдерімен қарым-қатынасты жақсартуға, әсіресе ОСА мен дәстүрлі англикандық топтар арасындағы қарым-қатынасты қалпына келтіруге ұмтылды. Ол 2009 және 2012 жылдары Солтүстік Америкадағы Англикан шіркеуінің конференциясында сөйлеуге екі рет шақырылды. Сайланғаннан кейін төрт жылдан аспаған уақыт ішінде, Киелі Синод бірауыздан шешім қабылдап, митрополит Йонадан лауазымынан кетуін сұрады. Бастапқыда отставка туралы ақпаратты жариялауға құлшынбаған Киелі Синод, олардың ниеттері туралы тараған қауесеттерге байланысты оның кетуі туралы ресми мәлімдеме жасауға мәжбүр болды. ОСА-ның ресми сайтында жарияланған мәлімдемеде митрополит Йонаның қабылдаған бірнеше әкімшілік шешімдері толық баяндалды, олар Киелі Синодтың пікірінше, шіркеу мен оның мүшелерін қауіпке ұшыратты. Мәлімдемеде Киелі Синод ақпаратты бастапқыда жасыру себебін митрополит Йонаның беделін және адалдығын қорғау, сондай-ақ оның шешімдеріне қатысы бар барлық адамды қорғау қажеттілігімен түсіндірді. 2007 жылы өткізілген ерекше Бүкіл Америка Кеңесінде Филадельфия және Шығыс Пенсильвания архиепископы Тихон (Моллард) Бүкіл Америка және Канада митрополиті болып сайланды. Ол митрополит Тихонның орнына қызметке кірісті. Митрополит Тихон Шығыс православие дініне ауысқан және Пенсильвания штатының Оңтүстік Ханаандағы Киелі Тихон монастырінің ұзақ жылдар бойы монахы болды.

Ресейдің Украинаға шабуылға қарсы әрекеті

Ресейдің Украинаға басып кіруіне жауап ретінде митрополит Тихон мәлімдеме жасап, "Мен жаулықтарды дереу тоқтатуды және президент Путиннің әскери операцияларды тоқтатуын сұраймын. Православ христиандар ретінде біз зорлық-зомбылық пен агрессияны айыптаймыз" деді. Ол, украиндық босқындарға көмектесу үшін Польша Православие шіркеуі басқаратын қорға ОҚК мүшелерінен қаржы жинауға шақырып, шұғыл үндеу жасады. Осы уақытқа дейіннен астам сома жиналды. Тихон Мәскеу патриархы Кириллге соғысты тоқтатуға көмектесу үшін оның ықпалын пайдалануын сұрап хат жолдады. ОҚК Украина Православие шіркеуін Украинадағы жалғыз каноникалық Православие шіркеуі деп тануды жалғастыруда және сондықтан Украина Православие шіркеуімен қарым-қатынас жасамайды.

Мүшелік

ОСА қауым мүшелерінің нақты саны күмәндалуда. 2006 жылы жарық көрген «Америка және Канада шіркеулерінің жылнамасы» бойынша, ОСА-ның 1 064 000 мүшесі бар екені көрсетілген. Бұл көрсеткіш ОСА-ны АҚШ-тағы 24-ші ірі христиан шіркеуі және Американың Грек Православ архиепископиясынан кейін елдегі екінші ірі Шығыс Православие шіркеуі етіп көрсетеді. 2000 жылы Патриарх Афинагор Православ институтының Алексей Д. Криндач жасаған зерттеуде 115 100 жақтас (қызметтерге кейде қатысатын және олардың балалары бар, крещение алған православиелер) және 39 400 толық мүше (18 жастан асқан, жылдық мүшелік жарнасын төлейтін адамдар) тіркелді. Грек Православ архиепископиясының 440 000 жақтасы бар екені де хабарланды. Зерттеуге жауап ретінде ОСА өкілі шіркеуде «шамамен 750 000 ересек және бала» бар екенін мәлімдеді. 2004 жылы Джонатан Иванофф ОСА-ның Евангелизация конференциясында жасаған баяндамасында, 2004 жылғы шіркеудің халық санағы бойынша саны 27 169 адамды құрады және 1990 жылдан 2000 жылға дейін мүшелік 13 пайызға төмендегенін айтты. Сондай-ақ, АҚШ континенттік бөлігіндегі ОСА халқы жылына алтыдан тоғыз пайызға дейін азайып бара жатқаны хабарланды. 2011 жылы Алексей Криндачтың зерттеулеріне негізделген «Америкалық Православ христиан шіркеулерінің атласы» жарық көрді. Бұл атлас АҚШ-тағы әртүрлі Шығыс христиан конфессиялары туралы, соның ішінде Шығыс Православие және Шығыс Православие емес топтар туралы (осы екі топтың канондық емес деп санайтын топтары да) кеңінен мәліметтер ұсынады. Бұл басылым Канондық Православ епископтар Ассамблеясымен мақұлданған және Ассамблеяның әртүрлі комитеттері оны зерттеу және жоспарлау жұмыстарында пайдаланады. Атлас АҚШ-тағы ОСА-ның 84 900 мүшесі бар екенін көрсетеді, олардың 33 800-і үнемі шіркеуге барады. ОСА-ның 551 приход және 19 монастыры бар екені де көрсетілген. ОСА қауымдарының ең көп шоғырланған штаттары: Аляска (86), Пенсильвания (83), Калифорния (43) және Нью-Йорк (41).

Епископтық

ОСА-ның жоғары каноникалық билігі – шіркеудің барлық епархиялық епископтарынан құралған Епископтардың Киелі Синоды. Киелі Синодтың төрағасы лауазымы бойынша митрополит болып табылады. Киелі Синод жылына екі рет өтеді; дегенмен, митрополит немесе кем дегенде үш епархиялық епископтың сұрауымен ерекше мәжілістер шақырылуы мүмкін.

Қалалық

ОСА-ның басшысы – митрополит. Ол сонымен қатар шіркеудің бір епархиясының епископы болып қызмет етеді. Митрополит, шіркеудің өзге епископтарымен бірге, біріншілердің бірі саналады. Оның ресми атағы – "Солтүстік Америка және Канада митрополиті". Оның міндеті – шіркеутің әл-ауқатын басқару, сондай-ақ басқа православие шіркеулерімен, діни ұйымдармен және мемлекеттік органдармен байланыс жасау. Митрополит, қажет болған жағдайда, Киелі Синодтың шешімімен Солтүстік Америкалық кеңесте (OCA дін қызметкерлері мен мирянның жалпы жиналысы) сайланады. Митрополит үшін жасқа немесе қызмет мерзіміне шектеулер қойылмаған, ол кез келген уақытта зейнетке шығуға құқылы, бірақ көбінесе бұл денсаулығының нашарлауына байланысты болады.

Діни епархиялар

Епархия – белгілі бір географиялық аумақтағы барлық приходтарды құрайтын негізгі шіркеу ұйымы. Оны Епархиялық епископ, Епархиялық ассамблея және Епархиялық кеңес басқарады. Қазіргі уақытта ОСА-ның құрамында он екі географиялық және үш этникалық епархия (албан, болгар және румын) бар. Этникалық епархиялардың шекаралары кейбір географиялық епархиялардың шекараларымен беттеседі. Бұл епархиялар ОСА тарихының белгілі бір кезеңінде, әдетте басқа ұйымдардан бөлініп шыққаннан кейін, кіші этникалық юрисдикциялардың қосылуы нәтижесінде құрылған. Епархияларды Қасиетті Синод қажет болған жағдайда құрады, сондай-ақ Синод қолданыстағы епархияның шекараларын өзгертуге құқылы.

Бүкіламерикалық кеңес

Америкадағы православие шіркеуінің жарғысына сәйкес, Бүкіл Америка кеңесі – "шіркеудегі ең жоғары заң шығару және әкімшілік билік". Кеңестің құрамына шамамен митрополит, барлық епископтар, дін қызметкерлері және сайланған мирян өкілдері кіреді. Бүкіл Америка кеңесінің мақсаты – шіркеу мәселелерін талқылау және дауыс беру. Қажет болған жағдайда, Кеңес жаңа митрополиттерді де сайлайды. Бүкіл Америка кеңестері арасындағы мерзім үш жылға белгіленген, бірақ бұл әрқашан осылай бола бермейді. Алғашқы он үш кеңес (1907 жылдан 1970 жылға дейін өткізілген) – Америка шіркеуінің Ресей православие шіркеуімен заңдық байланысын көрсететін Бүкіл Америкалық собор деп аталады. Он төртінші собор (1970 жылы өткізілген) ОСА-ның автокефалия статусын көрсететін 1-ші Бүкіл Америка кеңесі ретінде танылады. Соңғы (20-шы) Бүкіл Америка кеңесі 2022 жылдың шілде айында Мэриленд штатының Балтимор қаласында өтті.

Қалалық кеңес

Митрополиттік кеңес – Шіркеу басқаруының тұрақты атқару органы. Ол Бүкіл Америка Кеңесінің қаулыларын іске асырумен және Шіркеутің бюджеттік мәселелерін қараумен жүктелген. Кеңесті төраға (қазіргі Митрополит) басқарады, оның құрамына ОСА-ның канцлері, хатшысы, қазынашысы, сондай-ақ сайланған дін қызметкерлері мен мирян-делегаттар кіреді. Әдетте кеңес жылына екі рет жиналады, бірақ 2006 жылдың желтоқсан айында Митрополиттік кеңес пен Епископтардың Киелі Синодының ерекше бірлескен отырысы өткізілді.