Кіріспе
1960 жылы Л. Спраг де Камптың "Родостың қола құдайы" романы - американдық жазушы Л. Спраг де Камптың тарихи романы. Ол алғаш рет 1960 жылы Doubleday басылымынан қатқыл мұқабада, ал 1963 жылы Bantam Books баспасынан жарық көрді. 1983 жылы The Donning Company компаниясы сауда-саттыққа арналған қағаз басылымын ұсынды, бірақ ешқашан жарияланбады. Кітап 2013 жылдың маусым айында Гарри Туртлдоувтың жаңа кіріспесімен саудалық қағаз және электронды кітап ретінде қайта шығарылды. Бұл де Камптың тарихи романдарынан екіншісі, ал ішкі хронология бойынша төртіншісі.
The Bronze God of Rhodes is a historical novel by American writer L. Sprague de Camp. It was first published in hardcover by Doubleday in 1960, and in paperback by Bantam Books in 1963. A trade paperback edition was projected by The Donning Company for 1983, but never published. The book was reissued with a new introduction by Harry Turtledove as a trade paperback and ebook by Phoenix Pick in June 2013. It is the second of de Camp's historical novels in order of writing, and fourth in internal chronology.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман бірінші тұлғада жазылған, Родос Колосы мүсіншісі Линдос Харесінің естеліктері деп есептеледі. Бұл Родосқа оралуы, мүсінші болу үшін жасаған әрекеттері, отбасының қола құю фабрикасына кіру туралы тілегімен күресуі, Родостың қоршауында каталлургиялық артиллериялық ретінде тәжірибесі (305 б.з.д.) және Птолемей Египетіне күрделі оқиғалары. Родос бөлімдері оқиғаның келті шетелдік Кавароспен бірге болуымен жандандырылады, ол Шарестің құлынан сарбаз, досы және мүсінші көмекшісі болып, ақыр соңында бұрынғы қожайынының өмірін құтқарады. Романның атмосферасын Каваростың өзінің адамнан асқан ата-бабасы Гаргантуос туралы ойын-сауық, өткір және мүмкін емес әңгімелері жеңілдетеді (бәлкім де Камптың Франсуа Раблеи шығармаларындағы алып Гаргантуаға сілтемесі). Қаланың қорғанысын ойдағыдай жүргізгенді еске алу үшін қала құрылысын жоспарлау мен салу кітабының соңғы бөлігін алады. Де Камп осы дәуірдің көптеген басқа тарихи тұлғаларын, атап айтқанда, Харестің мүсінгерлік ұстазы Сикиондық Лыссипос, математик Евклидес, вавилондық тарихшы Беросс (алғашқыда мүсіншінің катапульті экипажының мүшесі ретінде), Родостың қарсыластары Деметрий Полиоркет және Антигон, египет тарихшысы Манетос, египет патшасы Птолемей және Александрия кітапханасының негізін қалаушы деп саналатын Фалерумның Деметрий. Кітап кейіпкерлерінің бірқатары Шарстың ерте кездері қатысқан симпозиумда таныстырылады, оны "Жеті бейтаныс" деп аталатын топ жүргізеді, ол де Камптың шын өмірдегі әлеуметтік клубынан үлгі алған.
Қабылдау
Генри Кавендиш "Чикаго дейли трибьюн" газетінде жазған хатында бұл кітапты "соңғы кездері ең қызықты, ең көп мәлімет беретін кітаптардың бірі" деп атады. Роберт Пейн The Saturday Review журналында романның эллиндік дәуірде түсірілуінің қиындықтарын "ол заманның түпнұсқасын көрсететін орталық кейіпкерді табу" деп санайды, бұл мәселе "де Камп жақсы пикарестік романдағы кейіпкердің сүйкімділігі бар жанашыр кейіпкер Линдос Харесін таңдап, керемет шешті". Ол де Кампті Родос сахналарында "өз элементінде" табады, ол "гректер туралы және таза грек істерін жазған сайын, ол шеберлікпен жазады" деп атап өтті, бірақ "мисырлық оқиға өте қорқынышты" деп санайды. "Бостон глобусында" Элизабет К. Уиншип кітапты "баяу басталады, бірақ өте тез өседі", "жауынгерлік шайқастар көп және жан-жақты, ал соғыс машиналары өте тапқыр" деп атайды. Ол "Сирия мен Мысырға ұзақ сапарлар 2000 жыл бұрын Жерорта теңізі маңындағы өмірдің бай суретін кеңейтеді" деп санайды, бірақ ол сөзді "көптеген тарихи романдағыдай, сәл тұрақсыз, "көзге көрінбейтін" және "қадірсіз" қылмыскерлермен шашылған" деп санайды. Ричард Матч Нью-Йорк Таймс газетінде оны "жақсы роман" және "өмірлі пикарестік ертегі" деп атайды, ол былай деп атап өтті: "Егер адам тарихи романды әдеттегі махаббат тарихысыз жазса (м. де Камптің осында жазғанындай), оның адал екеніне сенімді бола аласыз. Ол өзінің жеке әдеби қоры болып табылатын Александр Македонский дәуірін арнады. "Бронза құдай" деген кітапты оқырманның аз бөлігі үшін де қызықтыратын шығар".