Кіріспе
Үйсіндірілген жылқылардың тегін жылқылары ешқашан үйсіндірілмеген жылқы түрлері туралы ақпарат Жабайы жылқы - үйсіндірілген жылқылардың еркін жүріп-тұруы. Осылайша, жабайы жылқы үйреншікті ата-бабалары жоқ жануар мағынасында жабайы жануар емес. Алайда, кейбір жабайы жылқылар популяциясы жабайы жануарлар ретінде басқарылады, ал бұл жылқылар көбінесе "жабайы" жылқылар деп аталады. Жабайы жылқылар - адасып кеткен, қашып кеткен немесе аңға қасақана босатылған үй жылқыларының ұрпақтары. Адамнан алыстағанда, уақыт өте келе, бұл жануарлардың мінез-құлқы жабайы жылқыныкіне ұқсай бастайды. Кейбір жабайы күйде өмір сүретін, бірақ кейде адамдармен жұмыс істеуге немесе басқаруға болатын аттар, әсіресе егер олар жеке меншікте болса, "жартылай жабайы" деп аталады. Жабайы жылқылар үйір, топ, гарем немесе топ деп аталатын топтарда тұрады. Әдетте бір бауыры бар, бірақ кейде топта аз басым еркектер қалуы мүмкін. Аттың "қоралары" - бір аймақта тұратын бірнеше кішкентай топтар. Топтар әдетте кішкентай, 3-5 жануар, кейде оннан астам. Топтардың құрамы уақыт өте келе өзгеріп отырады, өйткені жас жануарлар туған топтан шығарылып, басқа топтарға қосылады немесе жас жылқылар ескі аталарға үстемдік үшін қарсы шығады. Алайда, жабық экожүйеде (мысалы, бүгінде жабайы жылқылардың көпшілігі өмір сүретін оқшауланған баспаналар), генетикалық әртүрлілікті сақтау үшін тұрақты еркін жүріп-тұру үшін ең төменгі мөлшер 150-200 жануар.
information on never domesticated horse species
A feral horse is a free roaming horse of domesticated stock. As such, a feral horse is not a wild animal in the sense of an animal without domesticated ancestors. However, some populations of feral horses are managed as wildlife, and these horses often are popularly called "wild" horses. Feral horses are descended from domestic horses that strayed, escaped, or were deliberately released into the wild and remained to survive and reproduce there. Away from humans, over time, these animals' patterns of behavior revert to behavior more closely resembling that of wild horses. Some horses that live in a feral state but may be occasionally handled or managed by humans, particularly if privately owned, are referred to as "semi feral". Feral horses live in groups called a herd, band, harem, or mob. Feral horse herds, like those of wild horses, are usually made up of small harems led by a dominant mare, containing additional mares, their foals, and immature horses of both sexes. There is usually one herd stallion, though occasionally a few less dominant males may remain with the group. Horse "herds" in the wild are best described as groups of several small bands who share the same territory. Bands are normally on the small side, as few as three to five animals, but sometimes over a dozen. The makeup of bands shift over time as young animals are driven out of the band they were born into and join other bands, or as young stallions challenge older males for dominance. However, in a closed ecosystem (such as the isolated refuges in which most feral horses live today), to maintain genetic diversity, the minimum size for a sustainable free roaming horse or burro population is 150–200 animals.
Америка
Қазіргі кездегі "жабайы" жылқылардың ең танымал үлгілері - Американың батысындағылар. Еуропалықтар 15 ғасырда испандық конкистадорлардың келуінен бастап, Америкаға жылқыны қайта әкелгенде, кейбір жылқылар қашып кетіп, бүгінде мустанг деп аталатын жабайы үйірлерді құрды. Жабайы жылқылардың оқшауланған популяциялары АҚШ-тың бірқатар жерлерінде кездеседі, соның ішінде Виргиния мен Мэриленд жағалауындағы Ассатейг аралы, Камберленд аралы, Джорджия, Пуэрто-Рико жағалауындағы Виек аралы және Канаданың Новая Шотландия жағалауындағы Сэбл аралы. Олардың кейбіреулері кеме апатына ұшыраған кезде өздерін құтқарып қалған жылқылардың ұрпақтары деп айтылады. Басқаларын оралмандар әдейі әртүрлі аралдарға алып келіп, оларды еркін көбейтуге қалдырған немесе әртүрлі адам қоныстары сәтсіз болған кезде тастап кеткен болуы мүмкін. Қазіргі кезде жойылып кеткен көптеген атыс түрлері Солтүстік Америкада пайда болды, бірақ қазіргі жабайы жылқылар Еуропада үйрендірілген жылқылардың ұрпақтары. АҚШ-тың батысында жылқылар мен есектердің белгілі бір топтары 1971 жылғы "Жабайы және еркін жүріп-тұру жылқылары мен есектері туралы" заңмен қорғалады. Бүгінде елде, оның ішінде тайпалық жерлердегі бірнеше жер билігінде 300 мыңға жуық жылқы бар.
Азия
Бүгінде тек қана Пжевальскийдің аты ғана бар. Қазіргі кездегі жабайы жылқылар (жангали гура) Ассамның Дибру Сайхова ұлттық паркі мен биосфералық қорығында, Үндістанның солтүстік-шығысында кездеседі. Бұл 79-ға жуық жылқының қорасы, олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери лагерьлерден қашып келген жануарлардан тараған.
Еуропа
Португалияда солтүстік тау тізбектерінде гаррано деп аталатын еркін жүретін жылқылар тіршілік етеді. Ирландияның Керри округіне кірген жабайы могильщиктер 1300 жылдан бері белгілі. Босния мен Герцеговинаның Ливно мен Купрес қалаларының арасындағы Цинкар тауының етегінде 700-ден астам жабайы жабайы жылқылар тұрады. Сардинияда Гиара атты жабайы түр мекендейді. Бұл түр аралдың оңтүстік орта бөлігіндегі Базальтті платода орналасқан. Олардың саны 700-ге жуық.
Океания
Австралияда 400 000-ға жуық жылқы бар, бұл әлемдегі ең көп халық. Австралиялықтардың мустангқа теңестіретін аты - брамби, бұл аттарды ағылшын отаршылары алып келген.
Жартылай жабайы жылқылар
Ұлыбританияда еркін жүріп-тұру поникерлері әртүрлі аймақтарда, атап айтқанда Дартмур, Экзмур, Камбрия (Фелл Пони) және Нью-Форест аймақтарында, айқын түрде жабайы жағдайда өмір сүреді. Осыған ұқсас жылқы мен понилер Еуропаның басқа жерлерінде де кездеседі. Алайда бұл жануарлар шынайы жабайы емес, өйткені олардың барлығы жеке меншікте, және олардың иелеріне тиесілі ортақ жайылымдық құқықтар бойынша шұңқырлар мен ормандарда жүріп жатыр. Олардың бір бөлігі - тоқал, ал кішігірім бөлігі - атпен жүруге арналған, бірақ бірнеше себептермен (мысалы, олардың өсуіне мүмкіндік беру үшін оқытуды тоқтату, табиғи жағдайда көбейтуге мүмкіндік беру үшін жұмыс істеуден үзіліс немесе зейнеткерлікке шығу) біршама уақытқа қалдырылды. Басқа жағдайларда жануарлар мемлекеттік меншікте болуы мүмкін және оларды бақылаудағы қорықтарда қатаң басқаруға жатады. Камарг атты, Рона дельтасының батпақтарында, Оңтүстік Франция. Дартмур понисі, Англия; негізінен үйрендірілген, сонымен қатар жартылай жабайы үйірмелерде тұрады. Эксмор пони, Англия; негізінен үйрендірілген, сонымен қатар жартылай жабайы үйірмелерде тұрады. Көбінесе үйренілген құс понилері Солтүстік Англияда, әсіресе Камбрияда жартылай жабайы үйірмелерде өмір сүреді. Готланд русы - шведтік Готланд аралындағы Лойста баурайындағы жартылай жабайы үйірде тіршілік етеді. Жаңа Орман понисі, негізінен үйренілген, Англияның Гэмпшир ауданында жартылай жабайы үйірмелерде де өмір сүреді. Потток, негізінен үйренілген, сонымен қатар батыс Пиренейлерде жартылай жабайы үйірмелерде тұрады. Дульмен понисі - Вестфалиядағы жабайы үйірде, адамдардан аз көмек алып тұратын неміс понисі. Шетланд понисі, Шотландия; негізінен саяхаттауға, айдап жүруге және жүкпен жүруге қолданылады.
Халық санының әсері
Жабайы жануарлар саны, әдетте, даулы, мал шаруашылығы өндірушілері көбінесе жылқы сүйер адамдармен және басқа да жануарлар қамын ойлаушылармен келіспейді. Әр түрлі мекендер жабайы жылқылардың әртүрлі әсеріне ұшырайды. Егер жабайы жылқының жергілікті аймақтағы жабайы ата-бабалары болса, бақылаудағы популяция қоршаған ортаға барынша аз әсер етуі мүмкін, әсіресе олардың негізгі аумағы үй жануарларымен елеулі дәрежеде бәсекелеспейтін болса. Алайда, олар Австралия сияқты енгізілген түрлер болып табылатын аймақтарда немесе егер популяцияға қол жетімді аумақтан асып кетуіне рұқсат етілсе, топыраққа, өсімдіктерге (оның ішінде шамадан тыс жайылымға) және жергілікті түрлер болып табылатын жануарларға елеулі әсер етуі мүмкін. Кейде тұқым қуалауды бақылау қолданылады, бірақ ол қымбат және оны үнемі қайталап отыру керек.