Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиан дініндегі ең жоғары дәрежелі епископ – христиан дініндегі атау.
Highest ranking bishop in Christianity
the title in Christianity
Шығыс православиесіндегі, Ежелгі православиесіндегі, Католик шіркеуіндегі (басты архиепископтан және приматтан жоғары), Гусит шіркеуіндегі, Шығыс шіркеуіндегі және кейбір тәуелсіз Католик шіркеулеріндегі ең жоғары дәрежелі епископтар патриархтар деп аталады (және кейбір жағдайларда Рим папасы немесе Александрия папасы сияқты папалар, Карекин II Католикосы және Базелиос Томас I Шығыс Католикосы сияқты католикоилер де). Бұл сөз грек тіліндегі πατριάρχης (patriarchēs) – «отбасының басшысы» және ἄρχειν (archein) – «басқару» сөздерінен шыққан. Алғашқыда патриарх – үлкен отбасының билігін жүргізетін, әке ретіндегі автократтық билікке ие адам болған. Отбасыларды ересек еркектердің басқару жүйесі патриархат деп аталады. Тарихи тұрғыдан алғанда, патриарх, өзге дінді мемлекет немесе империяда (мысалы, Осман империясындағы христиандар сияқты) өзінің діни сенімімен байланысты қауымның этнорхы ретінде әрекет ету үшін логикалық таңдау болып келген. Бұл термин христиандық ішінде діни мағынаға ие болды. Патриархтың лауазымы мен оның шіркеулік құрылымы патриархат деп аталады. Ыбырайым, Ысқақ және Яқуб – Израиль халқының үш патриархы ретінде танылады, ал олардың өмір сүрген кезеңі Патриархтық дәуір деп аталады. «Патриарх» сөзінің діни мағынасы алғаш рет «Септуагинта» Библиясының аудармасында пайда болды.
The highest ranking bishops in Eastern Orthodoxy, Oriental Orthodoxy, the Catholic Church (above major archbishop and primate), the Hussite Church, Church of the East, and some Independent Catholic Churches are termed patriarchs (and in certain cases also popes – such as the Pope of Rome or Pope of Alexandria, and catholicoi – such as Catholicos Karekin II, and Baselios Thomas I Catholicos of the East). The word is derived from Greek πατριάρχης (patriarchēs), meaning "chief or father of a family", meaning "family", and ἄρχειν (archein), meaning "to rule". Originally, a patriarch was a man who exercised autocratic authority as a pater familias over an extended family. The system of such rule of families by senior males is termed patriarchy. Historically, a patriarch has often been the logical choice to act as ethnarch of the community identified with his religious confession within a state or empire of a different creed (such as Christians within the Ottoman Empire). The term developed an ecclesiastical meaning within Christianity. The office and the ecclesiastical circumscription of a Christian patriarch is termed a patriarchate. Abraham, Isaac, and Jacob are referred to as the three patriarchs of the people of Israel, and the period during which they lived is termed the Patriarchal Age. The word patriarch originally acquired its religious meaning in the Septuagint version of the Bible.
Кіші латын патриархаттары
Кіші патриархтардың басқа митрополит епископтарға билігі жоқ. Бұл атақ әр түрлі тарихи себептерге байланысты тек құрмет ретінде беріледі. Олар толық бірліктегі дербес шіркеулердің басшыларынан – пападан, патриархтан немесе архиепископтан кейін басымдыққа ие. Иерусалимнің Латын патриархы, 1099 жылы құрылған. Шығыс Үндістан Патриархы, титулды патриархтық орын, Гоа және Даманмен біріктірілген, 1886 жылы құрылған. Лиссабон патриархы, 1716 жылы құрылған. Венеция патриархы, 1451 жылы құрылған.
Minor patriarchs do not have jurisdiction over other metropolitan bishops. The title is granted purely as an honour for various historical reasons. They take precedence after the heads of autonomous churches in full communion, whether pope, patriarch, or major archbishop. The Latin Patriarch of Jerusalem, established 1099. The Patriarch of the East Indies, a titular patriarchal see, united to Goa and Daman, established 1886. The Patriarch of Lisbon, established 1716. The Patriarch of Venice, established 1451.
Патриарх атағы ad personam
Папа Рим архиепископқа ешқандай діни орталықсыз патриарх шенін бере алады, мысалы, 1676 жылдың 24 ақпанында Сомаскан орденінің бұрынғы Александрия латын титулярлық патриархы (19 қаңтар 1671 – 27 мамыр 1675 ж. зейнетке шыққан) Алессандро Кресченциге берілгендей, бірақ ол 1682 жылдың 9 қаңтарында шеніннен бас тартты.
The pope can confer the rank of patriarch without any see, upon an individual archbishop, as happened on 24 February 1676 to Alessandro Crescenzi, of the Somascans, former Latin Titular Patriarch of Alexandria (19 January 1671 – retired 27 May 1675), who nevertheless resigned the title on 9 January 1682.
"Батыстың патриархы"
Ерте заманауи кезеңнің теологиялық және басқа да ғылыми әдебиеттерінде "Батыстың патриархы" (лат. Patriarcha Occidentis; грек. Πατριάρχης τῆς Δύσεως) атағы негізінен Рим епискобының Батыстағы латын шіркеуінің юрисдикциясын білдіру үшін қолданылған. Атау 2006 жылғы Annuario Pontificio-ға енгізілген жоқ. 2006 жылдың 22 наурызында христиандық бірлікті нығайту жөніндегі понтификаттық кеңес атауды алып тастау туралы шешімді түсіндірді. Онда "Батыстың патриархы" атағы "ескірген және іс жүзінде қолданылмайтын" болып кеткені айтылды, себебі "Батыс" термині енді Батыс Еуропадан өзге Австралия, Жаңа Зеландия және Солтүстік Американы да қамтиды, ал Екінші Ватикан соборынан бері "Батысқа" балама болып табылатын латын шіркеуі бірқатар епископтық конференциялар мен олардың халықаралық бірлестіктері ретінде құрылғандықтан, оны сақтаудың қажеті де жоқ. Атау 2024 жылғы Annuario Pontificio басылымында қайта енгізілді. Оның қайта енгізілуіне ешқандай түсіндірме берілген жоқ. "Батыстың патриархы" ретінде папа латын шіркеуі үшін Канондық құқық кодексін жариялайды. 2009 жылы Таяу Шығысқа қатысты Епископтар синодында Рим папасы Бенедикт XVI латын шіркеуінің патриархы ретінде басқа патриархтармен бірге болды, бірақ Иерусалимнің латын патриархы қатыспады, олардың екеуі де сол синодта қатысқан болатын.
In theological and other scholarly literature of the Early Modern period, the title "Patriarch of the West" (Latin: Patriarcha Occidentis; Greek: Πατριάρχης τῆς Δύσεως) was mainly used as designation for the jurisdiction of the Bishop of Rome over the Latin Church in the West. The title was not included in the 2006 Annuario Pontificio. On 22 March 2006, the Pontifical Council for Promoting Christian Unity offered an explanation for the decision to remove the title. It stated that the title "Patriarch of the West" had become "obsolete and practically unusable" when the term the West comprises Australia, New Zealand and North America in addition to Western Europe, and that it was "pointless to insist on maintaining it" given that, since the Second Vatican Council, the Latin Church, for which "the West" is an equivalent, has been organized as a number of episcopal conferences and their international groupings. The title was reintroduced in the 2024 edition of Annuario Pontificio. No explanation was provided for its reintroduction. As the "Patriarch of the West", the pope issues the Code of Canon Law for the Latin Church. During the Synod of Bishops on the Middle East in 2009, Pope Benedict XVI appeared, as patriarch of the Latin Church, with the other patriarchs, but without the Latin patriarch of Jerusalem, though he was present at the same synod.
Шығыс православие қауымынан тыс патриархтар
+Шығыс православиелік қауымнан тыс патриархтар Шіркеу атауы Мәскеу және барлық Ресей патриархы Ресей ескі православиелік шіркеуінің басшысы. Киев және барлық Русь Украинасының патриархы Украина автокефалды православие шіркеуінің канондық басшысы. Автокефалды түрік православиелік патриархатының патриархы.
+Patriarchs outside the Eastern Orthodox Communion Title Church Patriarch of Moscow and All Russia The chief of the Russian Old Orthodox Church. The Patriarch of Kyiv and All Rus Ukraine The chief of the Ukrainian Autocephalous Orthodox Church Canonical. Patriarch of the Autocephalous Turkish Orthodox Patriarchate
Шығыс православие шіркеулері
+Шығыс православиелік басшылары Шіркеу атауы Өкілеттік Қосымша жазбалар Копт Православиелік шіркеуі Александрия Папасы және Бүкіл Африка Патриархы Египет және Бүкіл Африкадағы Александрия Копт Православиелік шіркеуінің басшысы Шығыс Православиелігінің рухани жетекшісі. Эфиопия Православиелік шіркеуі Аксум архиепискобы және Бүкіл Эфиопия Патриарх-Католикосы Эфиопиядағы Эфиопия Православие Тевахедо шіркеуінің басшысы Эритрея Православиелік шіркеуі Асмара архиепискобы және Бүкіл Эритрея Патриархы Эритреядағы Эритрея Православие Тевахедо шіркеуінің басшысы Сирия Православиелік шіркеуі Антиохия Патриархы Антиохия Сирия Православиелік шіркеуінің Жоғарғы Басшысы Дүниежүзілік Сирия Православиелік шіркеуі Үндістан Католикосы Мафриан, Сирия Православиелік шіркеуіндегі екінші жоғары дәрежелі шіркеу өкілі Сирия Православиелік шіркеуінің жергілікті басшысы Маланкара Митрополиті қосымша атағын иеленеді Маланкара Православиелік Сирия шіркеуінің Жоғарғы Басшысы Армения Православиелік шіркеуі Ечмиадзин Католикосы, Армения және Барлық Армяндар Армения Апостольдық шіркеуінің Жоғарғы Басшысы Армения Апостольдық шіркеуінің Жоғарғы Патриархы Киликия Католикосы Киликияның Ұлы үйі Армения Апостольдық шіркеуінің басшысы Армения Апостольдық шіркеуінің диаспоралық армяндар басшысы. Бас кеңсесі Ливанның Антелиас қаласында орналасқан Константинополь Армян Патриархы Түркиядағы армяндардың басшысы Иерусалим және Киелі Сион Армян Патриархы Иерусалимдегі, Израильдегі, Палестинадағы, Иорданиядағы және Парсы шығанағындағы армяндардың басшысы.
+Oriental Orthodox leadersChurch Title Authority Additional notes Coptic Orthodox Church Pope of Alexandria and Patriarch of All Africa The chief of the Coptic Orthodox Church of Alexandria in Egypt and All Africa The Spiritual Leader of Oriental Orthodoxy. Ethiopian Orthodox ChurchArchbishop of Axum and Patriarch Catholicos of All Ethiopia Chief of the Ethiopian Orthodox Tewahedo Church in Ethiopia Eritrean Orthodox Church Archbishop of Asmara and Patriarch of All Eritrea Chief of the Eritrean Orthodox Tewahedo Church in Eritrea Syriac Orthodox Church Patriarch of AntiochSyriac Orthodox Church of Antioch Supreme Leader of the Universal Syriac Orthodox Church. Catholicos of India Maphrian, the second highest ecclesiastical authority in the Syriac Orthodox Church The local head of the Jacobite Syrian Orthodox Church Indian Orthodox Church Catholicos of the East. Holds the additional title of Malankara Metropolitan The supreme leader of the Malankara Orthodox Syrian Church Armenian Orthodox Church Catholicos of Etchmiadzin, Armenia and of All Armenians Supreme leader of the Armenian Apostolic Church Supreme Patriarch of the Armenian Apostolic Church Catholicos of Cilicia Chief of the Armenian Apostolic Church of the Great House of Cilicia Chief of Diasporan Armenians of the Armenian Apostolic Church. Headquartered in Antelias, Lebanon Armenian Patriarch of Constantinople Chief of the Armenians in Turkey. Armenian Patriarch of Jerusalem and of Holy Zion Chief of Armenians in Jerusalem, Israel, Palestine, Jordan and the Persian Gulf
Манихеизм
Патриарх термині сонымен қатар жойылған манихей дінінің басшысына да қолданылған, бұл дін бастапқыда Ктесифонда (қазіргі Бағдад маңында) құрылып, кейін Самарқанда орналасқан.
The term patriarch has also been used for the leader of the extinct Manichaean religion, initially based at Ctesiphon (near modern day Baghdad) and later at Samarkand.