Кіріспе

Әскери тактикада атпен жүретін әскерлер Тарихта адамдар соғыста атпен жүретін әскерлерді қолданған, сондықтан атпен жүретін әскерлердің тактикасы уақыт өте келе өзгеріп отырады. Тактикалық тұрғыдан, ат әскерінің жаяу әскерге қарағанда негізгі артықшылығы - қозғалыс қабілеті, әсер ету қабілеті және жоғары ат үстінде тұру мүмкіндігі.

Арбалар

Атқа сүйеніп соғысудың негізі арбалы тактика болды. Ал арбаның жылдамдығы ат үстінде жүгірудің жылдамдығынан асып түсті. Бұл өзгерістердің басты себебі - атпен жүретіндердің қиын жерлерден өтуі. Көптеген жеңіл соғыс күймелерінің орнын аттар басты. Кельт соғысында жеңіл күймелер (essedum) атпен жүретін әскерлер арасында ауыр қарулы жауынгерлерді тасымалдау қабілеті үшін және мобильді командалық платформалар ретінде сақталды.

Соғыс пилдері

Филдер атты әскері үш мың жыл бұрын, бір мезгілде Үндістанның Веда өркениетінде және Қытайда пайда болды. Азиялық әйел филдер кейде кішкентай топтарда, кейде мыңдаған жануарлардың үлкен полктарында 13-ші ғасырда, негізінен, тақтада тактикалық "шақтырғыш және қорқынышты" әсер ету үшін пайдаланылды. Сонымен қатар, үлкен аңдар жауды жебеден ату үшін жоғары алаңдар жасайтын, ал әскербасылар соғыс қиылысын бақылауға алатын. Соғыс пилдерінің психологиялық әсері олардың негізгі тактикалық қолданылуы болды. Гидасп өзеніндегі шайқаста фил атты әскермен кездескеннен кейін, Ұлы Александрдың әскерлері көтеріліс жасап, Үндістанға одан әрі шабуыл жасаудан бас тартты. Алайда, жануарлар соғыста жиі қатаң болған жоқ, ал қатаң қарсыластарымен кездескенде, жиі қашады және өз жаяу әскерін қашып бара жатқанда таптады. Ат әскері фил әскерін жеңу үшін шатыр тігу әдісін қолданды. Егер олар үлкен таулар алдында өздерін батыл ұстаса, ат әскері пил әскерін жеңе алады, әсіресе, жақын араға барып, пилдердің осал аяқтарына шабуыл жасай алады. Монғолдар жаудың аяғына жебе тастап, өз әскерін таптап тастағанша, оларды аяқ-қолына тигізіп тастады.

Дөңгелек және түйе атты әскері

Ал төсек - ат әскеріне арналған ең биік әрі ең ауыр жануар. Олар жылқыдай шапшаң да, жылдам да емес. Қарқар шайқасында олардың аттардан гөрі жиі қолданылғаны туралы хабарланған. Олардың артықшылығы - ат үстінде тұрған садақшы жаяу әскердің артында тұрып, қақпақпен нысанаға тартып, атып тастай алатын. Шағын оқ-дәрімен жабдықталған түйелер Панипаттың үшінші шайқасында Ауған әскерлеріне басымдық берді. Тағы бір артықшылығы - егер жылқылар түйемен бұрын-соңды кездеспеген болса, олардың жылқыларға әсері болды. Птериум шайқасында тәжірибелі Лидия ат әскері кенеттен аттары дүрбелеңдеген кезде, дромарийлік салт аттылардың шабуылына қарсы тұруға мәжбүр болды. Ең жақсы даярланған және ең сенімді сарбаздардың психологиялық әсері шайқасты шешті.

Ат үстінде жүру және күресу

Алғашында ат үстінде қару қолдану тиімді деп саналмады, атты көлік ретінде пайдалану тиімді болды. "Ат әскері" салт аттылармен соғысқа аттанып, содан кейін шайқасқа шығады. Көп уақыт бойы ат әскерінде атшылар мен соғыс арбаларын айдаушылар бір-бірімен тығыз байланыста жұмыс істеді. Ертеде үйренілген жылқылар кейінгі тарихтағы соғыс жылқыларынан кішірек және қысқа болды. Атқа мінген ат әскерінің әскерге қарсы іс-қимылға бейімделгені және үйренбеген аттың қорқынышты табиғатымен бірге, ат үстінде шайқасу бастапқыда интуитивті емес еді. Ассирия жазбаларында б.з.б. 9 ғасырдан бастап кездесетін Иран тайпаларының атты садақшылары атты жауынгерлердің алғашқы тіркелген мысалы болып табылады. Моңғол әскерлерінің қауіпсіз қашықтықтан жауды жебелермен шашу үшін бурят садақтары болған. Ат үстінде нысананы ұстау, дөңгелек арбаға қарағанда, жақсырақ болды, өйткені аттың барлық аяқтары ауада болған кезде атудың ең жақсы уақыты екендігі анықталды. Алайда арабадағы садақшы жаяу әскердің қамытынан да мықтырақ садақ атуға қабілетті еді. Көптеген ат әскерлері найзаларды қашықтықтан ұшырауға арналған қуатты қару ретінде қолданған. Оларды ат үстінде оңай ұстауға болады. Қарақшылар ұшақта онға дейін найза ұстайтын. Атып тасталған найзаның жебеден аз қашықтығы болады, бірақ көбінесе қолданыста басым болды, дегенмен, оның массасы мен броньды тесу қабілеті жоғары болғандықтан, әдетте жебеден жиі өлімге әкелетін жарақаттар пайда болады. Қолданылуы жеңіл ат әскері мен ауыр ат әскері үшін де, мысалы, Нумидия мен монғол жеңіл ат әскері, сондай-ақ кельт, катафрактар және мамлюк ауыр ат әскері үшін де мәлімделген. Кельт аттыларының жаттығуларын римдік атшылар да қолданған. Кельттерден үйренген маңызды элемент - парфяндықтар садақ пен жебелермен атқанға ұқсас, найзаларды артқа қарай лақтыруға ат үстінде айналу. Шыршалар мен шпорлар атқыштардың жылқының шапшаңдығын талап ететін мелелер мен маневрлерде жылдам және сенімді әрекет ету қабілетін жақсартты, бірақ олардың қолданылуы күмәнсіз емес еді; ежелгі шок атқыштары оларсыз өте қанағаттанарлықтай жұмыс істеді. Қазіргі заманғы тарихи қайта құрушылар, бұрын кең тараған нанымның жалған екендігін дәлелдеп, тұнба мен атқыштың да, соққының тиімді қолданылуы үшін міндетті емес екенін көрсетті. Атқа мінген адамның еркін қозғалысы жеңіл ат әскерінің барлық бағытта атуы мен күресуі үшін жоғары бағаланды, ал замандастары бұл мақсатта тірек пен шұңқырларды тежеуші ретінде қарады. Андалусияның жеңіл ат әскері оларды 12 ғасырға дейін пайдалануға рұқсат бермеді, сонымен қатар Тевтон орденінің Балтық түркополдары оларды Легница шайқасында (1241) қолданған жоқ. Орта ғасырдағы монғолдар ат әскерінің біріктірілген қару-жарағы мен тиімділігінің үлгісі болды. Олардың атпен садақ атуы үшін садақшының ату кезінде тұруы үшін тіректерді қолдану маңызды болды. Бұл жаңа жағдай оларға жаудан үлкен және күшті атқыштар садақтарын қолдануға мүмкіндік берді.

Жеңіл ат әскерінің садақпен күресу тактикасы

Атпен садақ атушы әскерлер жау әскерін алыстан жебелерімен қорғай алады және ешқашан жақындасудың қажеті жоқ. Ұзақ қашықтықтағы қарулары жоқ баяу жаулардың оларға қарсы еш мүмкіндігі болмады. Парфян империясының ат әскері осылайша Карре шайқасында Маркус Лициний Красс (53 б.з.д.) әскерін жойды. 9 және 10 ғасырларда Орталық және Батыс Еуропаға шабуыл жасаған кезде, мадьярлық атты садақшылар Батыс Францияда және Шығыс Францияда үрей туғызды; Моденадан келген дұға de sagittis Hungarorum libera nos, domine ("Мажарлардың жебелерінен құтқара көріңіз, Ием") Тағы бір танымал тактика "суақ астында ату" деп аталды. Сасанидтер мен мамлюктер бұл идеяның басты қолдаушылары болды, бірақ Үндістандағы мұсылман атты әскері де оны шайқаста қолданған. Бұл қайыс сапқа өте жақсы қаруланған салт аттылар (көбінесе қарулы аттарда) жиналған статикалық күйде тұруды немесе жебелерін мүмкіндігінше тез босатып, жүру кезінде реттелген формациямен алға жылжуды қамтиды. Бұл қарудың тиімділігі өте жоғары, өйткені ол бейқам жауларға қарсы қолданылған, олар өздеріне жауған жебелердің үлкен бұлтын көргенде оңай қорқып қалады. Прокопийдің Византияның ат әскері персиялықтарға қарсы жауынгерлік жекпе-жек өткізгенін баяндаған. Персиялықтар жебелерін әлдеқайда жиі атқан, бірақ олардың садақтары әлдеқайда әлсіз болғандықтан, Римдіктердің мықты садақтарына қарағанда көп зақым келтірмеген. Атпен садақ атушылардың үлкен әлсіздігі олардың кеңістікке деген қажеттілігі және жеңіл жабдықтары (заманауи ауыр атпен салыстырғанда). Егер олар жақсы қаруланған жаулармен жаппай ұрысқа түсіп қалса, әдетте жеңіліске ұшырайтын. Сондай-ақ, олар қоршауға алуға жарамсыз еді. Мысалы, жорықта жеңіске жеткен монғолдар, мұсылман қоршау инженерлерінің қызметін жалдап, оларды басып алғанға дейін, қорғалған қытай қалаларын ала алмады. 1280 жылы мажарлар Батыс Еуропаның ауыр атлы әскеріне және қамал құрылысына көбірек көңіл бөлгеннен кейін, монғолдар Венгрияны қайтара алмады. Жақсы ат әскері көп жаттығуды және өте жақсы аттарды қажет етеді. Бұл классикалық ат әскерінің түрімен айналысқан көптеген халықтар, мысалы, венгрлер мен монғолдар, іс жүзінде атпен өмір сүрді. Бірінші крест жорығы кезінде Дорилей (1097) шайқасы ат үстіндегі садақшылардың артықшылықтары мен кемшіліктерін көрсетеді; Селджук сұлтаны Килиж Арслан I-нің атты топтары крест әскерін қоршап алып, оларды алыстан атып өлтіре алды. Кенеттен Годфри Буйонның қолбасшылығымен күшейтулер келді, ал сельджуктар қоршауға алынды. Олар қашып құтыла алмады, олар қас қағым шайқаста қырылып қалды. Селжуктардың Дорилеумда жеңілуі соншалықты толық болды, сондықтан крестшілер Анатолияны қарсылықсыз кесіп өтті.

Ауыр ат әскерінің садақ пен найзаларды қолдану тактикасы

Мысалы, гректер мен парсылар қашықтықтан қару-жарақ пен ауыр ат әскерін біріктіруге тырысты, олар ауыр ат әскерін садақ пен найзамен жарақтандырды. Қарсылық жасалмас бұрын, жауды жеңіл ат әскері мен ауыр ат әскерінің (катафрактар) бірнеше рет зымыранмен шабуылдауымен әлсіретеді. Бұл олардың Византиядағы мұрагерлерінің тактикалық репертуарына енген. Қауіпсіздіктің арқасында олар қақтығысты жеңілдету үшін, әскерге қарсы қару-жарақтар мен қару-жарақтар жинады. Сондықтан ауыр атлы бөлімдерді қолдауға жеңіл ат әскерінің жеткілікті болуы маңызды болды. Жоғарыда айтылғандай, найзалы ауыр ат әскеріне қашықтықтан соғысатын жасақтардың көмегі әрқашан тиген. Олар қалың қару-жарақпен жабдықталған, жауынгерлік қаруы бар, ат әскерімен бірге алға қарай атқан катафрактар немесе клибанарийлер сияқты садақшылар болуы мүмкін. Бұл садақпен қаруланған ат әскері шабуылының алғашқы кезеңдерінде жау құрамасын әлсірету және деморализациялау ниетімен, мүмкін, душпен ату стилімен, шок сәтіне дейін жебелерін босатуы мүмкін. Жау әдетте қашықтықтан тең күреспен қарсы шыға алатын болса, аттан садақ жегушілер көбінесе қорғаныш жабдықтарын киетін, сондықтан жеңіл аттан ауыр атлы әскерге ауысу әрқашан анық емес және кей жағдайларда олар екінші шабуылдаушы қатарды құраған сияқты. Орта ғасырлардағы Еуропаның соңғы кезеңінде ауыр атқыштардың ұқсас тактикасы пайда болды, ол арбалетпен күресуге оңай болған. Ауыр атлы әскердің алдыңғы шабуылдары найзашылар немесе пикмендер құрамаларына қарсы арбалетшілермен немесе арбалетшілермен біріктірілген тиімді емес деп саналды. Көптеген ат әскерлері қаруымен қазылған, бірақ қаруынан қақпақ табатын. Бұл жаңа ат әскерінің тактикасының дамуына әкелді, яғни терең үшбұрышты клиндерде орналастырылған рыцарлар мен жалдамалы сарбаздар, ең ауыр қаруланған адамдар (әсіресе, қарулы аттарды сатып алуға қабілеттілер) алдыңғы қатарларда орналастырылды. Оның әсерін арттыру үшін құраманың бір бөлігі өздерінің шағын, күшті металл арбалеттерін алып жүреді. Бұл атпен салған садақшылар артқы қатардан шығып, шайқас немесе бұрандалар алдын ала шабуыл жасау үшін қамтамасыз етуі мүмкін. Кейіннен тактикалық пейзажда аркэбузиерлер, мушкетерлер, гальбердерлер және пикмендер біріктірілген қару формацияларында орналасты және атлы әскердің тапаншалары немесе карабиндарымен атылды. Мұндай кездесулерде қолданылатын ат әскерінің бір әскері - караколь, ол 16 ғасырдың ортасында ат әскерінің әскеріне оқпен жасалған қаруды қосуға тырысқанда пайда болды. Бір-екі рульдік тапаншамен жабдықталған ат әскері нысанаға бір-екі сапында ғана жетеді. Әр топ қашықтықтағы нысанаға қарай бет бұрып, тапаншаларын нысанаға қарай атып, кейін қайтадан қаруларын толтырып, маневрді қайталайды. Басында олардың отын қуаты басым болды, бірақ ақыр соңында жаяу әскердің отын қуаты артты. Байонет пайда болғаннан кейін, шыршаның зарядтарға қарсы қорғанысын атыс жасайтын сарбаздар қатарына айналдыру мүмкін болды. Бұл тактика 1540 жылдан бастап Еуропа әскерлерінде неміс рейтерлерінің танымалдылығы артып, немесе ұқсас жабдықталған, бірақ әдетте жеңіл броньды хаккапелиттамен бірге болды. Олардың негізгі қарулары екі немесе одан да көп тапанша мен семсер болды; бастапқыда, көпшілігі үш бөліктен тұратын қару киетін, бірақ уақыт өте келе бұл былғары пальто үстіндегі қалқан мен кирасске дейін қысқарды; кейде олар аркебус немесе карабин деп аталатын ұзын ат әскерінің атыс қаруын да алып жүретін (бұл аттылар көп ұзамай ат әскерінің жеке класы ретінде қарастырыла бастады). Қазіргі тарихшылар каракольді - ақыр соңында тиімді еместігін дәлелдеген тактикалық жүйе деп санайды. Ол ат әскерінің жылдамдығы мен қозғалыс қабілетін құрбан етті, сонымен қатар, атпен жүретін сарбаздарды ауыр және ұзақ қашықтықтағы қарулармен жабдықталған жаяу әскерге қарсы қалдырды. Каракөлдің орнын жақындаушы артиллерия қолдауы (көріңіз: Ат артиллериясы) басқарды, ол жаяу әскер құрамын бұзуға және жаяу әскерлерді шашырауға мәжбүрлеуге арналған, сондықтан ат әскері жақындау жақта өз басымдылығын қайтадан алады. Қазіргі жазушылар "караколь" терминін қазіргі мағынада қолданған жоқ сияқты; Джон Крузо, мысалы, оны куиррасилердің құрамасы екі жаққа бөлініп, содан кейін кері қарай жаудың флангтарына жүгіріп, жаудың айыппұлын алатын маневр ретінде түсіндірді. Кейбір тарихшылар каракольдің жойылуын Швеция патшасы Густав Адольфтың (1594-1632) есімімен байла�...

Жеңіл ат әскері мен атпен жаяу әскердің жаңа тактикасы

Өрлеу күшінің артуы мен жеткілікті қорғаныссыздық салдарынан салт атты әскердің майдандағы рөлі баяу азайып кетті. Атыс қаруын ұстаған жеңіл ат әскері де оқ атуды қайтара алатын, бірақ жылжымалы платформадан нысананы ату жаяу әскерге қарағанда жақсы болмады. Сондықтан ат әскері үшін ең маңыздысы - жаудың ат әскеріне немесе шашыраңқы жаяу әскеріне найзамен және семсермен тез шабуылдау мүмкіндігі болды. Жылдамдық атыспен күресу уақытын қысқартты, бірақ жабық құрылымдарды жеңу мүмкін болмады. Бұл тактика Калка өзеніндегі шайқаста монғолдық жеңіл ат әскеріне таңғаларлық әсер етті. Алдымен, оларды драгун ретінде пайдалану керек еді, олар тез арада өз орындарына жетіп, аттан түсіп, жаяу әскер сияқты соғысады, көбінесе снарядтық қарумен. Мұндай күресу тәсілі Еуропада кем дегенде 13 ғасырдың ортасында ат үстіндегі садақшылармен басталды, бірақ монғолдар да өздерінің Бурятиялық садақтарымен жұмыс істеді.

Қазіргі соғыстағы ат әскері

Кавалерия қазіргі заманғы соғыста ерекшеленеді, ат әскерлері жеңіл ат әскерінің тапсырмаларын сақтайды, бірақ барлау мен қауіпсіздік тапсырмалары бірдей қалады. Ауыр ат әскері, өз рөлін соққы әсерін танктер мен басқа да бронемашиналар орындайды.

Құрлықтық ат әскері

ХХ ғасырдың басынан бастап ат және басқа да жануарларды майданға атпен сапқа қоюдың орнына жаяу әскердің жауынгерлік көліктері мен бронекарттар қолданыла бастады. Бірінші механикаландырылған кавалерия бөлімдері британдық армияның 11-гусарлары болды, 1928 жылы аттардан бронеавтомобильдерге ауысты. Содан бері көптеген ат әскерлері механикаландырылып, бронетранспортқа және қарулы тікұшаққа ауысты. Ат тек салтанатты мақсаттарда ғана пайдаланылады, егер толықтай қызметтен шығарылмаса. Алайда кейбір заманауи бөлімшелер, мысалы, Үндістан армиясының 61-ші ат әскері және Синьцзян мен Ішкі Моңғолиядағы кейбір Халықтық азаттық армиясының шекаралық бөлімшелері аттарды қолдануды жалғастыруда. Кавалерия рөлі үшін арнайы жасалған заманауи әскери көліктердің мысалдары: M3 Брэдли CFV және M113 ACAV.

Әуе әскері

Әуе кавалериясы - АҚШ армиясының әскери терминдері. Ол барлау, бақылау, қауіпсіздік және күш жұмсауды үнемдейтін, тікұшақпен жабдықталған бөлімшелерді білдіреді. Термин және бөлім атауы тек сол эскадрильяларға (яғни батальондық деңгейдегі ұйымдар) және кейбір тәуелсіз әскерлерге (яғни компаниялар) қатысты. Вьетнам соғысынан кейін, 6th Air Cavalry Combat Brigade деп аталатын бригадалық ауқымды әуе кавалерия ұйымы да болды. АҚШ-тың әуе кавалерия эскадрильясы үш әуе кавалерия әскерінен, бір бронекавалерия әскерінен және штаб пен штаб әскерінен тұрады. Әуе ат әскерлері авиациялық барлаушы взводтан, авиациялық қару-жарақ взводынан, авиациялық винтовка взводынан, қызмет взводынан, штаб-пәтер және операциялар взводынан тұрады. Әскерге майор, бас офицер ретінде капитан және әскердің бірінші сержанты басшылық етті. Әрбір взводқа капитаны, лейтенанты, взвод командирі/секция жетекшісі және взвод сержанты ретінде бірінші сыныпты сержант басшылық етті.