Кіріспе

1990 жылы Бернард Корнвелл Шарптың тарихи романы "Ватерлоо" Бернард Корнвеллдің Ричард Шарп сериясындағы тарихи роман. 1990 жылы "Ватерлоо" деген атпен басылып шыққан бұл роман "Шарп" сериясының он бірінші романы және хронологиялық ретімен жиырмасыншы романы. Корнуэлл сериалды осы жерде аяқтауды ниет еткенін, бірақ кейін ойларын өзгерткенін айтты.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Наполеон Эльбадан қашып кеткеннен кейін Ричард Шарп өзінің сүйіктісі Люсильдің еріп, Нормандиядағы фермасынан шығып, британ армиясына қайта қосылады. Ол Оранж принсімен оның штабының бір бөлігі ретінде жалданады және подполковник болып тағайындалады. Шарптың досы Патрик Харпер, Белгияға ат саудасына келген азамат болғанына қарамастан, Шарптың қасындағы бұрынғы орнын қайта алады.

Бірінші күн: 15 маусым 1815 жыл

Англо-голландиялық және пруссиялық күштерді байланыстыратын жолдарды қарауылдаған кезде Шарп Наполеонның Солтүстік армиясының үлкен бірлігінің Франциядан шекарадан өтіп жатқанын көріп, Наполеонның Монс арқылы одақтас әскерлердің флангіне айнала маневр жасауды ойламайтынын, оның орнына Веллингтон герцогы күткендей, британдық және пруссиялық әскерлер арасындағы алшақтықты басып, оларды егжей-тегжейлі жеңуді көздейді. Шарп генерал Дорнбергке шұғыл хабар жібереді, ал ол француздарды бақылау үшін қалады. Өкінішке қарай, Дорнберг бұл француздың айла-амалы деп ойлап, оны жыртып тастайды. Сол күні француздар Шарлероиге кіргеннен кейін Шарп Оранж принсі штаб-пәтеріне оралады және әскердің француз шапқыншылығы туралы білмейтінін көріп, қатты қорқады. Принстің штаб бастығы барон Ребекке принсті Брюссельден алу үшін хабаршы жібереді, ал Шарп Кватр-Брастағы жол қиылысына жақын орналасқан әскерлерге бұйрық береді, оған Саксонияның принсі Бернхард Карл командалық етеді. Француздар кешке қарай тексерілгенімен, Шарп таңертең олар әлдеқайда күшті шабуыл жасайтынын біледі және Веллингтонды ескерту үшін Брюссельге барады. Шарп Ричмонд герцогинясының баласына кіріп, Веллингтонға хабарлайды. Веллингтон Наполеонның "қамауға алуына" қатты қайғырады. Балда Шарп өзінің бұрынғы әйелі Джейннің сүйіктісі Лорд Джон Россендейлмен кездеседі. Россендейл қашып кетеді, бірақ Шарп оны қонақтардың көз алдында ұстайды. Ол Россендейлді қорлайды, мәселелерді дуэльмен шешуді ұсынады және Джейн одан ұрлаған ақшаны қайтаруды талап етеді. Россендейл Шарппен дуэльден жеңілетінін жақсы білгеннен кейін, кішіпейілділікпен келіседі, бірақ Джейн оны алдағы шайқасты Шарпты өлтіру үшін жапсырма ретінде пайдалануға шақырады.

Екінші күн: 1815 жылы 16 маусым

Quatre Bras-та Сакс-Веймарды нығайту үшін Бельгиялық бөлімше алғашқы француз колоннасы пайда болған кезде (бельгиялықтар жақында француз одақтастары болған) бұзылып, қашады. Оранж князі екі рет голландтық бельгиялық ат әскерін қарсыластағы француздық найзашыларына қарсы шабуыл жасауға тырысады, бірақ оның адамдары оны еріп барудан бас тартады. Веллингтон Бельгия әскерлерінің қашып бара жатқанын көруге уақытында Quatre Bras-қа жетеді және генерал Пиктонға британдық күшейткіштерді орналастыруды тапсырады, ал Веллингтон пруссиялықтармен кеңесу үшін шығысқа қарай жүреді. Оранж принсі өз әскерінің нашар әрекетінен қорқып, Пиктонның I корпустың бригадаларын орналастырғанына ашуланады, бұл принс онымен кеңеспей-ақ, номиналды қолбасшы болып табылады. Принс генерал Халкетт бригадасына қатарласып, алға жылжуға бұйрық береді. Принс Шарптың француз ат әскері жақын маңдағы жерде тығылып тұрғанын және кез келген жаяу әскерді қырғынға ұшырататынын ескерткенін елемеді және Шарп бұйрықтарды Халкетке беруден бас тартқанда, Шарпты штабтан шығарады. 69-полк мойынсұнады және генерал Келлерманның ат әскерімен жойылады. Шарп пен Харпер өздерінің ескі полкі - Уэльс принсі еріктілерінің қасына жүгіріп барып, кейбіреулерін орманға қашып кетуді шақырып құтқарады. Бригада ауыр зардап шегеді, ал француз атқыштары 69-дың Корольдің түстерін басып алады. Француздардың алға жылжуын тоқтату үшін қосымша күштер уақытында келсе де, Шарп принстің себепкер болған адам өмірінің қажетсіз жоғалуына ашуланады.

Үшінші күн: 1815 жылдың 17 маусымы

Ребекка Шарп пен Оранж принсі арасындағы араларды қалпына келтіруге тырысады, принске Шарптың өз жағында болуы керек, өйткені бүкіл армия оның қателік жасағанын біледі. Принсті қанша жек көрсе де, Шарп өзінің "қақақалы" үшін кешірім сұрайды, өйткені ол полковниктің жалақысынан айырылғысы келмейді. Шарп пруссиялықтардың Лигнидегі жеңілістен кейін кері шегініп бара жатқанын біледі. Британдықтар Веллингтон таңдаған қорғаныс позициясына кері шегінеді: Мон Сент-Жан жотасы, Уотерлоо ауылының оңтүстігінде. Олар ат үстінде кетуге дайындалып жатқанда, Шарп пен Харпер далаға көз тастап, Наполеонның өзі ат үстінде көреді. Quatre Bras-тан кері қайтқанда, лорд Джон Россендейл Уксбридж графының штабынан бөлініп, Sharpe-дің орманда жалғыз тұрып, бұрышталып қалады. Россендейл Шарпқа тапаншаны бағыттайды, бірақ оның қағышты басуға батылы жетпейді, ал Шарп оны оңай қарусыздастырады. Шарп Россендейлге Джейнді шақыра алатынын айтады, бірақ Россендейлден ұрланған ақшасына уәде қағазы жазылады. Шарп Россендейлдің аяғына ұзын арқанды тастап, Россендейлдің Джейнді ескі ағылшын әдет-ғұрыптарына сәйкес "сатып алғанын" айтады.

Төртінші күн: 1815 жылы 18 маусым

Веллингтон өзінің күштерін Ваттерлоодан оңтүстікке қарай орналасқан жотаға орналастырады, егер ол қарсылық көрсетер болса, пруссиялық командир фельдмаршал Блюхердің оған көмекке жүретіндігіне сендіреді. Ол Блюхердің штаб бастығы генерал Гнайзенаудың Веллингтонға сенбейтінін және пруссиялықтардың жүрісін мүмкіндігінше баяулату үшін жасырын түрде дұрыс басқаруды бұзғанын білмеді. Оранж принсі Шарпты британдықтардың оң жағына француздардың флангтық шабуылдарын бақылауға орналастырады. Алайда Шарп Наполеонның жеңіске деген сенімділігінен, оның басым күштермен майданға шабуыл жасайтынына сенімді. Екі әскер таң атпай жиналғанмен, Наполеон таңғы сағат 11:00-ге дейін шабуыл жасамайды. Француздардың алға жылжуын бақылап отырған Шарп пен Харпер Хогумонның қорғанысына тартылады және полковник Макдонеллдің бірнеше француздар кіргеннен кейін қақпаларды қаһармандықпен жабуына куә болады. Жарыс тоқтаған кезде Шарп көмекке келеді, ал Макдоннелл оған оқ-дәрімен толтырылған вагон әкелуді сұрайды. Оранж князі оның қол астындағы голланд-бельгиялық әскерлер алға басудан бас тартқанда тағы да қорланады. Ла-Хей-Санте фермасы жаудың қолына түседі деп сенген ханзада тез арада Ганновер полкіне қатарлап алға жылжуға бұйрық береді, бұл ретте де ол өзінің офицерлерінің біреуінің жақын маңдағы француз атлы әскерін көргенін ескерткенін елемеді. Соғыс аялдамалары қайтадан қырылып қалды. Веллингтонның оң жағында Хогумонт қоршауда болғандықтан, Наполеон Веллингтонның сол жақта күш-жабдықтар орналастыру үшін өзінің желісін әлсіретеді деп (қате) сенеді, сондықтан ол Д'Эрлонның жаяу әскер корпусына британдық орталыққа шабуыл жасауға бұйрық береді. Шарптың қорлауынан кейін шайқаста өз құрметіне қайта ие болуды аңсаған Россендейл британдық ауыр ат әскерінің қосына қосылып, Д'Эрлонның жаяу әскерін жотады. Россендейл батыл соғысады, бірақ француздық артиллерия паркіне өтетін алаңнан өтіп бара жатқанда, тәртіпсіз ағылшын атлы әскерімен бірге кетеді. Француздық найзашылар пайда болған кезде ағылшындықтардың аттары шаршап, оларды оңай сойып тастайды. Россендейлдің арқасына арт жағынан найза соғып, бетін семсермен кескенде соқыр болады және атын құлатады. Шарп, принстің қателігін қайталап, одан да көп өлімге себепкер болғанын білгенде, ашуланады, принске V белгісін береді және кетеді. Ол қысқаша Брюссельге оралып, Люсильді жинап алуды қарастырады, бірақ маршал Ней ағылшын жотасының артындағы қозғалысты бүкпесінділіктің белгісі деп қате түсініп, француз атты әскерін жотаға жібереді, онда олар ағылшын жаяу әскерін кездестіреді. Француздар алаңдарға табандылықпен нәтижесіз шабуыл жасайды, бірақ бұл жаяу әскерді француз артиллериясының басты нысанасына айналдырады, олар қорқынышты зардап шегеді. Принц үшінші рет өз адамдарын (бұл жолы Корольдің неміс легионынан) атты әскердің қасында қатарласып алға шығуға бұйрық беріп, өлтіреді. Лейтенант Доггет принсті "сыртқа толтырып салған жібек шұлық" деп атайды (Харпердің сөздерін келтіріп) және Шарпты іздеп кетеді. Егер принц командалық міндетін атқара берсе, одан да көп адам өледі деп қорқып, Шарп оны жауынгерлік іс-қимылдың астында өлтіруге тырысады, бірақ оны тек иығына ұрады, бірақ бұл принсті алаңнан кетуге мәжбүр етеді. Ла-Хей-Санте құлаған кезде француздар мен пушкалар ағылшындарды баяу қырып жатқан кезде, Уэльс принсі еріктілерінің тәжірибесіз қолбасшысы полковник Форд қорқып, шатасып, шешілмейтін болды. Наполеон ағылшындар екіжүзділік танытып жатыр деп қате ойлап, ең жақсы, ең танымал әскерлерінің төрт үлкен колоннасын жіберді. Екі колонна қатты қарсылыққа ұшырап, Веллингтон үшінші колоннаны талқандауға жеке өзі бұйрық береді, ал Шарп өзінің ескі полкін жинап, соңғысын кері қайтаруда маңызды рөл атқарады. Осыны көріп, Веллингтон Шарпқа полк басшылығын береді. Император гвардиясының шегінуін көргенде француздардың моральдары құлдырап, қалған әскерлері қашады. Пруссиялықтар ақыры алаңға шығады, ал Веллингтон жалпы алға жылжуға бұйрық береді. Түн түсе, Россендейлдің бір қызын шаруа әйел тонаған. Досы және әріптесі Шарпқа Россендейлдің өлгенін және сондықтан оның вексельінің құны жоқ екенін хабарлайды, содан кейін Россендейлдің баласына жүкті Джейнге хабар беру үшін кетеді.