Кіріспе

2006 жылғы Онтариодағы терроризм ісі - Канаданың оңтүстік Онтариодағы нысаналарға қарсы шабуылдар сериясының және 2006 жылғы 2 маусымдағы Торонто аймағында және оның айналасында терроризмге қарсы шабуылдардың жоспары, нәтижесінде 14 ересекті және 4 жасты ("Торонто 18") тұтқындады. Жеті ересек адам кінәсін мойындады, оның ішінде екі бас көсемі - 16 жылға сотталған Фахим Ахмад және өмір бойына бас бостандығынан айырылған Закария Амара. Алғашында оның Канада азаматтығынан айырылды, бірақ кейіннен C 6 заң жобасы қабылданғаннан кейін қалпына келтірілді. Қалған бес адам 7 жылдан 20 жылға дейін түрмеге кесілді. Тағы үш ересек адам мен бір жасөспірім сот барысында айыпты деп танылды; жасөспірім 2,5 жылға сотталды, ал ересектер 6,5 жыл, он жыл және өмір бойы бас бостандығынан айырылды. Төрт ересек адам мен екі жасөспірімді айыптау тоқтатылғаннан кейін босатты, ал бір жасөспірімді айыптау тоқтатылды.

Кіру

2005 жылы 27 қарашада Мубин Шейх (полиция агенті) Канададағы қауіпсіздік сертификаттарын пайдалану туралы банкет залында өткен ақпараттық кездесуде террорлық топ мүшелерімен кездесті және топқа кіріп-шығуға кірісті. Оларға Орилья маңында оқу-жаттығу лагерін құру жоспарланып отырғанын айтты. Олар Шейхтен қаруды қалай қолдану керектігін үйретуін сұрады, өйткені ол өзінің әскери және жекпе-жек өнерлерін үйрету туралы айтып, оларға иелік ету және сатып алу лицензиясын көрсетті.

Орилья оқу-жаттығу лагері

2005 жылдың 18-31 желтоқсанында 15 - 42 жастағы топ Орилья, Онтарио маңындағы орманды аймаққа сапар шекті. Оны 200-ден астам полиция қызметкері бақылады. Билік өкілдері "күмәнділердің жоспарларында интернет үлкен рөл атқарды" дейді. Ұрысқа алты ай қалғанда, топ Анвар әл-Авлакидің (9/11-ті ұшырып әкеткен үш адаммен байланысы бар имам) джихад қажеттілігі туралы уағыздайтын видеосын интернеттен көрді. Басшы Канаданың ауылдарын Чечнямен салыстырып, "Римге" қарсы жеңіске шақырып, уағыз айтты, бұл прокурорлардың айтуынша Канадаға сілтеме болды. "Бізді тұтқындаса да, өлтірсе де, қинаса да, біздің міндетіміз жеке адамдардан артық", - деді ол. Ол сондай-ақ: "Біз ресми түрде әл-Каида емеспіз, бірақ біз олардың принциптері мен әдістерін бөлісеміз" деп айтты. 2008 жылы лагерьде жасалған олардың әрекеттерін құжаттаған видео бұқаралық ақпарат құралдары оларды британдық сот арқылы алғаннан кейін, Абид Хан (террористік үгітші деп айыпталды), осылайша оларға Канадалық сот процестерінен алынған дәлелдерді көрсетуге тыйым салған жариялау тыйым салуды болдырмау үшін жұмыс істеді. Видеода қыста маска киген ер адамдар Онтарио орманында қар аралап жүріп, "Аллау акбар" немесе "Аллау акбар" деп айқайлап, қара туды желбіретіп жүргені көрінеді. Бұл видеоны NEFA Foundation (Nine Eleven Finding Answers Foundation) қоры жинады. Видеода ер адамдардың бір-біріне лагерьдегі отты секіріп, түнгі уақытта Canadian Tire автокөлік паркінгіне кіруі, "көлікті айдап шығу маневрлері" немесе жай ғана тайғақ мұзда донаттарды айдап көңілін көтеруі көрсетілген. Фильм Нашид музыкасымен дубляждалған болатын, ал хабаршы кейбір көріністерді "хореографиялық" етіп, лагерьде отырғандарды Зәкәрия Амараның нұсқауы бойынша камера алдында әскери түрде өнер көрсетуді ұйымдастырғанын мойындады. Ол көптеген қажетті заттарды сатып алып, "жихад туралы үгіт-насихаттар" айтты, бірақ лагерьдің өзін бақытсыз деп сипаттады. Есімін атау мүмкін емес жас жігіт топтың қалған мүшелерімен бірге бейнероликтерде көрінді, ол Ираққа шабуыл кезінде шыққан жихадистердің бас кесу бейнероликтерін еліктеуге арналған, ол жалау алдында отырды және екі аңшылық пышақпен қоршалған.

Мақсаттар

Топ Онтарионың оңтүстігінде кең ауқымды террорлық шабуыл жасауға дайындалып жатқан еді. Олар кем дегенде үш жерде жүк көлігі бомбаларын жарытып, көпшілік орналасқан жерде атыс бастауды жоспарлаған. Олар сондай-ақ Канаданың телерадио хабарларын тарату орталығы мен Канада Парламентінің ғимараты сияқты түрлі ғимараттарға шабуыл жасап, барымтаға алуды жоспарлады. Құқық қорғау органдары басқа да нысаналарды анықтады, соның ішінде CSIS штаб-пәтері, Парламент ғимараттарының Бейбітшілік мұнарасы және электр желілері. Күдіктілердің бір адвокатының айтуынша, олар "премьер-министрді", Стивен Харперді және басқа да басшыларды бас кесуді" жоспарлаған деп айыпталды.

Тұтқындалу

Рейдтерді Канаданың агенттіктер аралық арнайы тобы, Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету тобы (INSET) жүргізді, ол Корольдік Канадалық атлы полиция (RCMP), CSIS, Онтарио провинциялық полициясы (OPP) және басқа полиция күштерінің қызметін үйлестірді, өйткені операция оңтүстік Онтариода, Торонтоның солтүстік аймағында бірнеше түрлі юрисдикцияларға таралған. Полиция ұсталғандардың бірі үш тонна амоний нитраты тыңайтқышына тапсырыс бергенін, бұл затты көбінесе карьерлер мен кен орындарында жарылғыш ретінде қолданатын күшті зат деп мәлімдеді. Бұл салмақ 1995 жылы АҚШ-тағы Оклахома-Ситиде жасалған бомбалау кезінде қолданылған аммоний нитратының мөлшерімен салыстырылды. Ресми мәлімет бойынша, Оклахома Ситидегі бомбадағы аммоний нитраты шамамен 2000 фунт, немесе 0,9 тоннаны құрайды. Халыққа қауіп төндірмеген, себебі аммиак нитраты зардапсыз затпен ауыстырылды және INSET қызметкерлері ер адамдарға операция кезінде жеткізілді. RCMP-ның айтуынша, CSIS 2004 жылдан бері адамдарды бақылап келеді, кейіннен RCMP қосылды. Күдіктілердің барлығы исламның радикалды түрін ұстанады, олардың барлығы да "Әл-Қаида" ұйымынан шықты деп мәлімдеді. Тура байланыс жоқ сияқты. Тергеуді барлаушылар барлаушы қызметкерлердің Интернет-чат сайттарын бақылап отыруымен бастады. Күдіктілерге қарсы іс-қимыл туралы заң 2001 жылдың желтоқсан айында Канада парламентімен АҚШ-тағы 11 қыркүйектегі шабуылдарға жауап ретінде қабылданды. Ясим Абди Мохамед пен Али Дири деген екі адам бір жыл бұрын бейбітшілік көпірінен екі қосалқы қаруды "жеке қорғаныс" үшін әкелуге тырысқаны үшін екі жылға бас бостандығынан айырылды. Олар бұрын-соңды сәнді киімдерді нашар аудандарда сатумен айналысқан. Олардың айыптаулары "террористік мақсаттар үшін қару-жарақ импорттау" болып өзгертілді, себебі үшінші тапанчасы Ахмадқа несие картасымен жалға алынған көлікке төлеген ақшасын қайтару үшін жасалған екен. 20 жасар Зәкәрия Амара, Миссиссауга, Иорданияда туып, 12 жасында Канадаға келген; кінәсін мойындап, 10 жылға шартты түрде босату мүмкіндігісіз өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Саад Гая, 18 жаста, Миссиссаугада, Канадада туылған, пакистандықтар; кінәсін мойындап, 18 жылға сотталды. 19 жастағы Амин Дуррани, Торонтода туылған, Пакистаннан 12 жасында Канадаға келген. 2010 жылдың 20 қаңтарында кінәсін мойындап, 7,5 жылға сотталып, 3 жыл 8 айға сотталғаннан кейін босатылды. 2011 жылы босатылған. 21 жастағы Ассад Ансари, Миссиссауга, Пәкістанда туып, 7 айлық шағында Сауд Арабиясына көшіп барып, 12 жасында Канадаға келді; 2010 жылы 3 қазанда сотталып, 6 жыл 5 айға сотталды және 3 жыл 3 айға сотталғаннан кейін босатылды. Мәскеудің белсенді мүшесі, жиі намаз оқыған; оған қарсы айыптар тоқтатылғаннан кейін босатылды. Ясим Абди Мохамед, 24 жаста, Торонтода, Сомалиде туып, 5 жасында Канадаға келген; оған тағылған айып тоқтатылғаннан кейін босатылды. Қалған 3 кәмелетке толмаған айыптаулар тоқтатылғаннан кейін босатылды. 18 адамның 6-сы Торонто маңындағы "Ал Рахман" ислам орталығына, сунниттік мешітке қатысы бар. АҚШ-тың Федералды тергеу бюросының (ФБР) мәліметінше, терроризмге қатысты айыптаулар бойынша АҚШ-тың Джорджия штатында тұтқындалған тағы екі адам, Сайед Ахмед пен Ехсанул Садики, осы іске қатысы бар. Торонтодағы Mackenzie институтының президенті Джон Томпсон жас күдіктілерді былай деп қорытындылады: "Бұл ислам қоғамы мен батыс қоғамы арасындағы ауыспалы кезеңдегі балалар. Көптеген адамдар өздерінің кім екені туралы сенімді болмаса, әскерилікке түседі. Олар жас әрі ақымақ. Егер сіз 17 жаста болсаңыз, қажырлы, тыныштанбайтын болсаңыз, қыздармен танысқыңыз келсе, радикалды болыңыз". Торонтодағы басқа мешітте де осындай вандализм орын алғаны хабарланды. Бұл тұтқындаулар АҚШ-тағы бірнеше саясаткерлердің Канаданың қауіпсіздігіне қатысты пікірлерін туғызды, соның ішінде АҚШ конгрессменінің Питер Кингтің 6-шы маусымда "Аль-Каиданың Канадада көп болуы" туралы айтқандығы туралы хабарланды. АҚШ-тың шекаралық қауіпсіздік жөніндегі сот төрайымы Джон Хостетлер "Оңтүстік Торонто" "радикалды пікір алмасулар үшін анклав" ретінде қызмет еткенін көрсетті, онда адамдар "исламды жанжалшыл түсініп" отырды. Оның пікірлерін канадалықтар көп күлді, олар Торонтоның "Оңтүстік Торонто" деп аталатын аймағы жоқ екенін (қаланың орталық орталығы Онтарио көлінің солтүстік жағалауында орналасқан, "Оңтүстік Торонто" суға орналасады) және күдіктілердің ешқайсысы тіпті орталықтан емес екенін айтты. Канаданың консервативті үкі...

Асад Ансари

2006 жылы Торонтода қамауға алынғанда Асад Ансари 21 жаста болатын. Ол 3 жыл 3 ай сотталу алдындағы қамауда болды, оның ішінде 15 айды бірден жалғыз камерада өткізді. 2009 жылы 3 тамызда Ансаридің кепілдік беруі қабылданбағаннан кейін, 28 тамызда кепілдік берілді. Стивен Викаш Чанд пен Фахим Ахмад Брэмптон қаласында Ахмад кінәсін мойындағанға дейін бірге сотталды. Сот Ансаридің 2005 жылдың желтоқсан айында Онтарионың Вашаго қаласында өткен қысқы жаттығу лагеріне қатысқанын естіді. Ансари мен Чанд 18 адамның жалғыз судья емес, алқамен сотталған жалғыз мүшелері болды. 2010 жылдың 23 маусымында Ансари мен Чанд екеуі де террористік топқа қатысу үшін кінәлі деп танылды. 2010 жылдың 3 қазанында Асад 6 жыл 5 айға сотталды, бірақ босатылып, негізінен, қызмет еткен уақытына байланысты сынаққа шығарылды.

Тұзаққа түспеу

Қорғаныс кеңесінің айтуынша, полиция малы Шейх RCMP атынан кірген оқу лагерінде нұсқаушы ретінде әрекет етуі арқылы бір адамды тұзаққа түсірді. Жоғарғы сот судьясы Джон Спроат 2009 жылдың наурыз айында лагерьде Шейх қатыспаса, лагерь жоспарланғандай өтетінін және берілген оқыту мен индоктринация ұқсас болатынын атап, тұтқындау болмаған деп шешті. Судья: "Егер ол Шейхпен ешқашан байланысқа түспеген болса, (жас жігіт) қылмыс жасайтын еді деген дәлелдер өте көп", - деп айтты. Екі агенттің рөлі қорғаныс тарапының жастарды "бәлкім, олармен ұрыс-керіс жасасуға түрткі шығарды" деген айыптарымен жарияланды. Шейхке "террорлық әрекетті жүзеге асыру үшін" 292 000 доллар төленген болатын және топтағы "қауыршақ" ретінде әрекет етуді сұрады, бұл "оларды әрекет етуге шақырды, содан кейін басқалар түрмеге түскенде, [олардың] ақшасын санап отырды" деген айыптарға әкелді. "Toronto Star" газеті Торонтоның ислам қауымының белгілі мүшесі полиция қызметкері ретінде жалақы алған кезде террористік күшеюші топқа енгенін, ал тағы бір шымшықтың жалған аммоний нитратын сатып алуға қатысы бар екенін хабарлады. Ессогеми, істің екінші сыбайласы, ол Канаданың Корольдік атлы полициясына жастардың атынан амоний нитратын сатып алуды ұйымдастыруға көмектесуге келіскеннен кейін куәгерлерді қорғау аясында болды, бұл бомба жасау туралы айыптауларға әкелді. Үшінші адам, Қари Кафаятулла, ауған иммигранты, жастарға жарылғыш заттарды білетінін жиі айтып, ата-аналарын алдағы желтоқсандағы лагерьге қатысуға көндірді. Ол жастарға тек қызық болатынын және ол жауапты ересектер болатынын уәде етті. 2009 жылдың қазан айында прокурорлар тобының басшысы деп атаған адам бомбаға тоқылғандығы үшін кінәлі деп танылды, "Торонто 18" тобының кінәсін мойындаған немесе кінәлі деп танылған бесінші мүшесі. 23 жастағы Зәкәрия Амара Миссиссаугадан Брэмптондағы (Онтарио штаты) сотқа террористік топтың жұмысына қатысқан және ауыр жарақат алу немесе өлімге әкеп соғуы мүмкін жарылыстарды жоспарлаған деген айыпты мойындады. 2010 жылдың қаңтар айында Амара өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Бұл - терроризмге қарсы заң бойынша ең қатаң жаза. Онтарионың Оуквилл қаласынан Саад Гая 2006 жылы Торонто 18 террористік ісі үшін 12 жылға сотталды. Ол Онтарионың Милтон қаласындағы Мейплхерст түрмесінде ұсталуда.

Сындар

Бейбітшілік пен әділдік үшін Канадалық коалиция (CCPJ) тұтқындалғандардың кейбіреулері атынан Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі кеңесіне, Канаданың төртінші жалпыға бірдей мерзімді шолуына (2008) өтініш берді. CCPJ адвокаты Фейсал Кутти CCPJ атынан Канада Адам құқықтары жөніндегі жалпыға ортақ декларацияның әртүрлі ережелеріне сәйкес халықаралық міндеттемелерін бұзғанын мәлімдеді; Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық шарт; Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық шарт; 1955 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының бірінші конгресінде қабылданған тұтқындарға қатысты ең төменгі стандарттық ережелер; және 1990 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясында қабылданған тұтқындарға қатысты негізгі қағидалар. Ол Адам құқықтары жөніндегі кеңесті осы айыптауларды тексеруге шақырды.