Кіріспе
Япондық бронекер Якумо (八雲) - 1890-шы жылдардың аяғында Жапон императорлық әскери-теңіз флоты үшін салынған бронекер (Sōkō jun'yōkan). Жапонияның мұндай әскери кемелерді өзі құрастыруға қажетті өндірістік қуаты болмағандықтан, кеме Германияда жасалды. Ол 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысының көптеген теңіз шайқастарына қатысып, Сары теңіз шайқасы мен Цусима шайқасында жеңіл зақымдалған. Якумо Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жауынгерлік жорықтарға қатыспады және 1917 жылы көптеген оқу-жаттығу круиздерінің біріншісін бастады, бірақ ол 1931 жылға дейін ресми түрде оқу кемесі ретінде қайта жіктелмеді. Соңғы рет 1939 жылы жаттығу сапарына шыққан, бірақ кеме Тынық мұхиты соғысы кезінде үй суларында жаттығуларын жалғастырды. Якумо соғыстан кейін репатриациялық көлікке айналды және 1946-1947 жылдары таратылды.
Yakumo (八雲) was an armored cruiser (Sōkō jun'yōkan) built for the Imperial Japanese Navy (IJN) in the late 1890s. As Japan lacked the industrial capacity to build such warships herself, the ship was built in Germany. She participated in most of the naval battles of the Russo Japanese War of 1904–05, and was lightly damaged during the Battle of the Yellow Sea and the Battle of Tsushima. Yakumo saw no combat during World War I and began the first of many training cruises in 1917, although she was not officially reclassified as a training ship until 1931. Her last training cruise was in 1939, but the ship continued to conduct training in home waters throughout the Pacific War. Yakumo became a repatriation transport after the war and was broken up in 1946–47.
Негізгі деректері мен дизайны
1896 жылғы Әскери-теңіз кеңейту жоспары Бірінші қытай-жапон соғысынан кейін жасалды және төрт бронекрыцер мен тағы төрт линкерді қамтыды, олардың барлығы Жапонияның оларды өзі салу мүмкіндігі болмағандықтан, шетелдегі кеме жасау орындарынан тапсырыс беруге мәжбүр болды. Ресейлік құрылыс бағдарламасын одан әрі қарастыру ИЖК-ге бастапқы жоспар бойынша тапсырылған шайқас кемелері Ресей империясының әскери-теңіз флотына қарсы тұру үшін жеткіліксіз деп сендірді. Бюджеттік шектеулер қосымша соғыс кемелерін тапсыруға кедергі келтірді, сондықтан IJN төрт кемеден алты кемеге дейін тапсырыс беруге болатын арзан бронекерлердің санын кеңейтуге шешім қабылдады, өйткені олар соңғы уақытта Крупп цементтелген бронекерлерінің берік болуы оларға соғыс желісінде тұруға мүмкіндік береді деп сенді. Қайта қарастырылған жоспар "Алты алты флот" деп аталады. Алғашқы төрт кемеді Армстронг Уитворт Ұлыбританияда, ал соңғы екі кеме Германия мен Францияда салған. Амунициялардың үйлесімділігін қамтамасыз ету үшін IJN олардың құрылысшыларынан басқа төрт кеме сияқты британдық қаруды қолдануды талап етті. Жалпы, IJN тек әр құрылысшы орындауы керек жобаның сызбасын және ерекшеліктерін ұсынды; басқа жағдайда әр құрылысшы кемені өз қалауы бойынша жасауға еркін болды. Өздерінің замандастарының көпшілігі сияқты сауда шабуылына немесе колониялар мен сауда жолдарын қорғауға арналған, Якумо мен оның жартылай әпкелері флоттың барлаушылары ретінде және ұрыс сызығында жұмыс істеуге арналған.
Сипаттама
Кеме ұзын және перпендикулярлардың арасында орналасқан. Оның жағалауындағы жағалауы орташа және орташа су тартымы Якумоны қалыпты жүктемемен және терең жүктемемен ауыстырды. Кеменің метацентрикалық биіктігі - 2 м. Оның екі қабатты түбі және корпусы 247 су өткізбейтін бөліктерге бөлінген. Оның экипажы 670 офицер мен жауынгерден құралған. Якумода екі 4 цилиндрлі үш есе кеңейтілетін бу қозғалтқыштары болды, олардың әрқайсысы бір-бір винтті бұранданы қозғалтады. 24 Белвиль қазандығы қозғалтқыштар үшін бумен қамтамасыз еткен , ал қозғалтқыштар жалпы жылдамдығы бойынша жобаланған жылдамдыққа ие болды және теңіздегі сынақтар кезінде ол көмірден бастап топыраққа дейін тасымалданды және жылдамдығы бойынша бумен жүзе алды .
Қару-жарақ
"Алты алты флот" бронекрейсерлерінің негізгі қару-жарағы - Армстронг Уитворттың 45 калибрлі сегіз дюймдік төрт пулеметтері болды. Электрмен жұмыс істейтін мұнаралар солға және оңға 130° айналу мүмкіндігіне ие болды, ал пуляларды +30°-ға дейін көтереді және -5°-ға дейін түсіреді. Мұнарада 65 снаряд орналастырылды, бірақ оларды тек қана мұнараның еденіндегі есіктер мен кеме палубасы арқылы толтыруға болады, бұл мұнарадағы электрлік винкке снарядтарды корпустың терең жеріндегі снарядтар бөлмесінен көтеруге мүмкіндік берді. Кемеде барлығы 320 8 дюймдік снаряд болған. Екінші реттік қару-жарақ оншақты Elswick Ordnance Company "Pattern Z" жылдам атыс (QF), 40 калибрлі, 6 дюймдік пулялардан тұрады. Тек төрт қаруы ғана басты және жоғарғы палубадағы брондалған казематтарға орнатылмаған, ал олардың жоғарғы палубадағы монтаждары қару қалқандарымен қорғалған. Олардың АП снарядтары 150 патролдан тұратын 150 пулядан тұратын мылтықпен атылды. және 8 QF 2,5 фунттық Yamauchi пулеметі торпедалық қайықтардан қорғану үшін жақын қашықтықтан қорғаныс ретінде. Якумо бес торпеда түтігімен жабдықталған, олардың бірі - су үстіне, ал төрт түтігі су астында, екі-екіден әр жағында. 30-типті торпедада жауынгерлік бас және қашықтығы мен жылдамдығы үш түрлі: "а", "а" немесе "а" күйінде орнатылатын.
Қару-жарақ
"Алты алты флот" бронекрейсерлерінің барлығы кейбір кішігірім айырмашылықтармен бірдей броне схемасын қолданды, оның бірі - төрт кеменің барлығы Крупп цементтелген бронеткасын қолданды. Кеме бойына су белбеуін байлап, кеменің ортасынан бастап, кеменің алдыңғы және артқы жағына дейін қалыңдығы әр түрлі болды. Оның биіктігі - 5 м, оның ішінде көбісі су астында болды. Қамқорлық белбеуінің жоғарғы белбеуі қалың болып, су сызығы белбеуінің жоғарғы шетінен бас палубаға дейін созылады. Ол алдыңғы жақтағыдан артқы жақтағы шұңқырға дейін созылады. Якумода тек 127 мм көлденең бронежабдық бар, ол орталық бронецитадельдің алдыңғы жағын жауып тастады. Барбеттер, оқ мұнаралары және казематтардың алдыңғы жағы барлығы 152 мм қалыңдықта, ал казематтардың бүйірлері мен артқы жағы броньмен қорғалған. Құрамында қалың қақпақтар мен қалың қақпақтар бар.
Құрылыс және мансап
Якумо, Жапон мифологиясындағы Сусаноудың вака поэмасының бір аятынан алынған, 1897 жылы 1 қыркүйекте тапсырылды және бір жылдан кейін Германияның Штеттин қаласында AG Вулкан Стетинмен орнатылды. Кеме 1899 жылы 8 шілдеде суға қосылып, 1900 жылы 20 маусымда аяқталды. Екі күннен кейін Стеттинден шығып, 30 тамызда Йокосукаға жетті.
Ресей-жапон соғысы
Рус-жапон соғысының басында Якумо 2-ші флоттың 2-ші дивизиясына тағайындалды. Ол 1904 жылы 9 ақпанда Порт-Артур шайқасына қатысты. Сол кезде вице-адмирал Того Хейхачиро Порт-Артурдың сыртында орналасқан Тынық мұхит эскадрильясының ресейлік кемелеріне шабуыл жасады. Того өзінің жойғыштарының түнгі шабуылдары сәтті болады деп күткен еді, өйткені орыстардың қатты бейтарап және әлсірегенін болжаған, бірақ олар өздерінің таңғалысынан айығып, оның шабуылдарына дайын болды. Жапондық кемелер қорғалған крейсер Ресей крейсері Бояринмен байқалды, ол жағалауда қарауылдап жүрді және ресейліктерді ескертті. Того өзінің негізгі қару-жарағымен Ресейдің жағалау қорғанысына шабуыл жасап, екінші қатарлы қаруларымен кемелермен шабуылдауды таңдады. Жапондықтардың 8 және 6 дюймдік пулеметтері орыс кемелеріне аз зақым келтіргендіктен, оның отын бөлу дұрыс шешім емес болып шықты. Екі жақта да көптеген кемелер соққыға ұшыраса да, орыс құрбандары 150-ге жуық, ал жапондықтар Тогоның жұмысынан босатылуына дейін шамамен 90 адам қаза тауып, жарақат алды. Якумо ұрыста зақымданбады, бірақ ол қорғалған крейсерді рәсәйлік крейсер Новикті сегіз дюймдік снарядпен бір рет соқтырды. Наурыздың басында вице-адмирал Камимура Хиконжоға 2-дивизияны солтүстікке алып, Владивостоктан аластату міндеті жүктелді. Жапон крейсерлері 6 наурызда Владивосток портын және қорғанысын бомбалады. Бірнеше күннен кейін Жапонияға оралғаннан кейін 2-дивизияға Император гвардиясы дивизиясын Кореяға алып баратын көліктерді алып жүру және содан кейін Порт-Артурды блокадалаушы кемелерге қосылу туралы бұйрық берілді. Якумо кейін контр-адмирал Дева Шигетоның 3-ші дивизиясына ауыстырылды. 23 маусымда Теңіз эскадрильясы Владивостокқа жету үшін сәтсіз әрекеттеніп, Деваның флагманы болды, бірақ жаңа эскадрильяның командирі контр-адмирал Вильгельм Витгефт, түнгі шайқаста өзінің сан жағынан басым қарсыластарын ұрысқысы келмегендіктен, күн батқанға дейін жапондық майдан шебіне тап болған кезде эскадрильяға Порт-Артурға қайтуға бұйрық берді.
Сары теңіздегі шайқас
1904 жылы 10 тамызда таңертең Дева крейсерлері Тогоның 1-ші дивизиясының оңтүстігінде болды, ол кезде ресейліктер Владивостокқа жету үшін Порт-Артурдан шықты. Ұрыстың алғашқы кезеңдерінде Дева Тогоның тұрақты бұйрығына сәйкес, соғыс кемелерін соңынан еріп келе жатқан орыс крейсерлеріне қарсы шабуыл жасауға тырысты, бірақ соғыс кемелерінің атысымен қарсы шықты. Дева орыс крейсерлеріне тағы бір шабуыл жасау үшін түстен кейін жақындаған кезде, 15 сағат 40 минутта Якумоның ортасына снаряд соқты. Бұл уақытта қашықтығы , оның эскадрильясындағы кез келген қарудың қашықтығынан асып түседі, сондықтан Дева өзінің кемелеріне жұмыстан шығуға бұйрық берді. 17:45 шамасында Якумо зақымдалған ресейлік "Полтава" линкерінен қашып, оққа аттанды. Якумо 18: 40-қа жуық Витгефтің өліміне байланысты орыс эскадрильясы шатасып кеткенге дейін жақындауын жалғастырды. 3-дивизия содан кейін Тогоның кемелерін Ресей кемелерін айналып өтіп, олар өздерін реттеп, қазір орыс крейсерлеріне аз әсер ете отырып, Того Деуаға сағат 19:44 шамасында орыс эсминдеріне шабуыл жасауға бұйрық бергенге дейін, соңынан ерді. Дева соңғы бұйрықты бұзды және 20:00 шамасында оңтүстікке қарай бұрылды. Ол оңтүстікке қарай қашып бара жатқан бірнеше ресейлік крейсерлерді қуып, оларды жойғыштар мен торпедалық қайықтар флотына жетпей тұрып ұстауға тырысты. Орыс кемелері басқа жапон крейсерлерімен кіші кемелерге жетуден бұрын шабуылға түсті, ал Дева жарық бітіп бара жатқанда сағат 20:25 шамасында қуғынды тоқтатты. Ол түнде оңтүстік-шығысқа қарай жүріп, бір крейсер мен екі эсминецті байқады, бірақ олардың ешқайсысын ұстай алмады. 14 тамызда Якумо мен 3-дивизияға қыңғауға немістердің шын мәнінде ресейлік Цессаревич және соғыс аяқталғаннан кейін баспана іздеген үш эсминецті тұтқындағанын растау үшін бұйрық берілді. Қайтып оралғаннан кейін олар Порт-Артур блокадасына қайта тағайындалды. Қыркүйектің ортасында Якумо Камимураның 2-дивизиясына қайтадан ауыстырылды, ол Цусима тұзағын қорғады, бірақ ол айдың соңында қайтадан жөндеуді бастады. Кеме 15 қарашада Деуаға қайтып келді және ол өзінің туын оған қайтарып берді. 13 желтоқсанда кеме жапон крейсері Такасагоның шахтаға соққы бергенінен кейін аман қалғандарды құтқаруға тырысты, бірақ тірі ешкімді таппады. Якумо бес күннен кейін тағы бір жөндеу үшін Сасебо әскери-теңіз арсеналына жіберілді. 1905 жылы 1 ақпанда кемеге Владивостокты блокадалауда контр-адмирал Шимамура Хаяоның 2-дивизиясына қосылуға бұйрық берілді, бірақ бұл бірнеше аптаға ғана созылды, өйткені ол ақпан айының ортасында Балтық флотынан жіберілген ресейлік кемелермен күтілетін шайқастан бұрын соңғы жөндеу үшін Куре теңіз арсеналына жіберілді.
Цусима шайқасы
Ресейдің 2-ші және 3-ші Тынық мұхит эскадрильялары 27 мамырда Жапонияға жақындаған кезде, Якумо Камимураның 2-ші флотының 2-ші дивизиясына тағайындалды. Орыс әскері жапондық кемелерде таңертеңгілікте байқалып қалды, бірақ көріну мүмкіндігі шектеулі және радиоқабылдау нашар болды. Алдын ала хабарлар Тогоның өз кемелеріне теңізге шығуға бұйрық беруіне жеткілікті болды. 2-дивизия 11:30-да вице-адмирал Зиновий Рождественскийдің қолбасшылығындағы ресейлік кемелерді байқады. Камимура 8000 метр қашықтықта Тогоның соғыс кемелеріне қосылу үшін от астында қашып кетеді. Якумо 14:10-да Того 2-ші Тынық мұхит эскадрильясына атыс ашқанда алты кемеден төртінші болды және дивизиядағы кемелердің көпшілігі сияқты 14:50-де формациядан шығып, 20 минуттан кейін батқан Орыс шайқас кемесі Ослябьяны ұрысқа шығарды. Осы уақытқа дейін орыс құрамасы тәртіпсіздікке ұшырады және ұрыс кемесінің ресейлік линкоры Княз Суворов кенеттен тұманнан 15:35 шамасында пайда болды. Камимураның барлық кемелері оны бес минутқа жуық уақыт бойы шабуылдады, Якумо және бронекрызисер Жапон крейсері Азума да ресейлік кемеге торпедамен атуды жүзеге асырмады. 17:30-дан кейін Камимура өзінің дивизиясын орыс крейсерлерінің кейбіреулерін жемісті қуып, Тогоның соғыс кемелерін өздеріне қалдырды. Ол 18:03 шамасында қуғын-сүргінді тастап, Тогоға қайта қосылу үшін солтүстікке қарай бұрылды. Оның кемелері 18:30 шамасында ресейлік ұрыс сызығының артқы жағын байқады және қашықтық 8000-9000 метрге жақындаған кезде оқ ашты. Орыстарға әсер еткені туралы ештеңе белгілі емес, олар 19:30-да атысты тоқтатып, 20:08-де Тогоға қосылды. Орыс кемелері келесі күні таңертең байқалды, жапондық кемелер 10:30, ресейлік кемелер тиімді жауап бере алатын қашықтықтан тыс жерде қалып, оқ ашты. Контр-адмирал Николай Небогатов өзінің кемелерін тапсыруға шешім қабылдады, өйткені ол отқа жауап бере алмады және қашықтықты жауып алмады. Осы аралықта жағалауды қорғауға арналған "Адмирал Ушаков" кемесі Небогатовтың кемелерінің артына түсіп, таңертең ерте жапондық "Чиода" крейсерімен байқалды, бірақ жапондықтар бірден-бір кемеге шабуыл жасаудан гөрі Ресей флотының негізгі бөлігін табуға тырысты. Адмирал Ушаковты 14: 10-да, Небогатовтың берілгенінен кейін, Шимамура өзінің флагманы, жауынгерлік крейсері Япон крейсері Ивате және Якумомен оны қуып жүруге рұқсат алды. Олар 17:00-де ресейлік кемені ұстап, оның берілуін талап етті. Адмирал Ушаков жапон крейсерлерін оның қаруларының қашықтығына жеткізу үшін қашықтықты жауып алуға тырысты, бірақ олар қашықтықты ашық ұстауға жеткілікті жылдамдықпен жүгірді және орыс кемесі ешқашан соққы бермеді. Шамамен жарты сағаттан кейін адмирал Ушаковтың пулеметтері жеткілікті жоғары көтерілмейтіндей болды, ал оның командирі экипажға кемені тастап кетуді бұйырды және суға батыру заряды жарылды. Кеме үш минут ішінде суға батып, 12 офицер мен 327 экипаж мүшесін жапондықтар құтқарып алды. Якумо мен Ивате ұрыста 89 8 және 278 6 дюймдік снарядтар атқан. Соғыстың барысында Якумоға 12 дюймдік және тағы алты снаряд тиді, оның ішінде үш-төртінің көлемі 6 дюймге тең болды. Олар аз ғана зақым келтірді. 14 маусымда "Якумо" 3-ші флоттың командирі вице-адмирал Катаока Шичироның флагманы болып тағайындалды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылдың қарашасында Якумо неміс сауда рейдерін іздеуге дайындық ретінде Сингапурға жіберілді, бірақ миссия басталғанға дейін кеме батып кетті. Якумо 1915 жылдың 13 желтоқсанынан 1916 жылдың 1 желтоқсанына дейін 2-ші эсминец эскадрильясының (Суайрасентай) және содан кейін 1-12 желтоқсан аралығында 1-ші Суайрасентайдың флагманы болды. 1917 жылдың ақпан айында кеме Оңтүстік Тынық мұхиты мен Үнді мұхитында неміс сауда рейдерлерін іздеумен айналысты. Ол өзінің көптеген жаттығу сапарының біріншісін 5 сәуірде Солтүстік Америка мен Гавайиге жөнелтіп, 17 тамызда Жапонияға оралды. 1918 жылдың қазан айында Кичисабуро Номура екі айға Якумоның капитаны болып тағайындалды, оның бірін ғана кемеде өткізді, бұл саяси тағайындау ретінде Номураны байрақты атаққа ие болды.
Соғыс аралығы
1921 жылы 1 қыркүйекте Якумо 1-ші сыныпты жағалауды қорғау кемесі болып қайта тағайындалды және негізінен ұзақ қашықтыққа арналған мұхит навигациясын және Жапон императорлық әскери-теңіз академиясының офицерлерін даярлау үшін пайдаланылды. Осы қызметінде ол 1920-1930 жылдары Еуропа, Солтүстік және Оңтүстік Америка, Оңтүстік Тынық мұхитына тағы 13 сапарға қатысқан. Оның ішінде 1921 жылдың тамызынан 1922 жылдың сәуіріне дейін жапондық Izumo бронекерімен бірге жер шарын айналып шыққан. Бұл круизге қатысқан екі әскери курсант - князьдер Куни Асаакира мен Качо Хиротада. 1924 жылы Якумостың 12 фунттық төрт пулеметін, оның QF 2,5 фунттық барлық пулеметін алып тастады, ал 8 см/40 3rd Year типті ұшаққа қарсы пулемет қосылды. Сонымен қатар, оның үш торпеда түтігі алынып тасталды. Үш жылдан кейін оның қазандықтары алты "Яроу" қазандықтарымен ауыстырылды, бұрынырақ ол жапондық "Харуна" линкорынан шыққан, бұл оның қуатын және жылдамдығын ең жоғары деңгейге дейін төмендетті. Бұл қазандықтар көмір мен мазутты араласқан, ал кеме қазір көмір мен мұнайды алып жүреді. 1932 жылы Циндаоға сапары кезінде Якумо мен Изумо 13 қаңтарда жапондықтардың көтерілісін басу үшін теңіз жауынгерлерін түсіруге мәжбүр болды. Келесі жылы кеме оқу кемесі ретінде қайта жіктелді. 1936 жылы желтоқсанда, Якумодан бір ай өткен соң, капитан Матоме Угаки Якумоның командалығын келесі жылы Hyūga жапондық линкорынан командалық міндетін алғанға дейін өз мойнына алды. Соңғы оқу сапары 1939 жылы 20 қарашада аяқталды.