Кіріспе

Мехелен (; Малин; тарихи түрде ағылшын тілінде Mechlin деп аталады) – Бельгияның Фламанд аймағындағы Антверпен провинциясындағы қала және муниципалитет. Муниципалитетке Мехелен қаласының өзі, оның шетіндегі кейбір аудандар, Неккерспуль (іргелес) және Баттель (бірнеше шақырым қашықтықта) кіреді, сондай-ақ Валем, Хеффен, Лист, Хомбек және Муйзен ауылдары да кіреді. Дайль (Dijle) өзені қала арқылы ағады, сондықтан оны көбінесе Дайлестад ("Дайльдегі қала") деп атайды. Мехелен Брюссель мен Антверпен арасындағы маңызды қалалық және өнеркәсіптік осқа жатады, екі қаладан да шамалы қашықтықта орналасқан. Тұрғындары Мехеленнің оңтүстік өнеркәсіптік және солтүстік кеңселік аймақтарында, сондай-ақ астана мен Брюссель әуежайының жанындағы кеңселерде немесе өнеркәсіпте, немесе Антверпен портына жақын өнеркәсіптік кәсіпорындарда жұмыс табады. Мехелен – Антверпен, Брюгге, Брюссель, Гент және Левен қалаларымен бірге Фландрияның тарихи өнерге толы көрнекті қалаларының бірі. Әсіресе Солтүстік Ренессанс кезеңінде бұл қала көркем өндіріс орталығы болды, оған Маргарет Йоркская, Маргарет Австриялық және Иероним ван Буслейден сияқты демеушілердің арқасында суретшілер, граверлер, миниатюра шеберлері және полифония композиторлары тартылды.

Ерте жастары

Ла Тене дәуірінде Брюссель-Леувен-Антверпен үшбұрышында, негізінен Мехелен төңірегіндегі ылғалды жерлерде пайда болған тұрғын орындарының археологиялық дәлелдеріне емен ағашының кесігінен жасалған каноэ және Неккерспульдегі шамамен бес ағаш үйден тұратын елді мекен жатады. Мехелен аймағы Галло-рим дәуірінде өзен жағасында қоныстанған, мұны бірнеше римдік қираған орындары мен жолдары куәландырады. III-IV ғасырларда Римнің ықпалы төмендеген кезде, бұл аймақты герман тайпалары мекендеген. Бірнеше ғасырдан кейін, ол христиан дініне көшті, болжам бойынша ирланд немесе шотланд миссионері әйіс Румбольд (Ромбоут) осыны істеген, ол монастырь салғанын да айтады. Әйіске арналған кафедральдің құрылысы шамамен 1200 жылы басталды. 1303 жылы Брабант герцогы Иоанн II қала құқығын берген соң Антверпен жүн, сұлы және тұзға қатысты тиімді stapelrechten (бірінші сатушының құқықтарын) жоғалтты. Бұл қалалар арасындағы бәсекелестікті бастады, ол 20-ғасырға дейін жалғасты.

15-18 ғасырлар

15 ғасырда қала Бургундия герцогтарының билігіне өтті, бұл гүлдену кезеңінің бастауын білдірді. 1473 жылы Чарльз Батыл бірнеше саяси органдарды қалаға көшірді, ал Мехелен Француз революциясына дейін Жоғарғы соттың резиденциясы болды. 1490 жылы Мехелен мен Инсбрук арасында тұрақты почта байланысы орнатылды. Өте табысты мата саудасы Мехеленге байлық пен қуат әкелді, және ол 16 ғасырдың бірінші жартысында Австрияның архигерцогинясы Маргарет тұсында Төмен елдердің (шамамен Нидерланды, Бельгия және Люксембург) астанасы болды. 16 ғасырда қаланың саяси ықпалы күрт азайды, себебі көптеген үкіметтік мекемелер 1530 жылы Брюссельге көшірілді, сондай-ақ 1546 жылы ұнтақ қоймасының жарылысынан кейін. Мехелен бұл кемшілікті діни саласындағы беделін арттыру арқылы өтеді: 1559 жылы ол Мехелен архиепископиясы болып жарияланды, ол ақырында Бельгия мемлекетіне айналатын аумақтағы діни биліктің орталығы болды. 1961 жылы атауға «Брюссель» деген сөз қосылды, нәтижесінде қазіргі Мехелен–Брюссель архиепископиясы құрылды. Мехеленнің маңыздылығы сақталды, өйткені Мехеленнің Ұлы Кеңесі Француз революциялық соғыстарына дейін аймақтың жоғарғы соты болып қала берді. 1572 жылы Сегіз жылдық соғыс кезінде қала испандықтармен Мехелендегі испандық ашу кезінде өртеп, тоналып өтті. Осы тонаудан кейін қала қайтадан тұрғызылды. 1580 жылы Мехелендегі ағылшын ашуы кезінде ол қайтадан тоналды. Осы кезеңде бүгінге дейін сақталған жиһаз жасау дәстүрі пайда болды. 1718 жылы қалада ірі көтеріліс болды, ашулы халық қала әкімшілігіне (Ратушаға) кірді. Осы уақытта Лорд Пьер де Ромре Мехеленнің мэрі болды. Қауіпсіздік императордың Ұлы Кеңестің президентінен бейбітшілікті қалпына келтіруді ресми түрде сұрауымен аяқталды. 18 маусымда Кристоф Эрнест де Байе көтеріліске қатысқан адамдардың толық тізімін алды. Президент императорлық бұйрық бойынша жіберілген бірнеше полктердің қолдауын алды. Келіссөздерден кейін де Байе қалада тәртіп пен тыныштықты қалпына келтірді. 1781 жылы Киелі Рим императоры Иосиф II қаланың бекініс қабырғаларын бұзуға бұйрық берді. Олардың бұрынғы орналасқан жері латын тілінде intra muros (қабырғалар ішінде) және extra muros (қабырғалар сыртында) терминдерімен белгіленеді, ал бұл жер қазіргі ішкі айналма жолдың орнына айналды.

19 ғасыр және одан кейінгі дәуірлер

Қала 19-ғасырда өнеркәсіптік дәуірге енді. 1835 жылы Еуропа құрлығында алғашқы темір жол Брюссельді Мехеленмен байланыстырды, ол Бельгия темір жол желісінің орталығына айналды. Бұл металл өңдеу өнеркәсібінің дамуына, соның ішінде бүгінгі күні қалада орналасқан орталық темір жол шеберханаларының құрылысына әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кең көлемді мехлиниялық…

25 жылда бір рет Оммеганг парады өткізіледі, ол Австрияның архигерцогинясы Маргареттің әкесі, Рим императоры Максимилиан I-нің келгенін және қала тарихындағы басқа да маңызды оқиғаларды еске түсіреді. Оммеганг 2000 жылы Карл V-нің туғанына 500 жыл толуына орай қосымша рет ұйымдастырылды. Бұл шеруде қаланың 15-17 ғасырлардағы алты процессиялық алып тұлғасы, сондай-ақ түрлі күрделі және әзіл-қалжыңды қуыршақтар мен арбалар көрсетіледі, олардың барлығы көбінесе үлкен өлшемде жасалған. 1775 жылдан бері «Opsinjoorke» («кукла») деп аталатын қаланың 17 ғасырлық ағаш талисманы Оммегангтың бөлігі ретінде матада тартылып жүреді. Қазіргі кезде оның көшірмесі қалада таралған. Белфор алдында Опсинжорке бейнеленген қола мүсіні орнатылған. Гүлдермен безендірілген арбалардың жыл сайынғы шеруі (мехлиниялық гүлшілер Бланкенбергедегідей әлі де безендірулердің жартысына дейін дайындайды) және жергілікті өнімдерден жасалған көкөністермен безендірілген арбалар 21-ші ғасырдың басынан бері қаланың қаржыландыру жетіспеуіне байланысты тоқтатылды. Көктемде Хансвикке процессиясында біздің Анамыздың киелі мүсіні басты орын алады. Мехеленде «de Krijgstrompet» деп аталатын өз газеті болған, ол армияның ресми басылымы еді.

Диалекті

Бейресми түрде көптеген мехлиниялықтар (голланд тілінде Mechelaars, жергілікті айтылуында Mecheleirs) мехлиниялық (Mechels) диалектісінде сөйлейді, бұл голланд диалектісі басқа брабант диалектілерінен өзгеше. 1995 жылдан бері абоненттерге таратылатын "De Mecheleir" тоқсандық журналы Мехеленнің ескі суреттерін жариялайды, жергілікті тарихқа қатысты мақалалар мен стандартты жазу қағидасы жоқ диалекттің еліктеуімен жазылған бірнеше рубрикаларды ұсынады.

Арнайы өнімдер

Мехлиндік саудаларға жүн мата (лакен), гобелендер, былғары бұйымдар, Мехлиндік тігіс (18-ғасырдың басынан бері жасалған бағалы тоқыма тігіс), ағаш қабырға безендіру, мүсін жасау және жиһаз кіреді. Мехелен 20-ғасырдың басында каррильон өнерін қайта жаңғырту орталығы болды және бүгінгі күнге дейін әлемдегі оның ең ірі мектебін сақтап келеді. Мехелен маңындағы аймақ көкөніс өсірумен мәшһүр, олардың ішінде бельгиялық эндиви (витлоф), спаржа және гүлді капуста бар. Қала ішінде құрылған Mechelse Veilingen, көршілес Синт-Кателийн-Ваверде орналасқан, Еуропадағы ең ірі кооперативтік көкөніс аукционы болып табылады. Бельгиялық қойшы итінің төрт түрінің бірі – жергілікті Малинуа. Mechelse koekoek – жергілікті құс түрі, қара және ақ қауырсындары құстың аяқтарына дейін созылған, түсі көкек құсқа ұқсас болғандықтан осылай аталған. Мехельсен Брюйнен император V Карлдың сүйікті сырасы болған деседі. Оның бір түрі бүгінге дейін қаладағы Het Anker сыра зауытында, Бельгиядағы ең көне сыра зауыттарының бірінде пісіріледі.

Климат

Мехеленнің мұхиттық климаты бар (Köppen Cfb). Мехеленнің ішкі аймақта орналасуына қарамастан, жоғары ендігіне байланысты маусымдар арасындағы температура айырмасы шамалы. Жаздары жылы, кейде ыстық болады, ал қыстары көбінесе нөлден жоғары температурада өтеді. Белгияның көп бөлігі сияқты, мұнда да климат салыстырмалы түрде бұлтты және жиі, көбінесе жаңбыр тамшылайды.

Спорт

1904 жылы құрылған екі ескі бельгиялық футбол клубының туған жері: K. R. C. Mechelen және K. V. Mechelen. Соңғысы 1988 жылы УЕФА Кубок иегерлерінің кубогы мен Еуропа Суперкубогын жеңіп, қаланың халықаралық беделін арттырды. Көптеген кішігірім жергілікті командалардың болуы осы спорттың танымалдылығын көрсетеді: Rapid Leest, Sporting Mechelen, Leest Utd., VV Leest, Walem, SK. Heffen, Zennester Hombeek, FC Muizen. 1985 жылы қалада каноэде эстафеталық жарыс бойынша әлем чемпионаттары өтті. Мехелен RFC регби клубының да мекені. Сондай-ақ, Freespect Ultimate клубы да Мехеленде орналасқан.

Полиция

Мехелен қаласы 2011 жылдың қыркүйегінен бастап кіретін және шығатын барлық көліктерді ұрланған, сақтандырылмаған және басқа да себептермен тізімделген көліктердің дерекқорымен тексеру үшін ANPR камераларын пайдаланады. Егер сәйкестік табылса, диспетчерлік орталықта дабыл белгісі беріледі, бұл полицияға көлікті жылдам тоқтатуға мүмкіндік береді. Мехелен – Бельгияда АРТ-ны осы көлемде қолданған алғашқы қалалардың бірі. 2012 жылдың басына қарай, апта сайын осылайша 1 миллион көлік тексеріледі. Мехелен бұл жобаны SAIT Zenitel компаниясымен бірлесіп бастады. Мехелен мен Виллебрук 2015 жылдың 1 қаңтарында біріктірілген жергілікті полиция аймағын құрды; ол 2023 жылдың 1 қаңтарында Пуурс-Синт-Амандс және Борнеммен бірге кеңейтілді, аймақ қазір «Политизон Ривиерленд» деп аталады.

Демография

Мехелен – 100-ден астам ұлт өкілдері тұратын әртүрлі қала, және мұнда мұсылман халқы көп. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, қаланың шамамен 20% тұрғыны мұсылман, олардың көп бөлігі марокколықтар. Текше топ Жыл2023 саны %Бельгиялықтар, белгиялық тектен шыққандар55 47362,6%Бельгиялықтар, шетелдік тектен шыққандар22 21625,07%Қарасты елдер2 0252,29%ЕО-27 (қарасты елдерді қоспағанда)1 3401,51%ЕО-27 елінен тыс18 85121,27%Бельгиялық емес азаматтар10 92512,33%Қарасты елдер1 4061,59%ЕО-27 (қарасты елдерді қоспағанда)2 1652,44%ЕО-27 елінен тыс7 3548,3%Барлығы88 614100%