Кіріспе

Балықтар туысы Serrasalmidae (serrasalmids) - қарақұрт балықтардың туысы, жақында отбасы мәртебесіне көтерілді. Оның 90-нан астам түрі бар. Бұл атау "қақалы ласман туысы" дегенді білдіреді, бұл осы балықтың құрсағында орналасқан қақалы кемерге қатысты. Serrasalmidae деп саналатын балықтарға мына жалпы атаулар да қолданылады: паку, пиранья және күміс доллар. Бұл жалпы атаулар, әдетте, тістердің әртүрлі ерекшеліктерін және тамақтану әдеттерін білдіреді. Көптеген түрлер жас пен ресурстарға байланысты тамақтануды өзгертеді. Қалған негізінен өсімдікпен қоректенетін түрлерді экологияға және белгілі бір дәрежеде филогенезияға негізделген екі топқа бөлуге болады: Colossoma, Mylossoma және Piaractus негізінен салыстырмалы түрде баяу жүретін суларда кездеседі және жемістер, жаңғақтар мен тұқымдармен кеңінен қоректенеді, тұқым таратушылар ретінде маңызды рөл атқарады. Mylesinus, Myleus, Ossubtus, Tometes және Utiaritichthys өзендердің жылдам ағатын бөліктерінде кездеседі және негізінен су өсімдіктерімен, әсіресе Podostemaceae.

Таксономия

Serrasalmidae жуырда Characidae тұқымдасына жатқызылды. Олардың басқа кейіпкерлермен қарым-қатынасы әлі анықталмаған. Пираньялар мен олардың туыстарының таксономиясы мен жүйелілігі күрделі және көп нәрсе шешілмеген болып қала береді. Нәтижесінде көптеген таксондардың түрлерін анықтау да, филогенетикалық орналастыру да проблемалы болып табылады. Осыған қарамастан, Serrasalmidae салыстырмалы түрде жақсы түсініледі және оған кіретін тұқымдар мен түрлер туралы кең келісім бар.

Қалдық деректері

Бұл туралы, әсіресе пираньялар туралы, дерек өте аз. Көптеген белгілі қазбалар миоцен кезеңінен, бірақ бірнеше анықталмаған формалар палеоцен деп саналады, ал екеуі соңғы креда дәуірінен басталады. Барлық серрасалминдік тұқымдар миоценнің ортасында пайда болды, мүмкін үш пираньяны қоспағанда (Pygocentrus, Pristobrycon және Serrasalmus).

Адамдармен қарым-қатынасы

Көптеген серрасалмидтер аквариумдық әшекейлік өсімдіктер ретінде сұранысқа ие, ал Пиарактус және Колосома сияқты бірнеше пакус коммерциялық балық шаруашылығы мен аквакультура үшін экономикалық жағынан маңызды. Пираньялар, әдетте, бағасы төмен, бірақ оларды балықшылар жиі жейді және жергілікті базарларда азық-түлік ретінде сатылады. Кейде пираньялардың бірнеше түрі аквариум саудасында кездеседі, ал соңғы онжылдықтарда құрғатылған даналар туристерге естелік ретінде сатылады. Пираньялар кез-келген уақытта шауып, кейде суға түсетіндерді жарақаттайды, бірақ ауыр шабуылдар сирек кездеседі және адамдарға қауіп төндіреді. Алайда пираньялар коммерциялық және спорттық балықшылар үшін өте қиын, өйткені олар жемді ұрлайды, ауды бүлдіреді, торлар мен басқа да құралдарды зақымдайды және қолмен ұстағанда шағып алады.