Кіріспе
Неміс қатерлі ісік зерттеушісі Аксель Ульрих (19 қазан 1943 жылы туған) - неміс қатерлі ісік зерттеушісі. 1988 жылдан бері Германияның Мартинсрайд қаласындағы Макс Планк биохимия институтының молекулалық биология бөлімінің директоры. Бұл бөлімнің зерттеулері негізінен сигналдарды аударуға бағытталған. Ол 2008 жылы Біріккен Араб Әмірліктерінің Дубай қаласында медицина ғылымдары бойынша шейх Хамдан бин Рашид Әл Мактум сыйлығынан медициналық зерттеулердің үздіктері үшін Хамдан сыйлығын алды. Ол 2010 жылы Ульрих пен оның командасы Вольф сыйлығын алды.
Axel Ullrich (born 19 October 1943) is a German cancer researcher and has been the director of the molecular biology department at the Max Planck Institute of Biochemistry in Martinsried, Germany since 1988. This department's research has primarily focused on signal transduction. Ullrich has received Hamdan Award for Medical Research Excellence, awarded by Sheikh Hamdan bin Rashid Al Maktoum Award for Medical Sciences, Dubai, United Arab Emirates in 2008 and Ullrich and his team received the Wolf Prize in 2010.
Өмір және жұмыс
Ол Германияның Тюбинген университетінде биохимия мамандығы бойынша алғашқы дәрежесін алды. 1975 жылы Гейдельберг университетінің молекулалық генетика бойынша докторлық диссертациясын бітірген. 1975-1977 жылдары Калифорния университетінде докторантурадан кейінгі жұмыс істеді, ал 1978-1988 жылдары Сан-Францискодағы Genentech-те аға ғалым болып жұмыс істеді. 1988 жылдан бастап Макс Планк биохимия институтында қызмет етті. Олрих адам генін, инсулинді, Э. coli-ге клондаған алғашқы адам болды. Ол Genetech компаниясының алғашқы қызметкерлерінің бірі болды. 1979 жылы Genetech компаниясында жұмыс істеген кезінде ол Мюнхендегі хирургтан инсулинома тінінің үлгісін алды. Бұрын ғана бір әйелдің денесінен ісік алынып тасталған болатын. Ол инсулиннің мРНК-сын тазартып, оны E. coli-ге енгізген векторға клондады. Осылайша ол адам инсулинін шығаратын Е.коли штаммын шығарды. Ол Genentech-те 200-ден астам ғалымның бірі болды. Ол қатерлі ісікке қарсы препаратты Trastuzumab (сауда атауы: Herceptin) әзірледі. Ол бес биотехнологиялық компанияның негізін қалады, Axxima, U3 Pharma, Kinaxo, SUGEN (Pfizer сатып алды) және Blackfield. Ол ғылыми ақпарат институты (ISI) жоғары цитаталар келтіретін биолог ретінде және ол тірі биологтардың H индексінің алғашқы ондығына кіреді. Көптеген басқа жетістіктер арасында ол және оның тобы рецепторлы тирозинкиназалардың екі тобын ашқан. Кейбір ісіктерде (орындық күйінде) кейбір рецепторлы тирозинкиназалар генетикалық өзгерістерге байланысты белсенділігі жоғары болады. Олльрих сонымен қатар Медициналық биология институтының Сингапур онкогеномдық жобасының бас зерттеушісі болып табылады. Оның мақсаты көптеген ісіктік жасуша сызықтары мен бастапқы ісіктердің барлық протеин тирозинкиназа (PTK) гендерінің транскриптілеріндегі барлық онкогендік өзгерістерді анықтау. Зертханада функционалдық сипаттамалауға және клиникалық онкологтармен бірлесіп, жаңадан ашылған PTK онкогендерінің клиникалық маңыздылығын зерттеуге баса назар аударылады, бұл жаңа мақсатты дәрілерді әзірлеуге негіз болады. Сунитиниб дәрісін табу және оның көп спецификалық әрекет ету механизмін анықтау ішінара 1980 жылдары Мюнхендегі Макс Планк биохимия институтында Аксель Улрих пен оның командасының ашылуына негізделген. Препаратты ашу, медициналық және фармацевтикалық әзірлеу, сондай-ақ клиникалық сынақтарды 100 ғалым мен дәрігер 1991 жылы Ульрих пен Макс Планк қоғамы және басқа инвесторлар құрған SUGEN компаниясында жүргізді. Сунитиниб бірнеше рецепторлы тирозинкиназаларды (РТК) нысанаға алу арқылы жасушалық сигналды тежейді. Бұларға ісік ангиогенезінде де, ісік жасушаларының көбеюінде де рөл атқаратын тромбоциттерден алынған өсу факторының (PDGFR) және тамыр эндотелийлік өсу факторының (VEGFR) барлық рецепторлары жатады. Осы мақсаттағы препараттардың бір мезгілде ингибициялануы ісіктің тамырлануын азайтуға, қатерлі ісік жасушаларының өліміне және ақыр соңында ісіктің қысқаруына әкеледі. 1990 жылдардың басында Ульрих пен оның тобы ісіктің ангиогенезін, яғни ісіктегі қан тамырларының өсуін реттеуге қатысы бар сигнал беру жүйесін анықтады. Ол мен оның тобы сигнал беру жүйесінің негізгі ойыншысын (ауыр тамырлар эндотелийлік өсу факторы рецепторы немесе VEGFR деп аталады) тежеу ісіктердегі қан тамырларының пайда болуын тежеп, қатерлі жасушалардың өсуін баяулататынын анықтады. Бірнеше жылдан кейін VEGFR2 киназасының функциясын ингибиретін кіші молекула әзірленді, оның туындысы 2006 жылы бүйрек карциномасы мен асқазан-ішек асқазанды асқазанды ісіктерін емдеу үшін мақұлданды.