Кіріспе

Инвестициялық-нақты технологиялық прогресс - бұл оның пайдасын көру үшін соңғы технологияны қамтитын жаңа жабдықтар мен құрылымдарға инвестицияларды қажет ететін прогресс. Технологиялық өзгерістердің өндіріске әсерін модельдеу үшін технологиялық өзгерістердің өндірістік модельдің нақты инпуттарына (яғни еңбек пен капиталға) әсері модельдің соңғы игілігіне (яғни тауарлар мен қызметтерге) әсер етуі бойынша бағаланады. Өндірістегі осындай технологиялық өзгерістердің пайдасын көру үшін кәсіпорын жаңа технологияны өндірістің құрамдас бөлігі ретінде алу үшін инвестиция салуы керек. Мысалы, микрочиптің пайда болуы (компьютердегі маңызды технологиялық жетістік) Ford автомобильдерінің өндірісіне тек Ford Motor Co. құрастыру зауыттары микрочиппен компьютерлерге (ұшқан карталары бар компьютерлердің орнына) инвестиция құйып, оларды өнім өндірісінде, яғни Мустангтарда пайдаланса ғана әсер етеді. Инвестицияларға арналған технологиялық прогресс ең соңғы технологияны қамтитын немесе қамтитын жаңа өндірістік инпуттарға инвестицияларды қажет етеді. Инвестиция термині жалпы болуы мүмкін: кәсіпорын жаңа технологияны сатып алып қана қоймай, оның пайдасын көру үшін, сонымен қатар жұмысшылар мен басшыларды осы жаңа технологияны пайдалануға үйрету үшін инвестиция салу керек.

Маңыздылығы

Экономикадағы инвестициялық-техникалық прогресті анықтау жеке тұлғаның жаңа технологияға қалай жауап беретінін, яғни жеке тұлғаның өз жинақтарын инвестициялайтынын анықтайды. Егер "инвестициялық" технологиялық өзгерістер өнеркәсіптегі прогресстің негізгі көзі болса, онда жеке тұлға жаңа капитал сатып алу және дамыту үшін фирмаларға инвестиция салады, өйткені технологиялық жақсартулар тұтынуға қол жетімді тауарлардың жақсаруына әкеледі. Компаниялар қазіргі қызметкерлерді жаңа технологияға үйретуді немесе жаңа қызметкерлерді жаңа технологияны қолдануда оқытуды субсидиялауды таңдай алады. Технологиялық прогресс еңбек нарығына әсер етеді. Технологиялық прогресс адам баласының әл-ауқатына тікелей оң әсерін тигізеді. Жаңа технологиялардың нәтижесінде өндірушілер өнімнің көлемін төмен бағамен көбейтуге мүмкіндік алады. Осылайша, бағаның төмендеуі тұтынушыларға пайдасын тигізеді, олар қазір көбірек сатып ала алады. Әйелдер дәстүрлі "үй шаруасындағы әйел" рөлінен босап, жұмыс күшін көбірек құрауға және экономикалық жағынан ерлерге тәуелділіктен арылуға мүмкіндік алды. Қосымша әсерлерге 1900 жыл шамасында басталған бала еңбегінің азаюы жатады. Инвестициялық-техникалық прогресстің мысалы - микротолқынды пеш. Бірінші микротолқынды пеш 2000-3000 АҚШ долларына бағаланған және тоңазытқыш мөлшеріндегі шкафтарда орналастырылған. Микротолқынды толқындылар индустриясы тұрақты технологиялық инвестициялардың арқасында бәсекеге қабілетті нарыққа айналды, көптеген үйлерде шағын компактты қондырғылар бар. Көптеген салалар микротолқынды толқындарды капитал немесе зерттеу инвестициялары арқылы қабылдады, азық-түлік өнеркәсібінен тыс қосымшаларға темір және болат өнеркәсібін жылыту құралы ретінде және химия өнеркәсібін органикалық синтез құралы ретінде кіреді.

Өлшем

Технологиялық прогресті өлшеу үшін тікелей метрика жоқ, өйткені технологиялық прогресс пен жазылатын мәндер арасындағы тікелей қатынастарға негізделген мұндай айналма әдістер қолданылады. "Инвестицияға арналған" технологиялық прогресс тауар өндіруді жеңілдетеді, нәтижесінде тауар бағасы төмендейді. Әсіресе, "инвестицияға тән" технологиялық жетістіктер өндіріс процесіндегі екі инпуттың бағасына әсер етті: жабдықтар мен құрылымдар. Егер осы тауарлардың өндірісінде технологиялық прогресс болса, онда тауардың бағасы төмендейді немесе сол тауардың ескі нұсқаларына қарағанда оның құны артады деп күтіледі. 2-суретте (қызғылт түсті сызық) соңғы 50 жыл ішінде АҚШ-та жаңа ұзақ мерзімді тауарлардың (мысалы, жабдықтар) бағасы жаңа ұзақ мерзімді емес тұтыну тауарларының бағасына қатысты қалай төмендеп келе жатқаны көрсетілген. Өндірушіге арналған ұзақ мерзімді тауарлардың салыстырмалы бағасын есептеу үшін фирмалар төлейтін бағаны (өндірістің ұзақ мерзімді инпуттары үшін) фирманың өнімінің тұтынушысы төлейтін бағаға бөлу керек. Салыстырмалы бағалар тұтыну тауарларының бір бірлігі бойынша қанша бірлік техника сатып алуға болатынын білдіреді. Технологиялық дамудың нәтижесінде кәсіпорындар тұтыну бірлігіне салыстырмалы түрде көбірек жабдықтар сатып ала алды, тауардың сапасы өсіп, өндіріс шығындары төмендеді. Сападағы өзгерістер ескерілмесе, жабдықтың көрнекті бағасы аз төмендейді (Көрнекі 2-суреттегі қара сызықты қараңыз). Технологиялық жағынан жақсартылған құрылыстардың бағасын өлшеудің бір тәсілі - жаңа құрылысқа жаңа технологияны жобалаумен біріктіруіне байланысты жоғары құндылық беру. Олар көбірек жалға алуы керек, яғни жаңа ғимараттың бір шаршы метрін жалға алу қырық жыл бұрынғы ғимараттың бір шаршы метрін жалға алудан әлдеқайда қымбат. 2 және 3-суреттерде АҚШ-та инвестицияларға арналған технологиялық өзгерістердің орын алуы көрінеді. Техникалық жабдықтар мен құрылымдардың технологиялық прогресі жыл сайынғы шамамен 3,2% және 1% шамасында.