Кіріспе

Болгар легионы (Българска легия, ) - 19 ғасырдың екінші жартысында Сербия астанасы Белградта болгар еріктілері құрған екі әскери топтың атауы. Олардың түпкі мақсаты болгар халқын көршілес Балқан елдерімен үйлестірілген әрекеттер арқылы Осман әмірінен азат ету болды.

Бірінші болгар легионы

Бірінші болгар легионын (Първа българска легия) 1862 жылы Сербия үкіметімен келісім бойынша Георгий Сава Раковский құрды. Ол кезде Черногория Осман империясымен соғысып, Сербияның өзі де осы қақтығысқа қосылуға ниетті еді. Алғашқы жоспарға сәйкес, Сербия мен Осман империясы арасында соғыс болған жағдайда, Легион шекарадан өтіп, Болгария жерлеріне кіреді, онда ол халық арасында көтеріліс туғызады. Сербия үкіметімен тікелей байланыс орнату үшін Раковскийдің бастамасымен Болгарияның уақытша командалығы құрылды. Оның Болгарияны азат ету жоспары болгарларды рухтандырды және алты жүзге жуық жас, олардың көбі Румынияда эмигранттар мен босқындар, Легион құру туралы оның шақыруына жауап берді. Олардың арасында Васил Левский, Стефан Караджа, Васил Друмев, Димитар Обшти, Матей Преображенский және басқа да кейінірек ұлттық беделге ие болған тұлғалар болды. Легионды қолдауды Сербия үкіметі қамқорлықпен қамтамасыз етті. Оларға болашақтағы көтеріліске және Сербия мен Осман империясы арасындағы күтілетін қақтығысқа қатысу үшін әскери дайындықты өту керек болды. Троцкийдің айтуынша, түрік әскерлері Белградқа кірген кезде болгар легионы шайқаста ерекше болды. Алайда қақтығыс тез аяқталды және одан кейінгі Константинополь конференциясы Осман әскерлерінің барлығы Сербиядан шығарылмауы керек деп шешті. Нәтижесінде, 1862 жылдың 21 қыркүйегінде қатысушылар Белградтан шығарылды.

Екінші болгар легионы

Екінші болгар легионы (Втора българска легия) 1867 жылы Сербия мен Осман империясы арасындағы қарым-қатынас тағы да нашарлап, Сербия билігі соғысқа дайындалып, Бірінші Балқан Альянсын ұйымдастыра бастады. Бұл әдісті "Добродетелна дружина" пайдаланып, Сербиямен келісімге келіп, Белградта болгар әскери мектебін құру туралы келісімге келді. Бұл жолы шығындарды Ресей төледі, еріктілерді серб офицерлері оқытты. Легионға Панайот Хитов пен Филип Тотью тобының тірі қалған көтерілісшілері, сондай-ақ Болгария мен Румыниядағы болгар диаспорасының жас адамдары қосылды. Алайда екі ел арасындағы күтілетін соғыс ешқашан басталмады, себебі Осман билігі Крит көтерілісін басып тастауға қатысқан (1866-1869) және Сербиямен қарым-қатынасын одан әрі қиындатуға асықпаған. Бұл арада Сербияда Осман империясымен татуласуды таңдаған Йован Ристич үкіметі билікке келді. Осыдан кейін екінші болгар легионы сербтерге өз пайдалылығын жоғалтты. Ол 1868 жылы сәуірде Ресей дипломаттарының қарсылығына қарамастан таратылды, оның мүшелері Сербиядан шығарылды.

Тарихи тәжірибе

Екі легионның тәжірибесі болгар легионерлеріне болгар азаттық қозғалысын сырттан басқару үшін көтеріліс орталығы құру, әсіресе ұлттық көтерілістің міндетін басқа мемлекеттердің саясатымен байланыстыру әрқашан қауіпке ұшырайтынын көрсетті. Дегенмен, Легион болгарлардың болашақ басшыларын дайындаған керемет мектеп болды.