Кіріспе

Кальцифилаксис, кальцифті уремиялық артериолопатия (CUA) немесе Сұр шкала деп те аталады, бұл ауыр тері зақымдануымен сипатталатын сирек кездесетін синдром. Кальцифилаксияның патогенезі белгісіз, бірақ майлы тіннің және терідің терең қабатының ішінде орналасқан кішкентай қан тамырларының кальцификациясын, қан ұяшықтарын және қан ағынының жетіспеушілігіне байланысты тері жасушаларының өлімін қамтиды деп есептеледі. Кальцифилаксия - сирек кездесетін, бірақ ауыр ауру, диализ емдейтін науқастардың 14 пайызында кездеседі. Ол созылмалы, шиеленбейді, ал болжамы нашар, өмір сүру ұзақтығы бір жылдан аз.

Тас жүрек

Кальцифилаксияның ауыр түрлері жүрек кальцификациясынан диастолалық жүрек жетіспеушілігін тудыруы мүмкін, бұл жүрек тас деп аталады. Миокардта кальцифилаксиялық зақымдануларға тән кең таралған интраваскулярлық кальцификация пайда болады және диастолалық қарыншалардың қалыпты толтырылуына кедергі келтіреді.

Себеп

Кальцифилаксияның себебі белгісіз. Кальцифилаксия - бұл кенеттен жергілікті кальцификацияға әкелетін гиперсезімталдық реакциясы (яғни, аллергиялық реакция) емес. Ауру кальцицитті уремиялық артериолопатия деп те аталады, алайда бұл ауру бүйрек жетіспеушілігі бар науқастармен ғана шектелмейді. Қазіргі кезде бүйрек ауруының соңғы сатысында кальций мен фосфаттың қалыпты емес гомеостазы тамырларда кальцийдің жинақталуына әкеледі, бұл метастаздық кальцификация деп те аталады. Кальций жиналғаннан кейін, бұл тамырлардың люменінде тромбоздық оқиға пайда болады, нәтижесінде тамырлар жабылып, содан кейін тін инфаркты пайда болады. Тромбоздық немесе ишемиялық оқиғалардың нақты себептері белгісіз. Адипоциттердің қан тамырларының тегіс бұлшық еттерін қаптамалауы байқалды, бұл жоғары фосфат деңгейіне in vitro, қан тамырларының эндотелиялық өсу факторы А (VEGF A) және адипоциттер шығарған лептиннің әсерінен жүзеге асады. Кальцифилаксия майлы тінге әсер ететіндіктен, бұл түсіндірме болуы мүмкін. Тағы бір гипотеза ұсынылды, K витаминінің жетіспеушілігі кальцифилаксияның дамуына ықпал етеді. K витамині тамыр қабырғаларындағы кальцификацияның ингибиторы ретінде әрекет етеді, бұл матрицалық Gla протеинін (MGP) белсендіре отырып, кальцификацияны тежейді. Бүйрек ауруының соңғы сатысында емделушілердің калий мен натрийді шектеу үшін диеталық шектеулер болғандықтан, олардың К витамині тапшылығы болуы ықтимал. Бүйрек ауруының соңғы сатысында жатқан көптеген науқастар да K витаминінің қайта өңдеуін шектейтін варфарин деп аталатын дәрі-дәрмекті қабылдауда. Қандай да бір қан тамырларына қатысты процедураны қажет ететін немесе өткен пациенттерде де жаман нәтижелерге ұшырау қаупі жоғары.

Диагностика

Кальцифилаксияны диагностикалау үшін тест жоқ. Диагноз клиникалық болып табылады. Характерлік зақымданулар - терідегі ишемиялық зақымданулар (әдетте тері некрозының аймақтары). Некроздық тері зақымданулары (яғни өліп бара жатқан немесе өлі тері аймақтары) әдетте қызғылт (қара көкшіл қызғылт) зақымданулар және/ немесе толығымен қара терілі зақымданулар ретінде көрінеді. Олар кең көлемді және бірнеше рет кездеседі. Диагнозды тері биопсиясы, әдетте, перфорациялық биопсия арқылы растауға болады, ол артериялық кальцификация мен окклюзияны, васкулит болмаған жағдайда көрсетеді. Екцизиондық биопсияны одан әрі ойық жаралар мен некроздар қаупіне байланысты жүргізу керек. Кейбір науқастарда кальцифилаксияны диагностикалауда антиядролық антиденелер тестілеуі рөл атқарады. Қарапайым рентгенография мен маммографияда да кальцификация болуы мүмкін, бірақ бұл сынақтар аз сезімтал. Фосфат пен кальций деңгейін реттеуде қиындықтар бар адамдарға хирургиялық паратироидектомия ұсынылады. Алайда, операциядан кейінгі аштық сүйек синдромының (АБС) дамуы, кальцийдің төмен болуына әкелетін ауру жағдайы және кальцийді қосымша және кальцитриолды қолдануды қажет ететін аурулар, бұл соңғы сатыдағы бүйрек аурулары мен кальцифилаксиясы бар науқастарда болдырмау керек. Бисфосфонаттар остеопорозды емдеу үшін кең тараған таңдау болып табылады, бірақ кальцифилаксияның нақты механизмі белгісіз болса да, олар кальцифилаксияны емдеу үшін де қолданылады. Олар ENPP1 генетикалық тапшылығы бар науқастарда тиімді және шағын перспективалық зерттеуде кальцифилаксиялық зақымданулардың дамуын баяулататыны дәлелденді. Кальцифилаксия кезінде қан тамырларының кальцификациясын баяулататын К витамині қосындысының қабілеттілігі жақсы зерттелмеген. Егер мүмкін болса, жоғарыда қарастырылған K витамині антагонистін қолдануды тоқтату керек.

Болжам

Жалпы алғанда, кальцифилаксияның клиникалық болжамы нашар. Бүйрек ауруының соңғы сатысында емделушілердің бір жылдық өлім- тірілгісі 45- 80% құрайды. Емге жауап беруі кепілдендірілмейді. Кальцифилаксиямен ауыратын науқастарда өлімнің ең көп тараған себебі - сепсис, яғни шиеленбей жатқан жарадан пайда болған ауыр инфекция. Неуремиялық емес кальцифилаксия бастапқы гиперпаратиреоз, сүт безі қатерлі ісігі (химиотерапиямен емделетін), бауыр циррозы (қауіпті алкогольді пайдаланудан), холангиокарцинома, Крон ауруы, ревматоидты артрит (РА) және жүйелі эрифематоздық қызыл түкті (СЕТ) аурулары бар науқастарда байқалды. Этиологиясына қарамастан, кальцифилаксияның таралуы туралы хабарлар АҚШ- та жылына 10 000 диализ емделушілердің 35 - ден, ал Жапонияда 10 000 емделушінің 1- ден аз кездеседі. АҚШ-та аурудың жиі таралуының себебі шынымен жоғары ма, әлде басқа елдерде аз хабарланумен байланысты ма - белгісіз. Бүйрек трансплантациясы мен уремиялық емес кальцифилаксиясы бар пациенттерде жыл сайынғы аурудың жиілігі белгісіз. Кальцифилаксия диагнозы қойылған кезде науқастардың орташа жасы 60 жаста, ал бұл науқастардың басым көпшілігі әйелдер (60 70%). Зақымданудың орталық (адам денесінде) немесе шеткі (адамның аяқ-қолдарында) орналасуы бірнеше қауіп факторларына байланысты. Орталық зақымданулар жасөспірім пациенттерде, дене массасының жоғары индексі бар пациенттерде және перифериялық зақымдануларға қарағанда өлім қаупі жоғары.