Peres–Hussein London Agreement

Кіріспе

1987 жылы Израиль мен Иордания арасындағы болашақ араб-израильдік бейбіт келіссөздер туралы құпия келісім Иордания королі Хусейн мен Израиль сыртқы істер министрі Шимон Перес арасындағы Лондон келісіміне 1987 жылы 11 сәуірде Лондондағы лорд Мишконның резиденциясында өткен құпия кездесу барысында қол қойылды. Кездесуге Иорданияның премьер-министрі Зайд әл-Рифаи мен Израиль Сыртқы істер министрлігінің бас директоры Йосси Бейлин қатысты.

Шолу

Келісімде БҰҰ-ның ұйымдастыруымен халықаралық бейбітшілік конференциясын өткізуге арналған негіздеме көрсетілген, оның мақсаты "242 және 338 қарарларға негізделген араб-израиль қақтығысын бейбіт жолмен шешу және Палестина мәселесін барлық аспектілерінде бейбіт жолмен шешу" болады. Келісімде сондай-ақ конференция тараптарға шешімді таңбаламауы және палестиналықтарды Иордания делегациясы білдіретіндігі айтылды. Оның барлық тараптардың БҰҰ ҚК 242 және 338 қарарларын қабылдауы, сондай-ақ зорлық-зомбылық пен терроризмнен бас тартуы талаптары ПОҰ-ға қатысуды тиімді болдырмады. Қол қоюшылар өздерінің жоспарын АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джордж Шульцке ұсынды, оны америкалық бастама ретінде насихаттады. Израиль Ұлттық бірлік үкіметіндегі Еңбек партиясының атынан Сыртқы істер министрі қызметін атқарып жүрген Перес Ликуд партиясының премьер-министрі Ицхак Шамирдің келісімімен кездесуге барды. Ол кездесу "Иорданиялық нұсқаны" алға жылжытуға мүмкіндік беретін ілгерілеуге әкеледі деп үміттенді, атап айтқанда, Батыс жағалаудың бүкіл немесе көп бөлігінде Иорданияның егемендігі арқылы Палестина мәселесін шешу. Шамир Иорданияның нұсқасына құлшыныс танытпады және халықаралық конференция Израильге жағымсыз шешімді таңдайды деп қорықты. Перес оған Израильге оралған кездегі келісім туралы хабарлаған, бірақ Шамирге көшірмесін беруден бас тартты және оны өз бетінше насихаттауды жалғастырды. Екі басшы арасындағы сенімсіздік пен идеологиялық айырмашылықтар Шамирдің келісімді қабылдамауына, содан кейін Перестің оны мамыр айында Израиль кабинетінде мақұлдамауына әкелді. Сонымен қатар Шамир Мұше Аренсті Шульцпен кездесуге жіберіп, бейбітшілік конференциясына кедергі келтірді. Хусейн Перестің келісімді жүзеге асыра алмағанына қатты көңілі қалды, сондықтан араб-израиль қақтығысына шешімді қолдау жөніндегі кез келген бастамадан бас тартты. 1987 жылдың желтоқсанында Бірінші интифада басталғаннан кейін Иорданияның нұсқасы іс жүзінде маңызды емес болды, ал 1988 жылдың шілдесінде Хусейн Иорданияның Батыс жағалаудағы егемендікке деген кез келген талаптан бас тартқанын жариялады. 1991 жылдың қазан айында Мадридте Израиль мен араб елдері арасындағы халықаралық бейбітшілік конференциясы өтті, ол 1987 жылы Перес пен Хусейн келіскенге ұқсас негізде өтті.

The agreement outlined the framework for an international peace conference hosted by the United Nations, whose purpose would be "the peaceful solution of the Arab–Israeli conflict based on resolutions 242 and 338 and a peaceful solution of the Palestinian problem in all its aspects." The agreement also stipulated that the conference would not impose a solution on the parties, and that the Palestinians would be represented by the Jordanian delegation. Its requirements that all parties accept UNSC Resolutions 242 and 338 as well as renounce violence and terrorism effectively excluded PLO participation. The signatories agreed that their plan would be presented to US Secretary of State George Shultz for its promotion as an American initiative. Peres, serving as the Foreign Affairs Minister on behalf of the Labor Party in the Israeli National Unity Government, left for the meeting with the approval of Prime Minister Yitzhak Shamir of the Likud. He was hoping the meeting would lead to a breakthrough allowing the promotion of the "Jordanian Option", namely the resolution of the Palestinian issue through Jordanian sovereignty over the entirety or most of the West Bank. Shamir, however, was unenthusiastic about the Jordanian Option and feared that an international conference would force an undesirable solution on Israel. Peres informed him of the agreement on his return to Israel but refused to provide Shamir with a copy and continued to promote it independently. Mistrust between both leaders as well as ideological differences led to Shamir's rejection of the agreement, and subsequently to Peres's failure to approve it in the Israeli cabinet in May. At the same time, Shamir sent Moshe Arens to meet with Shultz and block the peace conference. Hussein was bitterly disappointed by Peres' inability to implement the agreement, and consequently disengaged from any further initiative to promote a solution to the Arab–Israeli conflict. Following the start of the First Intifada in December 1987, the Jordanian Option became effectively irrelevant, and in July 1988 Hussein announced that Jordan had relinquished any claim to sovereignty over the West Bank. An international peace conference between Israel and the Arab countries was eventually held in Madrid in October 1991, adhering to a framework similar to that agreed by Peres and Hussein in 1987.