Кіріспе

Норвегиялық кісі өлтіру ісі Лиланд ісі - Норвегиядағы адам өлтіру ісі бойынша сотқа жол бермеу фактісі. Бұл оқиға Норвегияның қылмыстық сот жүйесіне үлкен ұятқа қалдырды.

Қылмыс және алғашқы тұтқындалу

1969 жылы 24 желтоқсанда сағат 10:45 шамасында екі адам, Джон Овал Ларсен және Хокон Эдвард Йохансен, Норвегияның Фредрикстад қаласындағы 73-ші Глемменгаттада өлтірілген күйінде табылды. Екеуі де ауыр жарақат алған, ал оқиға орнында қан көп болған. Құрлық құралы балта болған деп болжалды. Бұл мекенжай есірткі немесе алкогольді ішімдіктерді көп пайдаланатын адамдармен танымал болды және жергілікті тұрғындар оны "кішкентай тозақ" деп атады. Қылмыс орнына бара жатқанда есірткіге тәуелді үш адам тұтқындалды. Олардың екеуі кейін босатылды, ал үшіншісі, Пер Кристиан Лиланд, тұтқындалып, 1970 жылы қылмысы үшін сотталды. Лиланд өзінің кінәсіздігін әрқашан айтып келген. Айыптылық мерзімінің толық мерзімін өтеп болған соң, ол 1994 жылы сот қателігінің құрбаны болғаны белгілі болған соң, ақталды. Іс әлі шешілмеген және қазір Норвегияның заңына сәйкес мерзімінің өтуіне байланысты.

Қылмыстық істі тергеу және үкім шығару

Пер Кристиан Лиланд Фредрикстадта есірткіге тәуелді болған және қылмыс орнының жанында 1969 жылы 24 желтоқсанда түстен бұрын тұтқындалған. Ол кісі өлтіруге кінәлі деп танылып, 27 желтоқсанда қамауға алынды. 1970 жылы 3 шілдеде Апелляциялық соттың Эйдзиватингте сотталғанға дейін ол қамауда болды. Ол Ларсенді өлтіргені үшін және Йохансенді өлтіргені үшін (жазаланатын қылмысты жасыруға тырысқанда) сотталды. Ол өмір бойына бас бостандығынан айырылды (ол кезде бұл 12 жыл дегенді білдіреді), егер ол психикалық бұзылулар салдарынан қылмысты қайталай алады деп есептелетін болса, 10 жылға дейінгі қосымша жаза тағайындалды. (Норвегия заңдарында (livsvarig fengsel және sikiring) деген жазалар бұдан былай жоқ.) Қылмыстардың уақыты істің маңызды нүктесі болды. Пер Лиландты тек егер олар 22 желтоқсанның түстен кейін немесе кешке жасалған болса ғана өлтіруге байланыстыруға болады. Жергілікті дәрігер Микаэль Фрестанд, Фредрикстадқа ауыр қылмыстармен айналысатын Норвегия полициясының бірлігі келгенге дейін оқиға орнына шақырылды. Ол оқиға орнына түстен кейін келіп, мәйіттердің "салқын әрі қатты" екенін айтты. Ол екі құрбанның да қайтыс болғандығы туралы куәліктерге 1969 жылдың 24 желтоқсанын енгізді, олар бірнеше күннен кейін шығарылды. Форманың жарақат алу мерзімі туралы бөлімінде ол "23/12 24/12?" деп жазды. Тергеу басталған кезде қылмыстар 23 желтоқсанның 19:30 мен 24 желтоқсанның 02:00 аралығында орын алған деп болжалды. Сот тағайындаған сарапшылар қазалар 22 желтоқсанда болған болуы мүмкін деп мәлімдеді. Бірнеше куәгерлер өлтірілгендердің көрінгені және сол мекенжайда іс-әрекет тіркелгенін кейінрек мәлімдегенмен, сот бұл куәлікті елемеуге шешім қабылдады және Пер Лиланд өлтірулерді 22 желтоқсанда жасады деп тапты. Лиландты қорғайтын адвокат Альф Нордхус іс бойынша шешімді және үкімді Жоғарғы Сотқа шағымдады. 1970 жылы 28 қарашада шағым қабылданбайды.

Істі қайта қарау туралы алғашқы әрекеттер

Liland, Alf Nordhus арқылы 1971 жылы 27 желтоқсанда істі қайта қарауды сұрады. Өтініш Sten және Vibeke Ekroth жинаған 1700 беттік құжаттарды қамтиды, сондай-ақ куәгерлердің дауыстық жазбалары бар, олар құрбандар өлтірілгеннен кейін тірі көрінгенін мәлімдеді. Швед поп-музыкасының менеджері Стен Экрот әйелі Вибекемен бірге викторинаға шығып, оқиғаның маңызды бөлігіне айналды. Экроттар ұсынған құжаттар істі қайта қарау туралы өтініштің негізін құрады. Олар бір-бірін жаңадан жақсы көріп, өмірде кездескен барлық оқиғаларды жазып қалдыруды ойлады. Сол себепті олар аудио магнитофонды соттың алдына әкелді. Олар бұл істі мұқият бақылап, Лиланд кінәсіз деп ойлады. Істі қайта ашу туралы өтінішті 1975 жылы 7 мамырда Эйдзиватинг апелляциялық соты қабылдамады. Бұл шешімге Жоғарғы Сотта шағым жасалды, бірақ оны Соттың апелляциялық комитеті 1976 жылы 5 наурызда қабылдамады.

Түрмеге қамау

Пер Лиланд 1983 жылдың 22 маусымына дейін жазасын өтеп шықты. Ол кезде Норвегия заңы қоғамға қауіп төндіретін деп саналған тұтқындардың жазасын ең көп дегенде он жылға ұзартуға рұқсат еткен. Оның жазасы рұқсат етілген ең жоғары мөлшерге дейін ұзартылды және ол 1993 жылдың 22 маусымына дейін түрмеде қалды.

Істі қайта ашуға арналған қосымша әрекеттер

1993 жылдың 23 маусымында, жаза мерзімі аяқталғаннан кейін, Лиланд істі қайта ашуға жаңадан тырысты. Істі Оле Якоб Бае мен Като Шиотц алға тартты, олар кейін қайта ашылған істің қорғауына тағайындалды.

Қараудың негізі

Лиландты айыптаудың шешуші факторы - бұл кісі өлтірулер 22 желтоқсанда орын алды деп саналды. Бірнеше мәлімет бойынша, олар 23 желтоқсанда немесе 24 желтоқсанда болған, ал Пер Лиландты қылмыс орнына байланыстыруға болмайды.

Жаңа медициналық сарапшылар

Жәбірленушінің қанын талдау кезінде Ларсеннің қандағы алкоголь деңгейі 0,023% -ды құрағанын көрсетті, ал Йохансеннің қанында алкоголь жоқ екені анықталды. Қылмыс болған жерде 22 желтоқсанда той болып, көп ішімдік ішті. Қылмыстың екі құрбаны да алкоголик ретінде сипатталды және екеуі де той кезінде мас болған деп болжалды. Алғашқы медициналық сарапшылар Джон Лундевалл мен Йохан Хр. Сондықтан, прокурордың негізін салған Giertsen Johansen жарақаттан кейін кем дегенде 13 сағат өмір сүрген болуы керек деген қорытындыға келді. Жаңа медицина мамандарының куәліктері бұл теорияны қолдамады. Сондай-ақ, алғашқы екі сарапшының келіспегендігі, бірақ бұл бастапқы сот ісі кезінде ашылмағандығы анықталды. Сондай-ақ, оқиға орнында қатқан қан табылған.

Куәгерлердің мәлімдемелері

Бастапқы сот процесінде бірнеше куәгерлер 22 желтоқсаннан кейін екі адам өлтірілгенін көргенін мәлімдеді. Сот бұл мәлімдемелерді елемеуге шешім қабылдады. Стен мен Вибеке Экрот сот аяқталғаннан кейін осыған ұқсас мәлімдемелер жасаған бірнеше куәгерлерден жауап алды. Істі қайта ашу кезінде тағы да куәгерлер қаза тапқандардың 22 желтоқсаннан кейін тірі болғанын растады.

Ларсеннің қалтасындағы купон

Полиция қызметкерлері Хагелокке мен Рестадтың өлтіру орнын тексергендері Ларсеннің артқы қалтасынан азық-түлік купонын тапқаны белгілі болды. Купонды Фредрикстад қаласы шығарған болатын, оның құны 65 крона болатын. Есепте купонның нөмірі 121013 екені және оның 23 желтоқсан күнімен жазылғандығы айтылған. Прокуратура бұл дәлелді сотқа ұсынбаған. Бұл, өздігінен, Пер Лиландты бірінші сатыда ақтауға жеткілікті болар еді. Қосымша тексеруден кейін есептегі күндердің 23 желтоқсаннан 22 желтоқсанға ауыстырылғаны және купонның нөмірі 121013-тен 121031-ге ауыстырылғаны анықталды. Купонның өзі жоғалып кетті, Фредрикстад қаласы да купонның көшірмесін таба алмады.

Қарап шығу

1994 жылдың 29 сәуірінде Эйдзиватинг апелляциялық соты істі қайта қарау керек деп шешті. Прокуратура бұл шешімге қарсы шағымданды, бірақ 2 қыркүйекте Жоғарғы Сот шағымды қабылдамады.

Ақтау

Лиландқа қарсы жаңа айыптар тағылды. Бас іс қозғалғанға дейін прокуратура бұл сотқа толық ақтауға қарсылығын тоқтатуды ниет еткенін мәлімдеген. Іс 1994 жылдың 21 қарашасында қаралды. Сот ешқандай дәлел келтірмей, Лиландты ақтады.

Өтемақы

Пер Лиланд дереу Норвегияның сот заңына сәйкес өтемақы талап етті. Сот оған шығынды өтеу үшін 2900000 крона, болашақтағы шығынды өтеу үшін 840 000 крона және экономикалық емес шығынды өтеу үшін 10 000 000 крона, барлығы 13 740 000 крона айыппұл салды. Пер Лиланд 1996 жылы қайтыс болды.