Кіріспе
Эльфриде Джелинек романы Пиано мұғалімі (Die Klavierspielerin) - Австрияның Нобель сыйлығының иегері Эльфриде Джелинектің романы, алғаш рет 1983 жылы Rowohlt Verlag баспасында жарық көрді. Жоахим Нойгрошельдің аудармасымен ол Джелинектің ағылшын тіліне аударылған алғашқы романы болды. Романның басты кейіпкері Эрика Кохут жыныстық және эмоционалдық жағынан басқыншылыққа ұшыраған фортепиано мұғалімі, ол өзінің студенті Уолтер Клеммермен садомазохистік қарым-қатынасқа түседі, оның нәтижесі апатты болады. Еленок шығармаларының көбі сияқты, кітаптағы оқиғалардың хронологиясы өткеннің бейнелерімен және кейіпкерлердің ішкі ойларымен тоғысқан. Ағылшын тіліндегі шығарма "Пиано мұғалімі" деп аталса, неміс тіліндегі атау - пианино ойнатушы дегенді білдіреді; сонымен қатар, есімнің әйелдік аяқталуынан ойыншының әйел екені анық. 2001 жылы роман Майкл Ханеке режиссерлік жасаған "Пиано мұғалімі" фильміне бейімделген.
The Piano Teacher (Die Klavierspielerin) is a novel by Austrian Nobel Prize winner Elfriede Jelinek, first published in 1983 by Rowohlt Verlag. Translated by Joachim Neugroschel, it was the first of Jelinek's novels to be translated into English. The novel follows protagonist Erika Kohut , a sexually and emotionally repressed piano teacher, as she enters into a sadomasochistic relationship with her student, Walter Klemmer , the results of which are disastrous. Like much of Jelinek's work, the chronology of the events in the book is interwoven with images of the past and the internal thoughts of characters. While the English work was titled The Piano Teacher, the title in German means the piano player; it is also clear that the player is female because of the noun's feminine ending. In 2001, the novel was adapted into the film The Piano Teacher, directed by Michael Haneke.
Кескіннің қысқаша мазмұны
Романда 30-дан асқан, Вена консерваториясында сабақ беретін пианино мұғалімі Эрика Кохут туралы әңгімеленеді. Ол әлі күнге дейін өзінің жеке бөлмесіне қарамастан, ата-анасының неке төсегін бөлісетін қарт анасымен бірге тұрады. Эрика мен анасының арасындағы өте шиеленіскен қарым-қатынас алғашқы көріністе айқын көрінеді, онда Эрика анасы өзіне сатып алған жаңа көйлекті алып кетуге тырысқанда, анасының шашын жыртып алады. Эриканың анасы ақшаны жаңа, болашақтағы пәтерде бірге пайдалануға тілейді және Эриканың өз ақшасын өзіне арналған заттарға жұмсауына ренжіді; анасы Эриканың киімдерін кие алмайды. Эрика оны кимейді, тек таңғалып түнде ғана сылайды. Эрика осы жасырын зорлық-зомбылықты және басқа да көптеген көріністерде өзін бақылау қажеттігін білдіреді. Эрика үлкен аспаптарды пойыздарға алып жүреді, сонда ол адамдарды соққыға ұшыратып, оны апат деп атайды, немесе басқа жолаушылардың аяғына тепкілеп немесе қадап, сонда ол басқа біреуді кінәлайды. Ол пип-шоуларға жиі қатысатын, бірде паркте жыныстық қатынаста жүрген жұпты ұстап алады, ол сондай әсерге ие болады, ол несеп шығарады. Романның барысында балалық шақтағы естеліктер қайта айтылады және олардың қазіргі уақыттағы әсері ұсынылады. Мысалы, балалық шақтағы есінде оның ағайындысының, тартымды және спорттық жас жігіттің, оны Эриканың анасы қызын фортепианода жаттықтырып жатқанда мақтаған, нәтижесінде Эрика өзін-өзі қиып-жояды. Инженерлік мамандықты оқып жүрген Уолтер Клеммерді ерте таныстырамыз. Ол сабаққа ерте келіп, Эриканың өнерін көреді. Ақырында ол Эриканың оқушысы болады және оның оқытушысына деген құмарлықты дамытады. Эрика махаббатты бүлік немесе анасынан қашу құралы ретінде көреді және осылайша қарым-қатынасты толық бақылауға тырысады, Клеммерге ол жыныстық мазохист болғанымен, оған не істеу керектігін әрқашан мұқият айтады. Қарым-қатынас араларында шиеленістер пайда болады, өйткені Клеммер өзін бақылаудан барған сайын ыңғайсыз сезінеді, ақырында Клеммер Эриканы өз пәтерінде, анасын көрші бөлмеде ұрып-соғады. Ерика Клеммерді зорлаудан кейін келіп, оның күліп, қуанып жатқанын көргенде, ол өзін иығына пышақпен соғып, үйіне қайтты.
Қабылдау
Ларсон Пауэлл мен Бренда Бетманның айтуынша, музыкалық кітаптың өте маңызды аспектісі болып табылады: олар Джелинек (өзінің өзі Вена консерваториясының бұрынғы студенті) музыкалық күйеуін тарту үшін әйелдерді фортепианода ойнауды үйрететін музыкалық дәстүрге қатысатын басты кейіпкердің бұзылуын атап өту үшін музыкалық қасиеттерді қолданады деп айтады. Эриканың пианист ретінде сәтсіздікке ұшырауы оның бұзылуының белгісі болып табылады: бұзық пен суретші ләззат алады, бірақ суретші ләззатқа ұлылық ретінде қол жеткізген кезде, осылайша құмарлық субъектісіне айналады, бұзық субъективтілікке қол жеткізе алмайды және объект мәртебесіне байланысты болып қалады. Осылайша, Эрика анасының құмарлығының нысанасы болып қала береді, ол өзінің музыкалық білімінің қағидаттары оған бас тартқан субъективтілікке қол жеткізе алмайды. Романда әкенің жоқтығы туралы да сын айтылған. Эриканың анасы қасында болса да, әкесі де қасында жоқ. Бұл оның анасына Эриканың тәрбиелеуіне қатысты жалғыз психологиялық қалау қабілетін береді. Айта кетерлігі: "ананың күші мен ықпалы әкесі жоқ болған кезде артады, ол психикалық ауруханаға жатқызылған және кеңістікте қуылған. Ана мен қыз арасындағы ерекше байланыс үзілмей, ананың билігі бұзылып отырғанынан басқа, оның орнын ауыстыруы Эриканың анасынан ажырамауының себебін және оның шамадан тыс мазохистік қозғалыс екенін көрсетеді". Сыншы Беатрис Ханссен романды "Билдунгс романына қарсы және Кунстлер романына қарсы" деп атайды және "Пиано мұғалімі" - бұл "1970 және 1980 жылдары танымал болған әдебиеттің сатирикалық сын, ол эдипке дейінгі ана мен қыз байланысын идеалдандырды" деп жазады.