Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық кісі өлтіру ісі Лиланд ісі - Норвегиядағы адам өлтіру ісі бойынша сотқа жол бермеу фактісі. Бұл оқиға Норвегияның қылмыстық сот жүйесіне үлкен ұятқа қалдырды.
Norwegian murder trial
The Liland affair was a Norwegian murder trial which gave rise to a miscarriage of justice. The affair became a grave embarrassment to the Norwegian criminal justice system.
Қылмыс және алғашқы тұтқындалу
1969 жылы 24 желтоқсанда сағат 10:45 шамасында екі адам, Джон Овал Ларсен және Хокон Эдвард Йохансен, Норвегияның Фредрикстад қаласындағы 73-ші Глемменгаттада өлтірілген күйінде табылды. Екеуі де ауыр жарақат алған, ал оқиға орнында қан көп болған. Құрлық құралы балта болған деп болжалды. Бұл мекенжай есірткі немесе алкогольді ішімдіктерді көп пайдаланатын адамдармен танымал болды және жергілікті тұрғындар оны "кішкентай тозақ" деп атады. Қылмыс орнына бара жатқанда есірткіге тәуелді үш адам тұтқындалды. Олардың екеуі кейін босатылды, ал үшіншісі, Пер Кристиан Лиланд, тұтқындалып, 1970 жылы қылмысы үшін сотталды. Лиланд өзінің кінәсіздігін әрқашан айтып келген. Айыптылық мерзімінің толық мерзімін өтеп болған соң, ол 1994 жылы сот қателігінің құрбаны болғаны белгілі болған соң, ақталды. Іс әлі шешілмеген және қазір Норвегияның заңына сәйкес мерзімінің өтуіне байланысты.
At about 10:45 am on 24 December 1969, two men, John Oval Larsen and Håkon Edvard Johansen were found murdered at Glemmengata 73 in the Norwegian town Fredrikstad. Both had severe head injuries and there was a lot of blood at the scene. It was assumed that an axe was the murder weapon. The address was known to be frequented by people who abused drugs or alcohol and was referred to locally as "little hell". Three substance abusers were arrested on their way to the scene of the crime. Two of them were later freed, while the third, Per Kristian Liland, was imprisoned and in 1970 convicted of the crime. Liland always maintained his innocence. After serving his entire sentence he was finally acquitted in 1994 after it became clear that he was a victim of a miscarriage of justice. The case remains unsolved and is now subject to Norway's statute of limitations.
Қылмыстық істі тергеу және үкім шығару
Пер Кристиан Лиланд Фредрикстадта есірткіге тәуелді болған және қылмыс орнының жанында 1969 жылы 24 желтоқсанда түстен бұрын тұтқындалған. Ол кісі өлтіруге кінәлі деп танылып, 27 желтоқсанда қамауға алынды. 1970 жылы 3 шілдеде Апелляциялық соттың Эйдзиватингте сотталғанға дейін ол қамауда болды. Ол Ларсенді өлтіргені үшін және Йохансенді өлтіргені үшін (жазаланатын қылмысты жасыруға тырысқанда) сотталды. Ол өмір бойына бас бостандығынан айырылды (ол кезде бұл 12 жыл дегенді білдіреді), егер ол психикалық бұзылулар салдарынан қылмысты қайталай алады деп есептелетін болса, 10 жылға дейінгі қосымша жаза тағайындалды. (Норвегия заңдарында (livsvarig fengsel және sikiring) деген жазалар бұдан былай жоқ.) Қылмыстардың уақыты істің маңызды нүктесі болды. Пер Лиландты тек егер олар 22 желтоқсанның түстен кейін немесе кешке жасалған болса ғана өлтіруге байланыстыруға болады. Жергілікті дәрігер Микаэль Фрестанд, Фредрикстадқа ауыр қылмыстармен айналысатын Норвегия полициясының бірлігі келгенге дейін оқиға орнына шақырылды. Ол оқиға орнына түстен кейін келіп, мәйіттердің "салқын әрі қатты" екенін айтты. Ол екі құрбанның да қайтыс болғандығы туралы куәліктерге 1969 жылдың 24 желтоқсанын енгізді, олар бірнеше күннен кейін шығарылды. Форманың жарақат алу мерзімі туралы бөлімінде ол "23/12 24/12?" деп жазды. Тергеу басталған кезде қылмыстар 23 желтоқсанның 19:30 мен 24 желтоқсанның 02:00 аралығында орын алған деп болжалды. Сот тағайындаған сарапшылар қазалар 22 желтоқсанда болған болуы мүмкін деп мәлімдеді. Бірнеше куәгерлер өлтірілгендердің көрінгені және сол мекенжайда іс-әрекет тіркелгенін кейінрек мәлімдегенмен, сот бұл куәлікті елемеуге шешім қабылдады және Пер Лиланд өлтірулерді 22 желтоқсанда жасады деп тапты. Лиландты қорғайтын адвокат Альф Нордхус іс бойынша шешімді және үкімді Жоғарғы Сотқа шағымдады. 1970 жылы 28 қарашада шағым қабылданбайды.
Per Kristian Liland was a known substance abuser in Fredrikstad and was arrested near the scene of the crime on 24 December 1969, just before midday. He was charged with the murders and remanded in custody on 27 December. He remained on remand until his conviction at Eidsivating Court of Appeal on 3 July 1970. He was convicted of the premeditated murder of Larsen and the murder of Johansen (in an attempt to conceal a punishable offence). He was sentenced to life imprisonment (at the time that meant 12 years) with an additional sentence of up to 10 years if it was considered he could repeat the crime due to mental disorders. (The sentences (livsvarig fengsel and sikiring) no longer exist in that form in Norwegian law.) The time the murders were carried out was an important point in the case. Per Liland could only be connected to the murders if they had been committed on the afternoon or evening of 22 December. A local GP, Mikael Frestand, was called to the scene before the Norwegian police unit which deals with serious crime arrived in Fredrikstad. He arrived at the scene shortly after midday and testified that the bodies were "cold and stiff". He entered 24 December 1969 as the date of death for both victims' death certificates which were issued several days later. In the section on the form which dealt with when the injuries had taken place, he entered "23/12 24/12?". At the start of the investigation it was assumed that the murders had taken place at some time between 19:30 on 23 December and 02:00 on 24 December. Court appointed experts claimed that the murders could have taken place on 22 December. Even though several witnesses also claimed that the murder victims had been seen and that activity had been registered at the address at a later point in time, the court decided to ignore this testimony and found that Per Liland had committed the murders on 22 December. Alf Nordhus, the lawyer who represented Liland appealed against the handling of the case and the sentencing at the Supreme Court. The appeal was rejected on 28 November 1970.
Істі қайта қарау туралы алғашқы әрекеттер
Liland, Alf Nordhus арқылы 1971 жылы 27 желтоқсанда істі қайта қарауды сұрады. Өтініш Sten және Vibeke Ekroth жинаған 1700 беттік құжаттарды қамтиды, сондай-ақ куәгерлердің дауыстық жазбалары бар, олар құрбандар өлтірілгеннен кейін тірі көрінгенін мәлімдеді. Швед поп-музыкасының менеджері Стен Экрот әйелі Вибекемен бірге викторинаға шығып, оқиғаның маңызды бөлігіне айналды. Экроттар ұсынған құжаттар істі қайта қарау туралы өтініштің негізін құрады. Олар бір-бірін жаңадан жақсы көріп, өмірде кездескен барлық оқиғаларды жазып қалдыруды ойлады. Сол себепті олар аудио магнитофонды соттың алдына әкелді. Олар бұл істі мұқият бақылап, Лиланд кінәсіз деп ойлады. Істі қайта ашу туралы өтінішті 1975 жылы 7 мамырда Эйдзиватинг апелляциялық соты қабылдамады. Бұл шешімге Жоғарғы Сотта шағым жасалды, бірақ оны Соттың апелляциялық комитеті 1976 жылы 5 наурызда қабылдамады.
Liland, through Alf Nordhus sought to have the case reviewed on 27 December 1971. The application included 1700 pages of documents collected by Sten and Vibeke Ekroth and which also included sound recordings of witnesses who stated that the victims had been seen alive after the murders were supposed to have taken place. Sten Ekroth, a Swedish pop music manager was on an engagement trip with his wife to be Vibeke and by chance came to play an important role in the case. The documentation the Ekroths provided formed the basis of the application to have the case looked at again. The couple was newly in love and wanted to document everything they experienced. For that reason they smuggled a tape recorder with them into court. They followed the case closely and had the impression that Liland was innocent. The application to have the case reopened was rejected by Eidsivating Court of Appeal on 7 May 1975. The decision was appealed to the Supreme Court but was rejected by the Court's Appeal committee on 5 March 1976.
Түрмеге қамау
Пер Лиланд 1983 жылдың 22 маусымына дейін жазасын өтеп шықты. Ол кезде Норвегия заңы қоғамға қауіп төндіретін деп саналған тұтқындардың жазасын ең көп дегенде он жылға ұзартуға рұқсат еткен. Оның жазасы рұқсат етілген ең жоғары мөлшерге дейін ұзартылды және ол 1993 жылдың 22 маусымына дейін түрмеде қалды.
Per Liland served out his sentence until 22 June 1983. At the time Norwegian law allowed sentences of prisoners who were considered a danger to society to be extended by a maximum of ten years. His sentence was extended to the maximum permitted and he remained in prison until 22 June 1993.
Істі қайта ашуға арналған қосымша әрекеттер
1993 жылдың 23 маусымында, жаза мерзімі аяқталғаннан кейін, Лиланд істі қайта ашуға жаңадан тырысты. Істі Оле Якоб Бае мен Като Шиотц алға тартты, олар кейін қайта ашылған істің қорғауына тағайындалды.
On 23 June 1993, the day after his sentence ended, Liland started a new attempt to have the case reopened. The case was advanced by Ole Jakob Bae and Cato Schiøtz, who later were appointed to the defence in the reopened case.
Қараудың негізі
Лиландты айыптаудың шешуші факторы - бұл кісі өлтірулер 22 желтоқсанда орын алды деп саналды. Бірнеше мәлімет бойынша, олар 23 желтоқсанда немесе 24 желтоқсанда болған, ал Пер Лиландты қылмыс орнына байланыстыруға болмайды.
A decisive factor in Liland's conviction was that the murders were deemed to have taken place on 22 December. There were several indications that they had actually taken place on 23 December or 24 December, when Per Liland could not be connected to the crime scene.
Жаңа медициналық сарапшылар
Жәбірленушінің қанын талдау кезінде Ларсеннің қандағы алкоголь деңгейі 0,023% -ды құрағанын көрсетті, ал Йохансеннің қанында алкоголь жоқ екені анықталды. Қылмыс болған жерде 22 желтоқсанда той болып, көп ішімдік ішті. Қылмыстың екі құрбаны да алкоголик ретінде сипатталды және екеуі де той кезінде мас болған деп болжалды. Алғашқы медициналық сарапшылар Джон Лундевалл мен Йохан Хр. Сондықтан, прокурордың негізін салған Giertsen Johansen жарақаттан кейін кем дегенде 13 сағат өмір сүрген болуы керек деген қорытындыға келді. Жаңа медицина мамандарының куәліктері бұл теорияны қолдамады. Сондай-ақ, алғашқы екі сарапшының келіспегендігі, бірақ бұл бастапқы сот ісі кезінде ашылмағандығы анықталды. Сондай-ақ, оқиға орнында қатқан қан табылған.
Analysis of the victim's blood showed that Larsen had a blood alcohol level of 0.023% at the time of death, while no alcohol was detected in Johansen's blood. There had been a party at the scene of the crime on 22 December and much alcohol had been consumed. Both murder victims were characterised as alcoholics and it was assumed that both were drunk during the party. The original medical experts Jon Lundevall and Johan Chr. Giertsen which the prosecution had relied on therefore concluded that Johansen must have lived for at least 13 hours after having been injured. Testimony from new medical experts did not support this theory. It was also revealed that the two original experts had disagreed but that this had not been revealed during the original court case. It also emerged that blood was found at the scene which had not solidified.
Куәгерлердің мәлімдемелері
Бастапқы сот процесінде бірнеше куәгерлер 22 желтоқсаннан кейін екі адам өлтірілгенін көргенін мәлімдеді. Сот бұл мәлімдемелерді елемеуге шешім қабылдады. Стен мен Вибеке Экрот сот аяқталғаннан кейін осыған ұқсас мәлімдемелер жасаған бірнеше куәгерлерден жауап алды. Істі қайта ашу кезінде тағы да куәгерлер қаза тапқандардың 22 желтоқсаннан кейін тірі болғанын растады.
At the original trial several witnesses claimed to have seen the two murder victims alive after 22 December. The court decided to ignore these statements. Sten and Vibeke Ekroth had, after the trial, questioned several witnesses who made similar claims. During the reopening of the case further witnesses confirmed that the murder victims had been alive after 22 December.
Ларсеннің қалтасындағы купон
Полиция қызметкерлері Хагелокке мен Рестадтың өлтіру орнын тексергендері Ларсеннің артқы қалтасынан азық-түлік купонын тапқаны белгілі болды. Купонды Фредрикстад қаласы шығарған болатын, оның құны 65 крона болатын. Есепте купонның нөмірі 121013 екені және оның 23 желтоқсан күнімен жазылғандығы айтылған. Прокуратура бұл дәлелді сотқа ұсынбаған. Бұл, өздігінен, Пер Лиландты бірінші сатыда ақтауға жеткілікті болар еді. Қосымша тексеруден кейін есептегі күндердің 23 желтоқсаннан 22 желтоқсанға ауыстырылғаны және купонның нөмірі 121013-тен 121031-ге ауыстырылғаны анықталды. Купонның өзі жоғалып кетті, Фредрикстад қаласы да купонның көшірмесін таба алмады.
It came to light that police officers Hageløkke and Restad, who investigated the scene of the murder had found a food coupon in Larsen's back pocket. The coupon had been issued by Fredrikstad municipality and had a value of 65 kroner. The report detailed that the coupon had the number 121013 and that it was dated 23 December. The prosecution had neglected to present this evidence to the court. It could have, by itself, been enough to acquit Per Liland in the first instance. Further examination revealed that dates in the report had been changed from 23 December to 22 December and that the coupon number had been changed from 121013 to 121031. The coupon itself disappeared and Fredrikstad municipality was also unable to find a copy of the coupon.
Қарап шығу
1994 жылдың 29 сәуірінде Эйдзиватинг апелляциялық соты істі қайта қарау керек деп шешті. Прокуратура бұл шешімге қарсы шағымданды, бірақ 2 қыркүйекте Жоғарғы Сот шағымды қабылдамады.
On 29 April 1994 Eidsivating Court of Appeal ruled that the case should be reviewed. The prosecution appealed against the decision, but the appeal was rejected by the Supreme Court on 2 September 1994.
Ақтау
Лиландқа қарсы жаңа айыптар тағылды. Бас іс қозғалғанға дейін прокуратура бұл сотқа толық ақтауға қарсылығын тоқтатуды ниет еткенін мәлімдеген. Іс 1994 жылдың 21 қарашасында қаралды. Сот ешқандай дәлел келтірмей, Лиландты ақтады.
New charges were brought against Liland. Before the main proceedings, the prosecution informed that court that it intended to drop its objection to a full acquittal. The case proceeded on 21 November 1994. Without any evidence being presented, the court acquitted Liland.
Өтемақы
Пер Лиланд дереу Норвегияның сот заңына сәйкес өтемақы талап етті. Сот оған шығынды өтеу үшін 2900000 крона, болашақтағы шығынды өтеу үшін 840 000 крона және экономикалық емес шығынды өтеу үшін 10 000 000 крона, барлығы 13 740 000 крона айыппұл салды. Пер Лиланд 1996 жылы қайтыс болды.
Per Liland immediately applied for compensation under Norwegian trial law. The court awarded him 2,900,000 kroner for lost income, 840,000 for lost future income and 10,000,000 kroner for non economic losses, a total of 13,740,000 kroner. Per Liland died in 1996.