Kingdom of Finland (1918)

Кіріспе

Тарихи танылмаған мемлекет монархияға бұрынғы әрекет Финляндия Корольдігі (; Konungariket Finland; 19181919) - 1917 жылдың желтоқсанында Ресейден Финляндияның тәуелсіздік жариялауынан және 1918 жылдың қаңтар-мамыр аралығында өткен Финляндияның Азамат соғысынан кейін Финляндияда монархия орнатуға жасалған сәтсіз әрекет. Фин парламентіне келген ақтар Финляндияны патшалыққа айналдыру және монархия құру процесін бастады. Ел заңды түрде бір жылдан астам уақыт бойы регент басқарған патшалық болғанымен, Фридрих Карл ешқашан билік құрмады және Германия Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңілгеннен кейін Финляндияға келмеді. Кейінгі сайлауларда республикалық жеңістер елде республика болуына әкелді. 1918 жылғы Финляндиялық азаматтық соғыс кезінде Кеңес Одағымен достық қарым-қатынаста болған Финляндия қызылдары Германия империясымен одақтасқан фин ақтарға қарсы шайқасты. Германияның Балтық теңізіндегі дивизиясының тікелей көмегі соғыста жеңген ақтарға көмектесті. Финляндияның Ұлы Герцогтігінің тәуелсіздік жариялағаннан кейін құрылған уақытша үкімет фин оң жағына қатты бейімделген және оған бірқатар монархистер кірді. Парламент 1772 жылғы швед конституциясы әлі де күшінде, бірақ тақта монархсыз ұзақ уақыт аралық болды деген заңдық теория бойынша фин монархиясын құру жоспарларын жасады. Гессен ханзадасы Фридрих Карл 1918 жылы 9 қазанда Финляндия парламентімен Финляндия тағына сайланды, бірақ ол ешқашан сол лауазымға тағайындалмады және Финляндияға бармады. Сайлаудан кейін көп ұзамай фин басшылары мен халық Германияның одақтастарының ауыр жағдайын кешікпей түсінді. Германия Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіліп бара жатқан кезде жаңа басшыларын неміс ханзадасын сайлаудың даналығы күмән тудырады. Германияның өзі республикаға айналды, император Вильгельм II-ді биліктен құлатты және қарашада одақтастармен қарулы келісімге қол қойды. Жеңімпаз Батыс мемлекеттері Финляндияның тәуелсіздігін тек Германиямен одақтан бас тартқан жағдайда ғана танитынын Финляндия үкіметін хабардар етті. Нәтижесінде 1918 жылы желтоқсанда Фридрих Карл таққа бас тартты және Балтық теңізінің дивизиясы Финляндиядан кетіп қалды. 1919 жылдың наурыз айында өткен сайлауда фин солшылдары мен социалистер дауыс беруге мүмкіндік алды, республикашылар жеңіске жетті. Финляндияның республика мәртебесі 1919 жылғы Финляндия Конституциясында бекітілді.

Historical unrecognized state
the earlier attempt at monarchy

The Kingdom of Finland (; Konungariket Finland; 19181919) was a failed attempt to establish a monarchy in Finland in the aftermath of the Finnish Declaration of Independence from Russia in December 1917 and the Finnish Civil War from January–May 1918. The victorious Whites in the Parliament of Finland began the process of turning Finland into a kingdom and creating a monarchy. Although the country was legally a kingdom headed by a regent for over a year, the king elect Friedrich Karl never reigned nor came to Finland following Germany's defeat in World War I. Republican victories in subsequent elections resulted in the country becoming a republic. During the Finnish Civil War of 1918, Finnish Reds on friendly terms with Soviet Russia fought Finnish Whites who allied with the German Empire. Direct aid from the German Baltic Sea Division aided the Whites who won the war. The provisional government established after the Grand Duchy of Finland's declaration of independence leaned heavily toward the Finnish right and included a number of monarchists. The parliament drew up plans to create a Finnish monarchy on the legal theory that the Swedish Constitution of 1772 was still in effect, but there had been an extended interregnum with no monarch on the throne. Prince Friedrich Karl of Hesse was elected to the throne of Finland on 9 October 1918 by the Finnish parliament, but he never took the position nor traveled to Finland. Soon after the election, Finnish leaders as well as the population belatedly came to understand the grave situation their German allies were in, and the wisdom of electing a German prince their new leader as Germany was about to lose World War I was called into question. Germany itself became a republic and deposed Kaiser Wilhelm II, and signed an armistice with the Allies in November. The victorious Western powers informed the Finnish government that the independence of Finland would only be recognized if it abandoned its alliance with Germany. As a result, in December 1918 Friedrich Karl renounced the throne and the Baltic Sea Division withdrew from Finland. In the March 1919 election, with the Finnish left and socialists able to vote, republicans won a crushing victory. Finland's status as a republic was confirmed in the Finnish Constitution of 1919.

Тарих

Финляндия 1917 жылы 6 желтоқсанда Ресейдің азаматтық соғысына қатысқан Ресей империясынан тәуелсіздігін жариялады. Тәуелсіздік жариялаған кезде монархистер Финляндия парламентіне кішігірім көпшілікке кірді, ал Финляндия республика болып жарияланды. Азамат соғысы басталды, содан кейін, республикашыл Социал-демократиялық партия парламенттен шығарылды және жаңа конституция қабылданбаған кезде, Фридрих 1918 жылы 9 қазанда Финляндияның тағына сайланды. Литва 1918 жылы шілдеде осындай қадам жасап, Вильгельм Карлды, Урах герцогы мен Вюртемберг графын Литваның патшасы Миндаугас II етіп сайлады. Латвия мен Эстонияда Балтық Германиясының аристократтарынан тұратын "Басқа облыстық ассамблея" Германия императоры Вильгельм II-ді Балтық провинцияларын бірлескен монархия және Германия протектораты ретінде тануға шақырды. Адольф Фридрих, Мекленбург герцогы Шверин, немістер "Біріккен Балтық герцогтігінің" герцогы деп аталды. Тәуелсіздік алған кезде Финляндия, Балтық өлкелері сияқты, Германия империясымен тығыз байланыста болды. Германия тәуелсіздікке дайындықты қолдаған жалғыз халықаралық держава болды, оның ішінде еріктілерді фин Jäger әскерлері ретінде оқытты. Германия да өзінің қиын жағдайына қарамастан Финляндияның Азамат соғысына араласты. 1918 жылдың көктемінде Финляндияның Германияға қатысты ұстанымы протекторатқа қарай дамыды, ал Вильгельм II-нің інісі принц Фредериктің сайлануы екі ел арасындағы тығыз қарым-қатынасты растау ретінде қаралды. Германияны қатты жақтаған премьер-министр Джухо Кусти Паасикиви мен оның үкіметі 1918 жылы қазанда принц Фредерикке тәж ұсынды, ал Пхер Эвинд Свинфуд регент деп жарияланды. Жаңа монархиялық конституцияны қабылдау кешіктірілді, өйткені ол қажетті білікті көпшілікті алмады. Патшалық сайлаудың заңдылығы 1772 жылғы үкімет құрамына негізделген, ол Швеция королі Густав III кезінде қабылданған, ол кезде Финляндия Швеция Корольдігінің бір бөлігі болған. Осы конституциялық құжат XIX ғасырда Ресей императорларының Финляндияның ұлы княздары ретінде билік етуінің негізі болды. Парламент мүшесі Густав Арокаллио монархиялық атауды "Карл I, Финляндия мен Карелия королі, Аланд герцогы, Лапландияның ұлы герцогы, Калева мен Солтүстік Лорды" (; Карл I, Kung av Finland och Karelen, hertig av Åland, storhertig av Lappland, herre över Kaleva och Pohjola) деп ұсынды. 1918 жылдың 9 қарашасында Германия императоры Вильгельм II таққа отырды және Германия республика деп жарияланды. Екі күннен кейін, 1918 жылы 11 қарашада Бірінші дүниежүзілік соғыстың соғысушы тараптары арасында қарулы келісімге қол қойылды. Германияда туған ханзаданың Финляндия королі болу мүмкіндігіне қатысты одақтас мемлекеттердің көзқарасы туралы аз мәлімет бар. Алайда, батыстан келген ескертулер Финляндияның премьер-министрі Лаури Ингманды монархисттің өзі принц Фридрих Карлдан Финляндияға әлі келмеген тажынан бас тартуды сұрауға көндірді. Патшалық билігінен Фридрих Карл 1918 жылы 14 желтоқсанда бас тартты. Свинфуд отставкаға кетті және Финляндияның регенті болып Финляндияның Азамат соғысы кезінде ақтардың басшысы генерал-лейтенант Карл Густав Маннергейм тағайындалды. 1919 жылғы сайлауда республикашыл партиялар парламент орындарының төрттен үш бөлігін жеңіп алды және Финляндия республикалық конституцияны қабылдады. 1919 жылы шілдеде Финляндияның бірінші президенті Каарло Юхо Стальберг Маннергеймді Республиканың бірінші президенті ретінде алмастырды.

Finland had declared independence from what was the Russian Empire, at that time embroiled in the Russian Civil War, on 6 December 1917. At the time of the declaration of independence, monarchists were a minority in the Finnish Parliament, and Finland was declared a republic. A civil war followed, and afterwards, while the pro republican Social Democratic Party was excluded from the Parliament and before a new constitution was adopted, Frederick was elected to the throne of Finland on 9 October 1918. Lithuania had already taken a similar step in July 1918, electing Wilhelm Karl, Duke of Urach and Count of Württemberg, as King Mindaugas II of Lithuania. In Latvia and Estonia, a "General Provincial Assembly" consisting of Baltic German aristocrats had called upon the German Emperor, Wilhelm II, to recognize the Baltic provinces as a joint monarchy and a German protectorate. Adolf Friedrich, Duke of Mecklenburg Schwerin, was nominated Duke of "the United Baltic Duchy" by the Germans. At independence, Finland, like the Baltic provinces, had close ties with the German Empire. Germany was the only international power that had supported the preparations for independence, not least by training volunteers as Finnish Jäger troops. Germany had also intervened in the Finnish Civil War, despite its own precarious situation. Finland's position vis a vis Germany was already evolving towards that of a protectorate by spring 1918, and the election of Prince Frederick, brother in law of Wilhelm II, was viewed as a confirmation of the close relations between the two nations. The strongly pro German prime minister, Juho Kusti Paasikivi, and his government offered the crown to Prince Frederick in October 1918, while Pehr Evind Svinhufvud was declared Regent. The adoption of a new monarchist constitution had been delayed because it did not get the required qualified majority. The legitimacy of the royal election was based upon the Instrument of Government of 1772, adopted under King Gustav III of Sweden, when Finland had been a part of the Kingdom of Sweden. The same constitutional document had also served as the basis for the rule of the Russian Emperors, as Grand Dukes of Finland, during the 19th century. Member of parliament Gustaf Arokallio suggested the monarchical designation "Karl I, King of Finland and Karelia, Duke of Åland, Grand Duke of Lapland, Lord of Kaleva and the North" (; Karl I, Kung av Finland och Karelen, hertig av Åland, storhertig av Lappland, herre över Kaleva och Pohjola). By 9 November 1918 the German Emperor Wilhelm II had abdicated and Germany was declared a republic. Two days later, on 11 November 1918, the armistice between the belligerents of World War I was signed. Little is known of the Allied powers' view regarding the possibility of a German born prince as the King of Finland. However, warnings received from the West convinced the Finnish government of Prime Minister Lauri Ingmana monarchist himselfto ask Prince Friedrich Karl to give up the crown, which he had not yet come to wear in Finland. The king elect Friedrich Karl renounced the throne on 14 December 1918. Svinhufvud resigned and Lieutenant General Carl Gustaf Mannerheim, the leader of the Whites during the Finnish Civil War, was appointed as Regent of Finland. Republican parties won three quarters of the parliament's seats in the election of 1919 and Finland adopted a republican constitution. In July 1919, Finland's first president Kaarlo Juho Ståhlberg replaced Mannerheim as the first President of the Republic.