Кіріспе

Тетраметил дисульфотетрамин (ТЭТС) - грибкоорушы (жырткычтық улы зат) ретінде қолданылатын органикалық қосылыс. Ол иіссіз, дәмсіз ақ ұнтақ, суда, DMSO және ацетонда аз ерітеді, метанолда және этанолда ерімейді. Бұл сульфамид туындысы. Оны сульфамидті формальдегид ерітіндісімен қышқылданған суда реакциялай отырып синтездеуге болады. Ацетоннан кристалдасқанда, ол құю температурасы 255 260 °C болатын кубтық кристаллдар түзеді.

Токсикалық әсері және механизмі

ТЭТС - бұл нейротоксин және конвульсант, ол өлімге әкелетін конвульсияларды тудырады. Оның әсері зерттеулерде кеңінен қолданылатын ГАМК А рецепторларының антагонисттері пикротоксинге ұқсас, бірақ одан күшті. Ол - ең қауіпті пестицидтердің бірі, калий цианидіне қарағанда 100 есе уытты. ТЭТС нейрондық ГАБА- гейт хлоридтік арналарға байланады, бұл көбінесе эпилепсиялық күйді тудырады. Антидот жоқ. Адам үшін өлімге әкелетін доза 710 мг. Улану ГК МС арқылы анықталады және емдеу негізінен қолдаушы, емделушіге үлкен дозада бензодиазепин (мысалы, клоназепам) және пиридоксинді симптомдарды бақылау үшін береді. ТЭТС уланған құстардың тіндерінде сақталады, сондықтан ол екінші рет улану қаупі бар.

Тарих

Бұрынғы зерттеулер тетраметил дисульфотетраминнің тышқанға қарсы тиімділігін дәлелдеген. Бұл химиялық заттың қауіптілігі алғаш рет 1949 жылы байқалды. АҚШ-тың орман қызметі орманды қалпына келтіру үшін ағаш тұқымдарын қорғауға тырысып, кеміргіштерге оның өлімге әкелетін әсерін атап өтті. Бұл химиялық зат жер-жерде жүрген көмір жегіштерді қуып жібермей, жергілікті кеміргіштер үшін 4 жылға дейін уытты болып шықты. АҚШ Орман қызметі жүргізген тәжірибелер ТЭТС пен омыртқалы иттердің асқазан-ішек немесе бүйрек жүйесі арасында тікелей әсерін анықтаған жоқ. Осы зерттеуде ми дің тоқсоникалық симптомдарын шектейтін перифериялық немесе скелеттік жүйке жүйесіне әсері байқалған жоқ. Кертис пен Джонсон GABA-ға TETS-тің антагонистік мінез-құлқын тұжырымдаған алғашқылар болды. Сыңарлардың жоғарғы мойын ганглийлік нейрондарын қолдана отырып жүргізілген in vitro зерттеуде ТЭТС- тің ГАМК- ның деполяризациялық әрекетіне қарсылық танытатыны, бірақ холиномиметик карбахольға әсер етпейтіндігі анықталды. Бұл дәлелдер TETS ГАМК- ның бәсекелестікке жатпайтын ингибиторы ретінде әрекет етуі мүмкін екендігін көрсетеді. Кемел тәрізді жануарлар үлгілерін пайдалана отырып жүргізілген зерттеулер TETS- тің дозаға тәуелді, бәсекелестікке жатпайтын, кері айналатын реакциясын көрсетті.

In vitro және жедел скрининг құралдары

Жақында жүргізілген зерттеулер ГАБАА рецепторларының қоздыруынан туындайтын хлор иондарының ағынын анықтау үшін рН сезімталдығының пайдалылығын көрсетті. Басқа да скрининг құралдары жаңа туған тышқанның гиппокамп жасушаларының дақылдарында байқалатын кальций иондарының өздігінен тербелуі. Бұл құбылысты кальций ионына сезімтал флуоресцентті бояу арқылы өлшеуге болады. Қосымша талдаулар бұл кальций ионының тербелістерінің MK 801 (NMDA ашық арна блоктаушысы) сезімтал екенін көрсетті, бұл NMDA рецепторлары арқылы іске асырылатын арналар TMDT индуцирленген өздігінен белсенділікке қатысатынын көрсетеді. ГАБАА рецепторларының белсенділігін қарастырған кезде диазепам мен прегнанолон жеке және біріктірілген клеткалық дақылдарға қолданылғанда ТМДТ белсенділігін теріске шығарды. MK 801 және кетамин түйе шұңқырлардың ми қабығының жасушалы клеткаларында диазепамға қарағанда TMDT- ге анатагонисттік әсерін көрсетеді.

In vivo тышқан үлгілері

Кетамин мен МК 801 дозасының аз мөлшерлері бөлек берілген мысықтарда клоникалық шабуылдардың көбеюімен байланысты, бірақ бұл ТЭТС- ге ұшыраған мысықтардың тоникалық клоникалық шабуылдарына әсер етпеді. Мысықтардан алынған осы үлгідегі қосымша талдау диазепин мен МК 801 екі рет қолданылғанда, нашар бақыланатын клоникалық шабытпен салыстырғанда, тониктік клоникалық шабыт пен 24 сағаттық өлімге қарсы синергиялық қорғаныс әсері бар екендігін анықтады. ТЭТС- ге ұшыраған тышқандарға диазепин мен МК 801 кезекті түрде берілуі ТЭТС- ге ұшыраған науқастарды емдеуде қолданылатын бензодиазепинді NMDA рецепторларының антагонисттері схемаларының пайдасын көрсетеді.

Қытайда қолданылуы жалғасуда

1984 жылдан бері оны қолдануға тыйым салынған, бірақ сұраныстың артуына және өндірісінің оңайлығына байланысты ол әлі де Қытайда заңсыз түрде, бірақ заңсыз түрде қол жетімді және кейбір заңсыз әкелінген тышқан уындарында кездеседі. Қытайлық ең танымал кеміргіштерге қарсы препарат, құрамында 620% ТЭТС бар, ол "дәушукян" - "өте күшті секілді". Қытайда бұл өнім жаппай улану үшін қолданылды: 2004 жылдың сәуірінде 74 адам сасық ащы пісірілген, олардың бәсекелес сатушысының зақымдаған пирожкиін жегеннен кейін зардап шекті; 2002 жылдың қыркүйегінде 400 адам уланып, 38 адам зақымдалған тамақтан қайтыс болды. 2002 жылы АҚШ-та бір рет кездейсоқ улану жағдайы тіркелді.