Кіріспе
Неміс дәстүрі мен тәжірибесі Неміс тілінде отбасының ортақ жауапкершілігі деп аталатын термин Sippenhaft немесе Sippenhaftung (, туыстық жауапкершілік) - бұл отбасы немесе клан оның бір мүшесі жасаған қылмыс немесе әрекет үшін жауапкершілікті бөліседі деген идеяны білдіретін неміс термині, бұл ұжымдық жазаны ақтайды. Құқықтық принцип ретінде ол орта ғасырлардағы герман заңдарынан алынған, әдетте айыппұлдар мен өтемақылар түрінде. Оны нацистік Германия туыстардың (туыс-туыс, жұбайлар) отбасы мүшесінің қылмысы үшін жазалауды ақтауға қабылдады. Жаза көбінесе тұтқындау мен өлтіруді қамтиды және Гитлерді өлтіру үшін 1944 жылғы бомба құюдың сәтсіз жоспарының заговоршыларының туыстарына қолданылды.
German term for shared family responsibility
Sippenhaft or Sippenhaftung (, kin liability) is a German term for the idea that a family or clan shares the responsibility for a crime or act committed by one of its members, justifying collective punishment. As a legal principle, it was derived from Germanic law in the Middle Ages, usually in the form of fines and compensations. It was adopted by Nazi Germany to justify the punishment of kin (relatives, spouse) for the offence of a family member. Punishment often involved imprisonment and execution, and was applied to relatives of the conspirators of the failed 1944 bomb plot to assassinate Hitler.
Шығу тегі
Рим заңы мен христиан дінін қабылдамас бұрын, Сиппенхафт герман халықтары арасында, соның ішінде англосаксондар мен скандинавтар арасында ортақ құқықтық принцип болды. Германдық заңдар адам өлтіру сияқты ауыр қылмыстар үшін әділдіктің екі түрін ажыратады: қанды қайырымдылық немесе соттан тыс өлтіру; және қан ақшасы, ақшалай реституция немесе жазалау орнына айыппұл, құрбанның байлығы мен әлеуметтік жағдайына байланысты анықталатын weregild немесе "адам бағасы" негізінде. Сиппенхафт принципі қылмыскердің отбасына немесе кланына, сондай-ақ қылмыскерге өш алу немесе өтемақы төлеуге міндетті болуы мүмкін дегенді білдірді. Кельттер, тевтондар мен славяндар да осыған ұқсас принциптерге ие болған.
Нацистік Германия
Нацистік Германияда бұл термин туыстардың (туыс-туыс, жұбайлар) отбасы мүшесінің қылмысы үшін жазалануын ақтауға қайта жаңғыртылды. Бұл түрдегі Sippenhaft бойынша мемлекетке қарсы қылмыстар жасады деп айыпталған адамдардың туыстары осы қылмыстар үшін жауапкершілікке тартылып, тұтқындалып, кейде өлім жазасына кесілген. Сиппенхафттың 1943 жылы Вермахт құрамында қауіп ретінде қолданылғаны туралы мысалдар бар. "Қанға кір келтірген" деп айыпталған немесе Германиядан тыс жерден шақырылған сарбаздардың отбасыларына да қауіп төндіріліп, Sippenhaft жазасы тағайындала бастады. Мысалы, 1942 жылдың желтоқсан айында Шығыс майданда қашып кеткен деп айыпталған панцер-гренадиер Венцеслау Лейс. Дюссельдорф гестапосы Лейс отбасында поляк байланыстары бар деп ойлағаннан кейін, 1943 жылдың ақпан айында оның әйелі, екі жасар қызы, екі ағасы, апасы мен күйеуінің ағасы тұтқындалып, Заксенхаузен концентрациялық лагерінде өлтірілді. 1944 жылы дивизиялар мен корпустарда бірнеше жалпы және жеке директивалар шығарылды, олар әскерлерге отбасыларына қарсы зардаптармен қорқытты. Көптеген қылмыс жасамаған адамдар тұтқындалып, 1944 жылы 20 шілдеде Адольф Гитлерге қастандық жасаудың сәтсіздігінен кейін енгізілген Сиппенхафт жарлықтары бойынша жазаланды. 20 шілдедегі сөзсіз әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін, СС басшысы Генрих Гиммлер Позендегі гаулайтерлердің жиналысында "ата-бабаларымыздың арасында қалыптасқан өте көне дәстүрге" "туыс-туыс жауапкершілігін" енгізетінін айтты. Гиммлердің айтуынша, бұл дәстүр ежелгі тевтондықтар арасында да болған. "Олар бір отбасына тыйым салып, оны заңсыз деп жариялағанда немесе отбасында қандастық қақтығыс болған кезде, олар мүлдем сәйкес келеді. Бұл кісі елге опасыздық жасады, оның қаны жаман, оның ішінде сатқынның қаны бар, оны жою керек. Осылайша, қандастық қақтығыста бүкіл кланның соңғы мүшесі де қаза тапты. Сонымен қатар, граф Штауфенбергтің отбасы да соңғы мүшесіне дейін жойылады". Осыған байланысты фон Штауфенбергтің отбасы мүшелері (Гитлерді өлтіре алмаған бомбаны орнатқан офицер) күдіктілердің қатарында болды. Оның әйелі Нина Шенк Графин фон Штауфенберг Равенсбрюк концлагеріне жіберілді (оның өмірі 2006 жылға дейін сақталып қалды). Оның ағасы Александр да соғыс туралы ештеңе білмейтін, Грекиядағы Вермахта қызмет еткен, ол да концлагерге жіберілді. Осыған ұқсас жазалар Карл Герделер, Хеннинг фон Тресков, Адам фон Тротт зу Солц және басқа да көптеген заговоршылардың туыстарына қолданылды. Ервин Роммель соттың қарауына тартылуды емес, өз-өзіне қол жұмсауды таңдады, себебі ол әйелі мен балаларының өзінен бұрын көп азап шегетінін білген. 20 шілдедегі соғыс жоспарынан кейін, Вальтер фон Сейдлиц Курцбах пен Фридрих Паулюс сияқты неміс тұтқындарынан тұратын кеңес тарапынан демеу алған неміс офицерлері лигасына байланысты көптеген отбасылар да тұтқындалды. 20 шілдедегі заговоршылардың отбасыларынан айырмашылығы, Лигаға қатысы бар деп тұтқындалғандар бірнеше айдан кейін босатылмады, бірақ соғыс аяқталғанға дейін түрмеде қалды. Тұтқындалған заговоршылардың кіші балалары түрмеге қамалмады, бірақ жаңа есімдермен жетімдер үйіне жіберілді. Штауфенбергтің балаларына "Мейстер" деген атау берілді. 1944 жылдың 20 шілдесінен кейін бұл қауіптер барлық неміс әскерлеріне, әсіресе неміс командирлеріне қатысты болды. 1945 жылдың ақпан айындағы жарлықта Гитлер жаудың алдында қорқыныш немесе жеңілісшілдік танытқан әскери басшылардың туыстарына өлім жазасы төніп тұрды. 1945 жылы сәуірде Кенигсберг Кеңес Одағына берілгеннен кейін неміс қолбасшысы генерал Отто Лаштың отбасы тұтқындалды. Бұл тұтқындаулар туралы Völkischer Beobachter газетінде жарияланды.