Кіріспе

Интравитреялық қабылдау - дәрілік заттың немесе басқа да заттың көздің шыны ағзасына жеткізілетін қабылдау жолы. "Интравитральды" сөзбе-сөз "көздің ішінде" дегенді білдіреді. Интравитреялық инъекциялар алғаш рет 1911 жылы Ом көздік көпіршікке ауа енгізген кезде, ол оқшауланған торшалы қабықты қалпына келтірді. 1940-шы жылдардың ортасында эндофтальмит пен цитомегаловирус ретинитін емдеу үшін дәрі-дәрмектерді енгізудің стандартты тәсілі болып табылады.

Эпидемиология

Интравитреялық инъекциялар бір ғасыр бұрын ұсынылды, алайда орындалғандардың саны 2000-шы жылдардың ортасына дейін салыстырмалы түрде аз болды. 2001 жылға дейін интравитреалды инъекциялар негізінен офтальмитті емдеу үшін қолданылды. Интравитреялық инъекциялардың саны тұрақты болды, АҚШ- та жылына 4500 инъекция жасалды. 2002 жылы, триамцинолон инъекциялары диабеттік макулярлы ойықтарды емдеу үшін алғаш рет қолданылған кезде, инъекциялар саны үш есеге көбейіп, 15 000- ға жетті. Бұл пайдалану 2004 жылы 83 000 инъекцияға дейін өсті. Бұл үш препарат VEGF молекулаларына байланады, олардың эндотелий жасушаларының бетіндегі VEGF рецепторларына байлануына кедергі келтіреді, осылайша ылғалды АМД- ні тудыратын аномальды ангиогенезді тоқтатады. Бұл үш терапияның барлығы да ауруларды емдеудің шектеулі нұсқаларына ие болған, бірақ оларды интравитреалды инъекция арқылы енгізу керек болған науқастардың нәтижелерін айтарлықтай жақсартты.

Стероидтар

Стеридтерді диабеттік және тамырлы окклюзивті макулярлық отекті, экссудативті макулярлық дегенерацияны, псевдофакалық цистоидты макулярлық отекті және артқы увейтті емдеу үшін интравитреалды инъекция арқылы қолдануға болады. Бұл жағдайларды емдеуде жиі қолданылатын стероидтар дексаметазон және триамцинолон ацетониді (Triescence, Alcon Laboratories, Inc.) Дексаметазон импланты (Ozurdex, Allergan, Inc.) сияқты стероидты импланттар макулярлық едемді ұзақ мерзімді емдеу үшін қолданылады. Бұл екі стероидтың да әрекеті қабыну цитокиндерін модуляциялау арқылы жүзеге асады.

Жағымсыз әсерлер мен асқынулар

Эндофтальмит немесе көздің ішіндегі склераның қабынуына әкелетін бактериялық инфекция - интравитреалды инъекциялардың ең ауыр асқынуларының бірі. Интравитреалды инъекциядан кейін эндофтальмиттің бір науқасқа 0, 019- дан 1, 6% - ға дейін жиілігі туралы хабарланған. Эндофтальмиттің салдарынан қақпақтың ішінде ақ немесе сары түсті төгілу пайда болуы мүмкін, ал көкжұлдыздың түсі ақ, бұлтты болады. Көздің ақшыл қабығы мен мүйіз қабығының арасында гипопион деп аталатын ақ қан жасушаларының қабаты пайда болуы мүмкін. Эндофтальмиттің пайда болуы офтальмологиялық төтенше жағдай болып саналады және көп жағдайда дереу емдеуді қажет етеді. Оны антибиотиктер мен антифунгальді қоспалар инъекцияларымен қажет болған жағдайда емдеу керек. Ауыр жағдайларда инфекциялық қалдықтарды хирургиялық жолмен алу үшін витректомия немесе шыны ағзаны алу қажет болуы мүмкін. Интравитреалды дәрі-дәрмектерді қолданудың тағы бір асқынуы - қабыну. Көздің ішкі қабынуы - интравитреалды инъекциядан кейін уақытша ауырсыну мен көру қабілетін жоғалтудың негізгі себептерінің бірі. Қатты қабыну көзге тұрақты зақым келтіруі мүмкін. Қабыну қаупі қолданылатын дәріге байланысты әр түрлі болады. Жасқа байланысты макулярлық дегенерацияға арналған ранибизумабты интравитреалды түрде қолданған бір клиникалық зерттеуде көз ішіндегі қабынудың 1, 4% - дан 2, 9% - ға дейінгі көрсеткіші байқалды. Осы мақсатта қолданылатын тағы бір препарат - бевацизумаб 0, 09% - 0, 4% аралығында кездесті. Субконъюнктивальдық қан кету интравитреалды инъекциядан кейінгі қан кетудің ең жиі кездесетін түрі болып табылады, инъекциялардың 10% - ының жиілігі туралы хабарланған. Аспиринді қабылдаған адамдар интравитреалды инъекциядан кейін қан кету қаупі жоғары болуы мүмкін. Хориоидтық қан кету және субретинальдық қан кету субконъюнктивальдық қан кетуден жиі кездеспейді, бірақ екеуінің де интравитреалды инъекциядан кейін пайда болғаны туралы хабарланған.

Қайталанатын инъекциялар

Интравитреалды инъекция арқылы берілетін ем емдік препараттар емдік емес, сондықтан ауруды емдеу үшін қайталап инъекция жасау қажет. Мысалы, жасқа байланысты макулярлық дегенерацияны емдеу үшін VEGF- ге қарсы терапияны өмірінің қалған бөлігінде ай сайын немесе екі ай сайын инъекциялауға тура келеді. Өсе келе, интравитреалды инъекциялардың қайталануы өздерінің тәуекелдері мен асқынуларын арттыратынын дәлелдеді. Интравитреалды инъекциядан кейін көз ішіндегі қысымның 3 есе көтерілуі күтіледі және әдетте бірнеше минутқа созылады. Зерттеулер бірнеше рет интравитреалды инъекция жасаудың нәтижесінде ұзақ уақыт бойы көтерілген көз ішіндегі қысымның пайда болу қаупі жоғары екенін көрсетті. Синай тауының зерттеушілері оптималдық когерентті томографиялық ангиографияны (ОКТА) қолдана отырып, ұзақ мерзімді интравитреалдық инъекциядан болатын ретинаның зақымдануын өлшеу әдісін әзірледі. OCTA қан тамырларындағы қызыл қан жасушаларының қозғалысын инвазивті емес түрде түсіреді, бұл зерттеушілерге макула мен көру нервісінің қан ағынын өлшеуге мүмкіндік береді. Осы деректердің негізінде олар жинақталған зақымдану аймақтарын көрсете алды.

Процедура және нұсқаулар

2004 жылы интравитреялық инъекциялардың көбеюіне байланысты сарапшылар тобы интравитреялық инъекцияларды енгізуге арналған алғашқы жалпы нұсқауларды жасады. 2014 жылы жаңартылғанға дейін бұл АҚШ-тағы консенсус нұсқаулары болды. 2014 жылы инъекцияның әртүрлі аспектілері бойынша тәжірибесі бар 16 денсаулық сақтау мамандарының тобы бастапқы нұсқауларды қайта қарап, қайта қарады. Олар жалпыға ортақ түсініктемеге ие, түсініктемеге ие емес және интравитреалды инъекция үшін қадамдар тізбесін ұсынған. Осы себептерге байланысты 2014 жылы комитет антибиотиктерді қолдануды ұсынбады. Жаңа нұсқаулықтарға қол жуу және қолғаптарды қолдану жатады, бұл қазіргі заманғы медициналық практикаға сәйкес келеді. Қолғаптарды қолдану туралы комитет келіскенмен, кейбір сарапшылар қолғаптарды қолданудың эндофтальмиттің таралуына әсерін көрсетпейтін зерттеулерді келтірді. Бұл дәрігерлер немесе науқастардың аузынан шыққан аэрозольдік тамшылардың ластануынан болуы мүмкін. 2014 жылғы нұсқаулар осы нәтижелерді ескеріп, клиникалық дәрігерлер мен науқастардың процедура кезінде бетперде киюін ұсынды. Жаңа нұсқаулықта инъекция алдындағы және одан кейінгі көз ішіндегі қысымды бақылау ұсынылады. Бұл ұсыныс VEGF- ге қарсы терапияны үнемі интравитреалды түрде қолдану ұзақ уақыт бойы көз ішіндегі қысымды арттыра алатынын көрсететін жаңа дәлелдерге негізделген. 2014 жылғы нұсқаулықта бір сапарда екіжақты инъекциялар қарастырылған. Комитет әр көзді жеке емдеуді және мүмкіндігінше әр түрлі дәрі-дәрмектерді қолдануды ұсынды. Панель процедурада стерильді перделерді қолдануды қолдамады, өйткені ретроспективті зерттеулер пердесіз жасалған инъекциялар кезінде эндофтальмиттің жоғарылау деңгейін көрсетпеді.

Мүмкіндіктер

Интравитреалды инъекциялар ретина аурулары бар науқастардың нәтижелерін айтарлықтай жақсартты, алайда қайталанатын инъекцияларға байланысты науқас үшін тәуекел мен ауыртпалық зерттеушілерді инъекцияны инвазивті емес әдістермен қолдануға талпындырды. Соңғы 50 жыл ішінде емді жергілікті түрде қолдану әдістерін табуға ерекше көңіл бөлінді. Бұл зерттеулер интравитреалды инъекциялардың көбеюі мен қайталап инъекцияларды жанама әсерлерге байланыстыратын дәлелдердің көбеюі арқасында көбірек назар аударады.